Nużyca u psa: objawy, przyczyny i leczenie

6 min czytania

Nużyca u psa (demodekoza) to choroba skóry wywołana nadmiernym namnożeniem się mikroskopijnych roztoczy Demodex canis, które w małej liczbie żyją w mieszkach włosowych większości zdrowych psów. Objawia się wyłysieniami, zaczerwienieniem i łuszczeniem skóry. Jeśli zauważasz u psa łyse placki wokół oczu lub na łapach, ten poradnik pomoże Ci zrozumieć, co się dzieje i kiedy iść do weterynarza.

W skrócie:

Nużeńce żyją na skórze wielu zdrowych czworonogów, a choroba rozwija się, gdy odporność przestaje je kontrolować.
Najczęściej chorują szczenięta oraz dorosłe psy z osłabioną odpornością.
Rozpoznanie wymaga badania przez lekarza weterynarii, zwykle zeskrobiny skóry.
Choroba praktycznie nie zaraża innych dorosłych zwierząt ani ludzi.

Spis treści

Czym jest nużyca u psa?

Nużeniec psi to roztocz o długości ułamka milimetra, który żyje w mieszkach włosowych i gruczołach łojowych. Szczenięta zarażają się od matki w pierwszych dniach życia, podczas karmienia i bliskiego kontaktu. Później pasożyt zwykle pozostaje na skórze przez całe życie psa i nie wywołuje żadnych objawów. Dlaczego zatem u części psów pojawia się choroba? Dzieje się tak, gdy układ odpornościowy przestaje kontrolować liczbę roztoczy, które wtedy gwałtownie się namnażają i uszkadzają mieszki włosowe.

Nużeniec psi pod mikroskopem, przyczyna nużycy u psa — Nużeniec psi (Demodex canis) pod mikroskopem

Dlaczego rozwija się demodekoza?

U szczeniąt układ odpornościowy dopiero dojrzewa, więc łatwiej o nadmierne namnożenie nużeńców. Ponadto skłonność do uogólnionej demodekozy młodzieńczej ma podłoże dziedziczne i częściej występuje w niektórych rasach, na przykład u buldogów, mopsów, shar pei, amstaffów, bokserów czy dobermanów. U dorosłych zwierząt choroba jest zwykle sygnałem innego problemu. Do najczęstszych czynników należą:

Choroby hormonalne, na przykład niedoczynność tarczycy lub zaburzenia pracy nadnerczy.
Leczenie lekami obniżającymi odporność, w tym długotrwałe podawanie sterydów.
Choroby nowotworowe i inne poważne choroby ogólne.
Silny stres, niedożywienie i ciężkie zarobaczenie u młodych psów.

Nużyca u buldoga: wyłysienia na pysku i głowie — Rasy krótkopyskie częściej chorują na demodekozę młodzieńczą

Nużyca u psa: objawy, które rozpoznasz sam

Pierwsze zmiany zwykle pojawiają się na głowie: wokół oczu, na pysku, wargach i uszach, a także na przednich łapach. Typowo obserwuje się:

Okrągłe lub nieregularne przerzedzenia sierści, które powoli się powiększają.
Zaczerwienienie i łuszczenie skóry w miejscu wyłysienia.
Ciemniejsze przebarwienia skóry, zwłaszcza przy dłużej trwających zmianach.
Zaskórniki, krosty i strupy, gdy dołączy się zakażenie bakteryjne.
Świąd i nieprzyjemny zapach skóry, zwykle dopiero przy wtórnym zakażeniu.

Na początku choroba często nie swędzi. Właśnie dlatego wielu opiekunów bagatelizuje pierwsze łyse placki, uznając je za otarcia. Natomiast podobnie mogą wyglądać grzybica, świerzb czy alergie, więc samodzielne rozpoznanie „na oko” nie wystarczy.

Nużyca u szczeniaka: przerzedzona sierść wokół oczu — U szczeniąt zmiany często zaczynają się wokół oczu

Jakie są postacie demodekozy?

Lekarze weterynarii rozróżniają kilka postaci choroby, ponieważ różnią się rokowaniem i sposobem postępowania.

Postać	Kogo dotyczy	Przebieg
Ogniskowa (miejscowa)	głównie szczenięta	kilka niewielkich zmian, często ustępuje samoistnie
Uogólniona młodzieńcza	młode psy, często z predyspozycją rasową	rozległe zmiany, wymaga leczenia
Uogólniona dorosłych	psy dorosłe z inną chorobą w tle	wymaga leczenia skóry i przyczyny
Palcowa (pododemodekoza)	często psy dużych ras	bolesne zmiany na łapach, trudna i długa terapia

U części szczeniąt postać ogniskowa może przejść w uogólnioną, dlatego nawet niewielkie zmiany warto skontrolować. Postać palcowa bywa szczególnie uciążliwa, gdyż obrzęk i ropne zmiany między palcami bolą i utrudniają chodzenie.

