Basenji: pies, który nie szczeka. Charakter, zdrowie i cena

Basenji to średniej wielkości, lekki pies z Afryki Środkowej, który nie szczeka, tylko wydaje charakterystyczne, jodłujące dźwięki. Waży zwykle 9,5 do 11 kg, jest czysty, bystry i bardzo niezależny, a pod względem zachowania przypomina nieco kota. To rasa dla aktywnych, cierpliwych osób, które nie oczekują od psa bezwarunkowego posłuszeństwa.

Skąd pochodzi basenji? Historia rasy

To jedna z najstarszych ras psów. Na starożytnych egipskich płaskorzeźbach widnieją bowiem psy bardzo podobne do dzisiejszych: lekkie, ze stojącymi uszami i ogonem zwiniętym nad grzbietem. Rasa przez tysiąclecia żyła z plemionami Afryki Środkowej, głównie w dorzeczu Konga. Tam pomagała w polowaniach, naganiając zwierzynę w sieci. Z kolei nazwa w jednym z języków bantu tłumaczona jest jako „mieszkaniec buszu”.

Europejczycy zainteresowali się tymi psami w XIX wieku. Jednak pierwsze próby przewiezienia ich do Wielkiej Brytanii kończyły się niepowodzeniem, ponieważ psy chorowały i padały. Stabilną hodowlę udało się założyć dopiero w latach 30. XX wieku, a w 1937 roku psy pokazano na wystawie Crufts. Następnie trafiły do USA i Europy kontynentalnej. Dawniej nazywano je też „terierem z Konga” lub „psem kongijskim”, choć z terierami nie mają nic wspólnego. Więcej o tej grupie psów przeczytasz w tekście psy pierwotne i rasy psów z Afryki.

Jak wygląda basenji? Wzorzec rasy

Pies z Konga ma lekką budowę, delikatny kościec i arystokratyczny wygląd. Wysoko noszona głowa na łukowatej szyi, głęboka klatka piersiowa, wyraźna talia i ciasno zwinięty ogon nadają mu zatem wdzięk gazeli.

Głowa

Najbardziej charakterystyczne są liczne, drobne zmarszczki na czole, widoczne zwłaszcza przy postawionych uszach. Czaszka jest płaska, średniej szerokości, zwężająca się ku nosowi, stop słabo zaznaczony, nos czarny. Oczy są ciemne, migdałowe, osadzone skośnie, o nieodgadnionym wyrazie. Natomiast uszy są małe, spiczaste, stojące i lekko pochylone do przodu.

Tułów, ogon i szata

Grzbiet jest krótki i prosty, klatka piersiowa głęboka i owalna, a linia brzucha przechodzi w wyraźną talię. Ogon jest wysoko osadzony i mocno zwinięty nad grzbietem w pojedynczy lub podwójny skręt. Kończyny są długie i proste, łapy małe i zwarte. Sierść jest krótka, gładka, bardzo delikatna, a skóra elastyczna. Ponadto dopuszczalne umaszczenia to czarne z białym, rude z białym, czarne podpalane z białym (z podpalaniem nad oczami, na kufie i policzkach) oraz pręgowane na rudym tle. Biel występuje przy tym na łapach, piersi i końcu ogona.

Basenji: charakter i temperament

Ten pies jest inteligentny, ciekawski, czujny i bardzo niezależny. Przywiązuje się do swoich ludzi, jednak okazuje uczucia na swój sposób. Wobec obcych zachowuje natomiast rezerwę. Ma ogromną energię, zwinność i wytrzymałość, a w domu bywa zaskakująco spokojny, o ile jest wybiegany.

Pies, który nie szczeka

Pies z Konga nie szczeka w typowy sposób. Budowa krtani sprawia bowiem, że wydaje dźwięki przypominające jodłowanie, nazywane „baroo”, a także mruczy, wyje, piszczy i parska. Najczęściej jodłuje z radości, na przykład na powitanie opiekuna. Nie oznacza to jednak, że jest psem cichym, ponieważ potrafi być głośny na swój sposób.

„Koci” pies

Myje się łapami podobnie jak kot, nie lubi wody i deszczu, chętnie wspina się na meble i parapety, a w wielu sprawach ma swoje zdanie. Dlatego nie wykona polecenia, które uzna za bezsensowne. To nie złośliwość, tylko natura psa, który przez wieki polował samodzielnie.

Dla kogo jest basenji?

Ta rasa sprawdzi się u aktywnej, spokojnej i pewnej siebie osoby, która rozumie psy niezależne i lubi spędzać czas w ruchu: biegając, jeżdżąc na rowerze czy wędrując po lesie. Natomiast nie zadowoli się kilkunastominutowym spacerem wokół bloku. Niewybiegany i znudzony pies staje się bowiem destrukcyjny i potrafi zniszczyć meble, buty czy kable.

