Choroby uszu u psów: objawy, przyczyny, leczenie i profilaktyka

Choroby uszu u psów należą do najczęstszych powodów wizyt u weterynarza. Najczęściej chodzi o zapalenie ucha zewnętrznego wywołane alergią, bakteriami, drożdżakami, pasożytami albo ciałem obcym, a objawia się drapaniem, potrząsaniem głową, wydzieliną i zapachem. Wielu opiekunów zbyt długo leczy psa domowymi sposobami, dlatego warto wiedzieć, które objawy wymagają szybkiej reakcji.

Jak zbudowane jest ucho psa i dlaczego łatwo choruje?

Ucho psa dzieli się na trzy części. Ucho zewnętrzne tworzą małżowina oraz przewód słuchowy, który najpierw biegnie pionowo w dół, a potem skręca poziomo w stronę błony bębenkowej. Za błoną leży ucho środkowe z kosteczkami słuchowymi, połączone z gardłem trąbką słuchową. Najgłębiej znajduje się ucho wewnętrzne z narządem słuchu i równowagi.

Właśnie kształt litery L sprawia, że przewód słuchowy psa gorzej się wietrzy niż ludzki. Wydzielina i wilgoć zalegają w zakręcie, a w ciepłym, wilgotnym środowisku łatwo namnażają się bakterie i drożdżaki. Dodatkowo u psów o zwisających uszach małżowina zamyka wejście do przewodu jak klapka, natomiast u ras z gęstym włosem w uchu powietrze krąży jeszcze słabiej.

Jakie są objawy chorób uszu u psa?

Objawy różnych chorób uszu są do siebie bardzo podobne, dlatego nie da się w domu ustalić przyczyny. Opiekun może jednak samodzielnie zauważyć sygnały, że z uchem dzieje się coś złego:

• Częste potrząsanie głową i drapanie się łapą po uchu.
• Ocieranie głowy o meble, dywan lub trawę.
• Przechylanie głowy na jedną stronę.
• Zaczerwienienie, obrzęk i ciepło skóry wewnątrz małżowiny.
• Ciemnobrązowa, żółta lub ropna wydzielina w uchu.
• Nieprzyjemny, kwaśny lub zgniły zapach z ucha.
• Ból przy dotyku, piszczenie, niechęć do głaskania po głowie.
• Pogorszenie słuchu, a przy zajęciu ucha wewnętrznego zaburzenia równowagi.

Kontroluj uszy raz w tygodniu: zajrzyj do środka i powąchaj je. Zdrowe ucho jest jasnoróżowe, czyste i prawie bezwonne. Z doświadczenia opiekunów najwcześniejszym sygnałem jest zwykle zapach, który pojawia się zanim pies zacznie intensywnie się drapać.

Najczęstsze choroby uszu u psów

Zapalenie ucha zewnętrznego

To zdecydowanie najczęstszy problem. Stan zapalny obejmuje przewód słuchowy, a skóra w nim czerwienieje, puchnie i wytwarza dużo wydzieliny. Najczęstsze przyczyny pierwotne to alergie, czyli atopowe zapalenie skóry, alergia pokarmowa i alergia na pchły, a także pasożyty i ciała obce. Bakterie i drożdżaki zwykle dołączają wtórnie, gdy skóra w uchu jest już osłabiona.

Zapalenie ucha środkowego i wewnętrznego

Powstaje najczęściej jako powikłanie długo nieleczonego zapalenia ucha zewnętrznego, gdy uszkodzona zostaje błona bębenkowa. Objawy są poważniejsze: przechylanie głowy, chodzenie w kółko, oczopląs, wymioty, a czasem opadanie powieki lub wargi po jednej stronie. Taki stan wymaga pilnej diagnostyki.

Świerzbowiec uszny

To drobny pasożyt żyjący w przewodzie słuchowym. Wywołuje silny świąd i ciemną, suchą wydzielinę przypominającą fusy od kawy. Częściej dotyczy szczeniąt i psów mieszkających z kotami, ponieważ pasożyt łatwo przenosi się między zwierzętami. Więcej o pasożytach skórnych przeczytasz we wpisie świerzb u psa: objawy i leczenie.

Ciało obce w chorym uchu psa

Latem bardzo często są to kłoski i ości traw, które wbijają się w przewód i wędrują głębiej. Pies nagle zaczyna gwałtownie trząść głową, zwykle tuż po spacerze w wysokiej trawie. Nie próbuj samodzielnie wyciągać ości, ponieważ łatwo ją złamać lub wepchnąć do błony bębenkowej.

