Dziecko i pies: zasady bezpieczeństwa w domu i na spacerze

Dziecko i pies: zasady bezpieczeństwa sprowadzają się do trzech filarów: stały nadzór dorosłego, nauczenie dziecka szacunku dla psa i rozpoznawanie sygnałów, że zwierzę czuje się niekomfortowo. Większość pogryzień dzieci zdarza się z udziałem psa znanego, często domowego, a nie obcego. Jeśli masz w domu dziecko i psa albo Twoje dziecko często spotyka psy na spacerach, poniżej znajdziesz konkretne reguły i plan działania na wypadek zagrożenia.

Dlaczego pies może ugryźć dziecko?

Pies, nawet bardzo łagodny, porozumiewa się inaczej niż człowiek. Dzieci często przytulają psa za szyję, patrzą mu prosto w oczy, nachylają się nad nim, piszczą i gwałtownie biegają. Dla psa takie zachowania bywają zaskakujące lub groźne. Najpierw próbuje to zakomunikować subtelnymi sygnałami, a gdy nikt ich nie zauważa, może przejść do warczenia, kłapnięcia zębami albo ugryzienia.

Ponadto do pogryzień częściej dochodzi, gdy pies jest zmęczony, chory, obolały, broni jedzenia lub zabawki albo zostaje obudzony. Dzieci są szczególnie narażone na urazy twarzy, ponieważ ich głowa znajduje się na wysokości pyska psa. Dlatego zasady bezpieczeństwa, których uczymy dziecko w kontakcie z psem, chronią obie strony: dziecko przed ugryzieniem, a psa przed sytuacjami, z którymi sobie nie radzi.

Dziecko i pies: jakie zasady bezpieczeństwa powinno znać dziecko?

Najlepiej uczyć ich od najmłodszych lat, prostym językiem i na przykładach. Te reguły warto powtarzać w domu, w przedszkolu i na spacerze:

• Pytaj, zanim dotkniesz. Obcego psa głaszczemy tylko wtedy, gdy opiekun się zgodzi, a pies sam podejdzie i jest rozluźniony.
• Nie przeszkadzaj psu, gdy je, śpi lub odpoczywa. Legowisko psa to jego bezpieczne miejsce i dzieci tam nie wchodzą.
• Nie przytulaj psa za szyję i nie całuj go w pysk. Większość psów źle znosi takie zbliżenia, nawet jeśli to tolerują.
• Nie zabieraj psu zabawek ani jedzenia. Wymianę zabawki zostaw dorosłemu.
• Nie ciągnij psa za uszy, ogon ani sierść i nie wchodź na niego.
• Nie podchodź do psa uwiązanego, za ogrodzeniem ani w samochodzie. Pies może bronić swojego terenu.
• Nie biegaj i nie krzycz przy obcym psie. Ruch i pisk mogą wyzwolić pogoń.
• Nie wychodź z psem sam. Małe dziecko nie utrzyma psa na smyczy, gdy ten nagle szarpnie.

Jak rozpoznać, że pies nie chce kontaktu?

Psy niemal zawsze ostrzegają, zanim ugryzą. Problem w tym, że ich sygnały są subtelne i dorośli często je przeoczają. Typowo obserwuje się kolejno: odwracanie głowy, oblizywanie nosa, ziewanie, pokazywanie białek oczu, zamieranie w bezruchu, sztywnienie ciała, podkulanie ogona, a dopiero potem warczenie i unoszenie wargi. Jeśli zauważysz takie zachowania, spokojnie przerwij kontakt dziecka z psem i daj zwierzęciu przestrzeń.

Nigdy nie karz psa za warczenie. Warczenie to ostrzeżenie. Pies ukarany za nie może nauczyć się, że lepiej od razu ugryźć bez uprzedzenia. Więcej o psiej komunikacji przeczytasz w artykule mowa ciała psa.

Co zrobić, gdy obcy pies zachowuje się agresywnie?

Dziecko powinno znać prosty schemat postępowania. Przećwiczcie go razem w formie zabawy, aby w stresie zadziałał automatycznie:

1. Nie uciekaj. Pies jest szybszy, a uciekające dziecko wyzwala u niego pogoń.
2. Stań jak drzewo. Złącz nogi, ręce schowaj pod pachami lub spleć przy brzuchu, patrz na swoje stopy, a nie w oczy psa.
3. Bądź cicho i spokojny. Większość psów po chwili traci zainteresowanie nieruchomym dzieckiem.
4. Jeśli się przewrócisz, zwiń się w kłębek. Uklęknij, przyciśnij głowę do kolan, a dłonie spleć na karku, chroniąc szyję i uszy.
5. Gdy pies odejdzie, wycofuj się powoli, bokiem, nie odwracając się plecami gwałtownie.
6. Wreszcie powiedz dorosłemu o tym, co się stało.

Pozycja zwiniętego kłębka wymaga przećwiczenia, dlatego warto robić to w domu kilka razy. Jeśli jest czas, starsze dziecko może też zasłonić się plecakiem lub kurtką, podając je w stronę psa zamiast rąk.

Dziecko i pies w jednym domu: zasady bezpieczeństwa na co dzień

W domu najważniejszy jest nadzór i dobra organizacja przestrzeni. Pies powinien mieć miejsce, do którego może się wycofać i gdzie dzieci nie mają wstępu, na przykład kojec, klatkę kenelową lub legowisko za bramką. Gdy nie możesz aktywnie pilnować, rozdziel dziecko i psa. Natomiast wspólne aktywności planuj tak, by były spokojne: głaskanie, rzucanie piłki, nauka prostych sztuczek pod okiem dorosłego.

Zanim w domu pojawi się niemowlę, przygotuj psa do zmian: przyzwyczaj go do nowych dźwięków i zapachów, wprowadź zmiany w rutynie wcześniej i nagradzaj spokojne zachowanie. Rozważając zakup psa do rodziny z małymi dziećmi, zwracaj uwagę przede wszystkim na charakter, poziom energii i wielkość psa oraz na to, ile czasu realnie możesz poświęcić na jego wychowanie. Więcej porad znajdziesz w tekście dziecko i pies w jednym domu, a pomocny bywa też nasz quiz, jaka rasa pasuje do Ciebie.

Najczęstsze błędy dorosłych

1. Przekonanie, że „nasz pies nigdy by nie ugryzł”.
2. Zostawianie dziecka z psem na chwilę, na przykład przy wyjściu do kuchni.
3. Robienie zdjęć, na których dziecko przytula psa, mimo że ten wyraźnie się odsuwa.
4. Karanie psa za warczenie zamiast przerwania sytuacji.
5. Brak miejsca, w którym pies może odpocząć od dzieci.

Pies ma prawo do spokoju i dobrostanu tak samo jak dziecko do bezpieczeństwa, a dobre zasady służą im obojgu. Informacje o obowiązkowych szczepieniach psów przeciw wściekliźnie publikuje Główny Inspektorat Weterynarii.

Podsumowanie

Bezpieczna relacja dziecka z psem opiera się na nadzorze, prostych regułach i umiejętności czytania psich sygnałów. Dziecko uczy się pytać o zgodę, nie przeszkadzać psu w odpoczynku i nie uciekać przed obcym zwierzęciem, a dorosły dba o to, by pies miał swoje bezpieczne miejsce. Takie zasady bezpieczeństwa pozwalają, by dziecko i pies zbudowali przyjaźń bez ryzyka. Kolejne wskazówki znajdziesz w dziale wychowanie psa.