Zmiany skórne przy uogólnionej nużycy u psa — Uogólniona demodekoza obejmuje rozległe obszary skóry

Jak weterynarz stawia diagnozę?

Podstawą rozpoznania jest głęboka zeskrobina skóry albo badanie wyrwanych włosów pod mikroskopem. Czasem lekarz wykonuje też wymaz z taśmy lub, w trudniejszych przypadkach, biopsję skóry. Ponadto u psów dorosłych lekarz zwykle zleca badania krwi i inne testy, aby znaleźć chorobę, która osłabiła odporność. Bez tego leczenie samej skóry często daje tylko chwilową poprawę.

Nużyca u psa: leczenie i kontrola

Leczenie zawsze dobiera lekarz weterynarii. Obecnie stosuje się nowoczesne leki przeciwpasożytnicze na receptę, a przy zakażeniach skóry także leczenie bakteryjnych powikłań i szampony lecznicze. Antybiotyk nie zabija nużeńców, tylko pomaga opanować wtórną infekcję. W praktyce terapia postaci uogólnionej trwa zwykle kilka miesięcy.

Co możesz zrobić jako opiekun? Przede wszystkim podawaj leki dokładnie według zaleceń i nie przerywaj ich, gdy sierść zacznie odrastać. Następnie pilnuj wizyt kontrolnych, bo o zakończeniu leczenia decydują ujemne wyniki kolejnych zeskrobin. Dbaj też o dobrą karmę, regularne odrobaczanie i ograniczenie stresu. Nie stosuj domowych preparatów ani środków dla ludzi, gdyż mogą podrażnić skórę albo zaszkodzić psu.

Idź do lekarza weterynarii, gdy łyse placki się powiększają, pojawiają się krosty, ropa, obrzęk łap lub nieprzyjemny zapach, a także gdy zmiany dotyczą psa dorosłego albo pies jest osowiały i traci apetyt. Niektóre preparaty przeciwpasożytnicze są niebezpieczne dla określonych ras, na przykład owczarków typu collie, dlatego leki zawsze dobiera lekarz. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u weterynarza.

Czy można zapobiec demodekozie?

Całkowite zapobieganie nie jest możliwe, ponieważ nużeńce są naturalnym mieszkańcem psiej skóry. Możesz jednak zmniejszyć ryzyko: wybieraj szczeniaka z odpowiedzialnej hodowli, która nie rozmnaża zwierząt po uogólnionej demodekozie, regularnie kontroluj skórę pupila i dbaj o jego ogólne zdrowie. Szerzej o pasożytach przeczytasz w artykule pasożyty u psa: rodzaje i objawy, a o innych schorzeniach w przewodniku choroby skóry u psów. Ogólne informacje o zdrowiu zwierząt publikuje też Główny Inspektorat Weterynarii.

Podobne objawy daje świerzb, który w przeciwieństwie do demodekozy silnie swędzi i jest zaraźliwy. Porównaj objawy w artykule świerzb u psa: objawy i leczenie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy nużyca u psa jest zaraźliwa?

Choroba praktycznie nie przenosi się między dorosłymi zwierzętami ani na ludzi. Nużeńce przechodzą na szczenięta od matki w pierwszych dniach życia, a choroba rozwija się dopiero wtedy, gdy układ odpornościowy psa przestaje je kontrolować.

Jak wygląda nużyca u psa?

Najczęściej jako okrągłe przerzedzenia sierści, zaczerwienienie i łuszczenie skóry wokół oczu, pyska, na głowie i przednich łapach. Przy wtórnym zakażeniu pojawiają się krosty, strupy, świąd i nieprzyjemny zapach.

Czy demodekozę da się wyleczyć?

Postać ogniskowa u szczeniąt często ustępuje sama, a postać uogólnioną zwykle udaje się dobrze kontrolować nowoczesnym leczeniem. U psów dorosłych trzeba także znaleźć i leczyć chorobę, która osłabiła odporność.

Ile trwa leczenie demodekozy?

Leczenie postaci uogólnionej trwa zwykle kilka miesięcy. Kończy się dopiero wtedy, gdy kolejne zeskrobiny skóry wykonane w odstępach są ujemne, a nie w momencie, gdy sierść odrośnie.

Czy zwierzę po demodekozie można rozmnażać?

Zwierząt, które przeszły uogólnioną postać młodzieńczą, zwykle nie dopuszcza się do rozrodu, ponieważ skłonność do tej choroby ma podłoże dziedziczne.

Podsumowanie

Nużyca to choroba, w której kłopotem jest nie sam pasożyt, lecz utrata kontroli nad nim przez układ odpornościowy. Dlatego u szczeniąt często mija, a u dorosłych psów bywa sygnałem innej choroby. Szybka wizyta u lekarza weterynarii, cierpliwe leczenie i kontrolne zeskrobiny zwykle przynoszą dobry efekt. Więcej o zdrowiu skóry i sierści znajdziesz w dziale choroby psów.