Kołtuny u psa: jak je usunąć i jak im zapobiegać

Kołtuny u psa to zbite, splątane pasma sierści, które powstają, gdy martwy włos i podszerstek nie są regularnie wyczesywane. Najczęściej tworzą się za uszami, pod pachami, na brzuchu i na łapach. Opiekunowie zwykle zastanawiają się, czy da się je rozczesać, czy trzeba wyciąć, i jak sprawić, aby nie wracały.

Skąd się biorą kołtuny u psa?

Każdy pies wymienia włos. U ras krótkowłosych martwe włosy po prostu wypadają, natomiast u psów z długą, kręconą lub gęstą sierścią zostają uwięzione w okrywie. Tam plączą się z żywym włosem, a tarcie i wilgoć zbijają je w coraz twardszy supeł. W praktyce wszystko zaczyna się od niewielkiego splotu, który po kilku dniach bez czesania zamienia się w zwartą bryłę.

Splątaniu sierści sprzyja kilka czynników:

• Zbyt rzadkie czesanie lub czesanie tylko wierzchniej warstwy sierści.
• Tarcie obroży, szelek i ubranek.
• Kąpiel bez wcześniejszego rozczesania, po której supły zaciskają się w filc.
• Suszenie ręcznikiem przez energiczne pocieranie.
• Rzepy, igliwie, błoto i lepkie zabrudzenia wplątane w sierść.
• Okres linienia, gdy w okrywie zalega dużo martwego podszerstka.
• Kosmetyki dla ludzi, które przesuszają i elektryzują włos.

Które psy są najbardziej narażone?

Problem najczęściej pojawia się u ras długowłosych i o sierści kręconej: shih tzu, yorkshire terierów, maltańczyków, pudli, bichonów, spanieli, owczarków szetlandzkich, collie czy berneńskich psów pasterskich. Narażone są też psy z gęstym podszerstkiem w okresie linienia. Z kolei u ras szorstkowłosych, które się trymuje, problem występuje rzadziej. Szczególną ostrożność zachowaj u psów starszych i otyłych, ponieważ gorzej dbają o higienę i mniej się ruszają. Pielęgnację sierści kręconej opisaliśmy we wpisie loki u psa: pielęgnacja kręconej sierści.

Dlaczego splątana sierść jest groźna dla zdrowia psa?

To nie jest wyłącznie problem estetyczny. Zbity filc działa jak ciasny opatrunek: ciągnie skórę przy każdym ruchu, utrudnia jej wietrzenie i zatrzymuje wilgoć. W efekcie pod spodem łatwo rozwijają się podrażnienia, odparzenia i zakażenia bakteryjne lub grzybicze. Zbita sierść może też ukrywać kleszcze, pchły, rany i guzki, których opiekun długo nie zauważa.

Szczególnie groźne są supły w uchu, które utrudniają wentylację przewodu i sprzyjają zapaleniom, a także w okolicy odbytu i narządów płciowych, gdzie zatrzymują kał i mocz. Filc między opuszkami łap powodują z kolei, że pies się ślizga i chodzi niepewnie.

Jak usunąć kołtuny u psa? Krok po kroku

Sposób postępowania zależy od wielkości supła i tego, jak blisko skóry się znajduje. Zanim zaczniesz, oceń sytuację: delikatnie wsuń grzebień pod supeł. Jeśli przechodzi między supłem a skórą, możesz próbować go rozczesać. Natomiast gdy włos jest zbity tuż przy skórze, lepiej oddać psa groomerowi.

Rozczesywanie małych supłów

1. Spryskaj splątane miejsce preparatem ułatwiającym rozczesywanie i odczekaj kilka minut.
2. Rozdziel supeł palcami na mniejsze pasma, rozluźniając go od środka.
3. Przytrzymaj włos przy skórze, aby nie ciągnąć psa.
4. Czesz grzebieniem od końcówek, stopniowo zbliżając się do skóry.
5. Rób przerwy i nagradzaj psa, a przy oznakach bólu przerwij.

Pomocny bywa rozplątywacz, czyli narzędzie z ostrymi ząbkami, które przecina supeł wzdłuż włosa. Używaj go jednak ostrożnie i zawsze w kierunku od skóry.

Golenie zbitego filcu

Duże, zbite pasma, które wciągają skórę do środka, trzeba wygolić maszynką. Nożyczki są tu niebezpieczne, ponieważ skóra psa jest cienka i łatwo ją przeciąć razem z włosem. Wielu groomerów przy rozległym sfilcowaniu proponuje krótkie strzyżenie całego psa. To rozwiązanie jest dla psa bardziej humanitarne niż godzinne rozczesywanie, a sierść szybko odrasta.

Jak zapobiegać kołtunom u psa?

Zapobieganie jest proste, ale wymaga systematyczności. Psy długowłose najlepiej czesać codziennie, a co najmniej kilka razy w tygodniu, zawsze aż do skóry. Szczególną uwagę zwracaj na miejsca tarcia: za uszami, pod pachami, pod obrożą, na brzuchu, na łapach i wokół ogona.

Przed kąpielą zawsze dokładnie rozczesz psa. Do mycia używaj szamponu i odżywki dla psów, a po kąpieli susz sierść suszarką z chłodniejszym nawiewem, jednocześnie ją rozczesując. Po spacerach w lesie lub na łące wyczesz rzepy i igliwie, zanim zdążą się wplątać. Dodatkowo regularne wizyty u groomera, zwykle co kilka tygodni, pomagają utrzymać sierść w dobrej kondycji. Ogólne zasady pielęgnacji znajdziesz we wpisie jak dbać o sierść psa.

Najczęstsze błędy przy splątanej sierści

Z doświadczenia groomerów najwięcej szkód powodują: wycinanie supłów nożyczkami tuż przy skórze, kąpanie psa ze splątaną sierścią, szarpanie supłów na siłę oraz odkładanie wizyty u groomera, aż pies jest cały sfilcowany. Częstym błędem jest też czesanie tylko wierzchu sierści, przez co splątania rosną niewidoczne przy skórze. Jeśli Twój pies boi się czesania, zacznij od krótkich, kilkuminutowych sesji połączonych z nagrodami. Więcej o tym, jak przygotować psa na zabiegi, przeczytasz we wpisie jak przygotować psa do wizyty u fryzjera. Informacje o dobrostanie zwierząt i obowiązkach opiekunów publikuje Główny Inspektorat Weterynarii.

Podsumowanie

Splątaną sierść najłatwiej pokonać, zanim powstaną. Regularne czesanie aż do skóry, rozczesywanie przed kąpielą i właściwe kosmetyki zapobiegają większości problemów. Gdy sierść jest już mocno zbita, bezpieczniej i łagodniej dla psa jest ją wygolić niż rozczesywać na siłę. Więcej porad o codziennej pielęgnacji znajdziesz we wpisie pielęgnacja psa krok po kroku.