Dieta BARF dla psa: na czym polega, plusy i minusy

Dieta BARF (z ang. Biologically Appropriate Raw Food) to sposób żywienia psa surowym mięsem, kośćmi, podrobami oraz niewielkim dodatkiem zmiksowanych warzyw i owoców. Ma naśladować to, co pies zjadłby jako drapieżnik. Opiekunowie chwalą ją za lśniącą sierść i mniejsze odchody, jednak źle ułożony jadłospis łatwo prowadzi do niedoborów.

Na czym polega dieta BARF dla psa?

Koncepcję BARF spopularyzował australijski lekarz weterynarii Ian Billinghurst. Założenie jest proste: pies to mięsożerca, więc podstawą jego jadłospisu powinny być surowe produkty pochodzenia zwierzęcego, bez przetwarzania termicznego. Do miski trafiają mięso mięśniowe, mięsiste kości, podroby, a także niewielkie ilości warzyw, owoców i dodatków, takich jak jaja czy olej rybny.

W praktyce BARF wymaga dużo więcej pracy niż sypanie granulek. Opiekun musi zaplanować jadłospis na tydzień lub dwa, kupić i porcjować mięso, mrozić je i rozmrażać, a także dobrać suplementy. Dlatego to dieta dla osób, które mają czas i chcą pogłębić wiedzę o żywieniu.

Co wchodzi w skład diety BARF? Proporcje orientacyjne

Istnieje kilka modeli BARF-u, a proporcje różnią się zależnie od autora. Poniższe wartości są orientacyjne i służą jako punkt wyjścia do rozmowy z lekarzem lub dietetykiem:

• Mięso mięśniowe i mięsiste kości stanowią zdecydowaną większość, zwykle około 60 do 70% porcji.
• Podroby wydzielnicze, takie jak wątroba i nerki, to około 10%, w tym wątroba najwyżej połowa tej części.
• Warzywa, najlepiej różnorodne i zmiksowane, mają około 10 do 15%.
• Owoce to niewielki dodatek, kilka procent porcji.
• Pozostałe dodatki, na przykład jaja, olej rybny, algi czy jogurt, uzupełniają resztę.

Warzywa i owoce się miksuje, ponieważ pies słabo trawi celulozę. Rozdrobnienie przypomina treść żołądka roślinożernej ofiary i ułatwia wchłanianie składników. Ilość dziennej porcji zależy od masy, wieku i aktywności psa, a orientacyjnie oszacujesz ją w kalkulatorze, ile karmy dla psa.

Czego nie podawać psu na diecie BARF?

Część produktów jest dla psa toksyczna niezależnie od sposobu żywienia. Cebula i czosnek uszkadzają czerwone krwinki, a winogrona i rodzynki mogą wywołać niewydolność nerek. Groźne są także czekolada oraz ksylitol, słodzik obecny w wielu produktach dla ludzi. Z kolei kapustę, brokuły czy kalafior podawaj z umiarem, ponieważ w dużych ilościach mogą wpływać na tarczycę. Natomiast nadmiar strączków i ziemniaków często kończy się wzdęciami.

Ostrożnie traktuj także surową wieprzowinę i dziczyznę. Pochodzenie mięsa musi być pewne, a produkty przeznaczone do spożycia. Zasady bezpieczeństwa żywności pochodzenia zwierzęcego nadzoruje Inspekcja Weterynaryjna.

Kości w diecie BARF: jak je podawać bezpiecznie?

Surowe, mięsiste kości dostarczają wapnia i pomagają mechanicznie oczyścić zęby. Jednak niosą też ryzyko. Kości mogą złamać ząb, utknąć w przełyku lub jelitach, a ich nadmiar powoduje twarde stolce i zaparcia. Dlatego wybieraj kości dopasowane do wielkości psa i zawsze nadzoruj jedzenie.

Nigdy nie podawaj kości gotowanych ani pieczonych, bo stają się kruche i pękają na ostre odłamki. U szczeniąt, seniorów i psów skłonnych do zaparć kości lepiej mielić albo zastąpić je innym źródłem wapnia, dobranym z lekarzem. Szerzej piszemy o tym w artykule kości dla psa.