Krwiak małżowiny usznej

Gwałtowne trzepanie głową może uszkodzić naczynia w małżowinie. Pod skórą gromadzi się krew, a ucho staje się grube, miękkie i ciepłe. Krwiak wymaga leczenia u weterynarza, a jednocześnie trzeba znaleźć i wyleczyć przyczynę, która skłania psa do trzepania.

Które rasy najczęściej mają chore uszy?

Choroby uszu u psów zdarzają się w każdej rasie, jednak typowo obserwuje się je u psów z długimi, zwisającymi uszami, takich jak cocker spaniel, basset hound, beagle czy golden retriever. Narażone są także rasy z wąskim przewodem słuchowym i włosem rosnącym w uchu, na przykład pudle, maltańczyki, yorkshire teriery i west highland white teriery. Ponadto ryzyko rośnie u psów alergicznych, z łojotokiem skóry oraz u tych, które często pływają. Przykładowo problem u goldenów opisaliśmy we wpisie chore uszy u goldena.

Jak weterynarz diagnozuje i leczy choroby uszu?

Lekarz ogląda przewód słuchowy otoskopem i sprawdza, czy błona bębenkowa jest cała. Następnie pobiera wymaz do badania cytologicznego pod mikroskopem, dzięki czemu widzi, czy w uchu dominują bakterie, drożdżaki czy pasożyty. Przy zapaleniach nawracających zleca posiew z antybiogramem, a przy podejrzeniu zajęcia ucha środkowego badania obrazowe.

Leczenie zawsze zależy od rozpoznania. Zwykle obejmuje dokładne oczyszczenie przewodu słuchowego, czasem w znieczuleniu, oraz leki miejscowe dobrane do rodzaju infekcji. Przy cięższych zakażeniach lekarz może dołączyć leczenie ogólne. Leków nie dobiera się samodzielnie, ponieważ niektóre krople mogą uszkodzić ucho środkowe, jeśli błona bębenkowa jest przerwana. Równie ważne jest leczenie przyczyny, na przykład alergii, bo inaczej zapalenie wróci.

W przewlekłych przypadkach, gdy przewód słuchowy zwapniał lub zarósł, lekarz może zaproponować zabieg chirurgiczny. Dlatego im wcześniej zaczniesz leczenie, tym większa szansa, że skończy się na kroplach.

Jak zapobiegać chorobom uszu u psa?

Najlepszą profilaktyką jest regularna kontrola i rozsądna pielęgnacja. W praktyce sprawdza się kilka prostych zasad:

1. Oglądaj i wąchaj uszy psa raz w tygodniu, a po spacerach w wysokiej trawie sprawdzaj, czy nie ma w nich kłosków.
2. Czyść uszy tylko wtedy, gdy są brudne, płynem do uszu dla psów i wacikiem, bez patyczków.
3. Po kąpieli i pływaniu delikatnie osusz wejście do przewodu słuchowego.
4. U ras z gęstym włosem w uchu ustal z groomerem lub lekarzem, czy i jak go usuwać.
5. Lecz alergię i regularnie stosuj ochronę przed pchłami.

Krok po kroku, jak bezpiecznie czyścić uszy, pokazujemy we wpisie czyszczenie uszu u psa. Właściciele małych ras znajdą też praktyczne wskazówki w artykule pielęgnacja uszu yorka.

Najczęstsze błędy opiekunów

Wiele przewlekłych zapaleń zaczyna się od dobrych chęci. Do najczęstszych błędów należą: czyszczenie uszu patyczkami higienicznymi, stosowanie kropli pozostałych po poprzednim leczeniu, przerywanie terapii, gdy tylko objawy ustąpią, oraz pomijanie wizyty kontrolnej. Co więcej, nawracające zapalenia uszu bardzo często są sygnałem alergii, której nikt nie zdiagnozował. Szerzej piszemy o tym w artykule choroby skóry u psów. Informacje o zdrowiu zwierząt i bezpiecznym stosowaniu leków weterynaryjnych publikuje Główny Inspektorat Weterynarii.

Podsumowanie

Ucho psa ma budowę, która sprzyja zaleganiu wilgoci i wydzieliny, dlatego zapalenia są tak częste. Szybka reakcja na drapanie, zapach czy wydzielinę pozwala zwykle zakończyć leczenie na kroplach, zanim choroba przejdzie w stan przewlekły. Cotygodniowa kontrola uszu i leczenie alergii to najlepsza ochrona. Więcej o niepokojących sygnałach przeczytasz w dziale choroby psów.