Jakie są plusy diety BARF?

Z doświadczenia opiekunów najczęściej obserwuje się poprawę wyglądu sierści, która staje się bardziej lśniąca. Ponadto odchody są mniejsze i bardziej zwarte, ponieważ dieta zawiera mało niestrawnych wypełniaczy. Wielu psom bardzo smakuje surowe mięso, co pomaga przy niejadkach. Dodatkowo opiekun dokładnie wie, co trafia do miski, a gryzienie mięsistych kości zajmuje psa i daje mu satysfakcję.

Warto jednak oddzielić obserwacje opiekunów od dowodów. Brakuje mocnych badań potwierdzających, że BARF sam z siebie leczy alergie, choroby stawów czy narządów wewnętrznych. Poprawa u psa alergicznego często wynika po prostu z wyeliminowania składnika, który go uczulał.

Minusy i najczęstsze błędy przy diecie BARF

Największe ryzyko to niezbilansowanie diety. Typowe błędy opiekunów wyglądają tak:

1. Za mało wapnia. Samo mięso bez kości lub innego źródła wapnia prowadzi do zaburzeń kośćca, szczególnie u szczeniąt.
2. Za dużo wątroby. Nadmiar witaminy A jest szkodliwy, dlatego wątroba to tylko niewielka część porcji.
3. Brak różnorodności. Jeden rodzaj mięsa przez miesiące to prosta droga do niedoborów.
4. Pomijanie kwasów omega-3 i witaminy E. Często trzeba je uzupełnić.
5. Niedbała higiena. Surowe mięso może zawierać bakterie chorobotwórcze groźne także dla ludzi.
6. Gwałtowne przejście z karmy. Nagła zmiana diety często kończy się biegunką.

Kolejna kwestia to koszt. Popularne przekonanie, że BARF jest tańszy od karmy, rzadko się sprawdza. Dobrej jakości mięso, suplementy i miejsce w zamrażarce generują wydatki porównywalne lub wyższe niż karma średniej klasy.

Dla jakiego psa sprawdzi się dieta BARF?

BARF najlepiej sprawdza się u zdrowych, dorosłych psów, których opiekun ma czas, miejsce i chęć do nauki. Natomiast u szczeniąt, psów z chorobami nerek, wątroby, trzustki czy przewodu pokarmowego, a także u psów z obniżoną odpornością decyzję trzeba podjąć z lekarzem weterynarii. Gdy w domu są małe dzieci lub osoby z obniżoną odpornością, warto rozważyć ryzyko związane z surowym mięsem.

Jeśli surowe żywienie wydaje Ci się zbyt wymagające, alternatywą może być dobra karma pełnoporcjowa albo gotowana dieta domowa. Porównanie różnych sposobów karmienia znajdziesz w tekście żywienie psa.

Jak przejść na dietę BARF? Krok po kroku

1. Skonsultuj plan z lekarzem weterynarii, a najlepiej zrób podstawowe badania krwi.
2. Zacznij od jednego, łatwo strawnego mięsa, na przykład indyka.
3. Przez kilka dni podawaj małe porcje i obserwuj kał oraz samopoczucie psa.
4. Stopniowo dodawaj kolejne rodzaje mięsa, potem kości, a na końcu podroby.
5. Wprowadź warzywa, owoce i suplementy zgodnie z ułożonym jadłospisem.
6. Raz na jakiś czas kontroluj masę ciała i wyniki badań.

Podsumowanie

Surowe żywienie może być dobrym wyborem dla zdrowego, dorosłego psa, pod warunkiem że jadłospis jest zróżnicowany i zbilansowany, a opiekun dba o higienę. To jednak nie cudowna metoda na wszystkie choroby i nie zawsze tańsza droga. Jeśli rozważasz zmianę, zacznij od rozmowy z lekarzem weterynarii. Dla psów z nadwagą przygotowaliśmy osobny poradnik dieta dla psa z nadwagą.