• Przede wszystkim dobry wybór dla alergików szukających psa z minimalną ilością gubionej sierści (choć żaden pies nie jest całkowicie hipoalergiczny).
• Natomiast nie dla osób, które chcą puszczać psa luzem na spacerach.
• Również nie dla domów z małymi zwierzętami, takimi jak króliki, chomiki czy ptaki.
• Lubi dzieci, jednak w rodzinie z bardzo małymi dziećmi może być zbyt niecierpliwy.
• Ponadto źle znosi wielogodzinną samotność.

Wychowanie i szkolenie basenji

Najlepszym opiekunem jest ktoś, kto łączy rolę przewodnika i partnera, a przede wszystkim rozumie swojego psa. Szkolenie wymaga cierpliwości, poczucia humoru i konsekwencji przez cały okres dorastania, czyli mniej więcej do 1,5 roku życia. Dlatego działają nagrody, krótkie i ciekawe sesje oraz unikanie nudnej rutyny. Natomiast krzyk i kary tylko zniechęcają psa do współpracy.

• Najpierw socjalizuj szczeniaka z ludźmi, dziećmi, innymi psami i hałasem miasta.
• Następnie pracuj nad przywołaniem przez całe życie psa, ale na otwartym terenie używaj długiej linki.
• Ponadto zapewnij zabawki do gryzienia i zabawy węchowe, które rozładują energię.
• Wreszcie spróbuj sportów, w których ta rasa błyszczy: lure coursing, agility, canicross.

Pielęgnacja basenji

To jedna z najłatwiejszych w pielęgnacji ras. Krótka, delikatna sierść wymaga czesania gumową rękawicą raz w tygodniu, a kąpiel tylko okazjonalnie. Pies sam dba o czystość i prawie nie ma „psiego” zapachu. Regularnie skracaj jednak pazury, myj zęby i kontroluj uszy. Ponadto w chłodne i deszczowe dni przyda się kurtka, ponieważ rasa jest wrażliwa na zimno.

Żywienie basenji

Pies potrzebuje pełnoporcjowej karmy dopasowanej do aktywności. Orientacyjnie dorosły pies o masie 10 do 11 kg zjada ok. 140 do 180 g suchej karmy dziennie, w dwóch posiłkach. Nie zostawiaj jednak jedzenia na blatach, ponieważ to sprawny złodziej kuchenny. Porcję dopasuj w kalkulatorze ile karmy dla psa.

Zdrowie i choroby basenji

Jako rasa pierwotna pies z Konga cieszy się zwykle dobrym zdrowiem i żyje 12 do 15 lat. W rasie występują jednak specyficzne schorzenia:

• Zespół Fanconiego: dziedziczne zaburzenie pracy kanalików nerkowych, przy którym organizm traci z moczem glukozę, białko i elektrolity. Na szczęście dostępny jest test genetyczny.
• Przepuklina pępkowa, zwłaszcza u szczeniąt.
• Postępujący zanik siatkówki, a także przetrwała błona źreniczna.
• Niedokrwistość z niedoboru kinazy pirogronianowej (PK), którą zatem również bada się genetycznie.
• Niedoczynność tarczycy, również spotykana w rasie.

Ciekawostką jest cykl rozrodczy, ponieważ suki mają zwykle cieczkę tylko raz w roku, najczęściej jesienią, podobnie jak wilki.

Ile kosztuje szczeniak basenji i jak wybrać hodowlę?

To rasa nieliczna w Polsce. Cena szczeniaka z rodowodem wynosi orientacyjnie kilka tysięcy złotych. Ponieważ suki mają cieczkę raz w roku, mioty pojawiają się rzadko, więc na szczeniaka często trzeba poczekać. Dlatego wybieraj hodowlę zarejestrowaną w ZKwP, w której rodzice mają aktualne badania w kierunku zespołu Fanconiego, PK i chorób oczu. Wzorzec rasy sprawdzisz na stronie Międzynarodowej Federacji Kynologicznej, a hodowle znajdziesz w katalogu hodowli.

Podsumowanie

To wyjątkowy pies: starożytny, czysty, niezależny i niezwykle sprawny. Nie szczeka, ale potrafi zaskoczyć „śpiewem” i pomysłowością. Dlatego pokocha go aktywna osoba, która zaakceptuje jego koci charakter i zapewni mu dużo ruchu. Inne psy pierwotne poznasz w opisie grupy V FCI, a pozostałe profile w kategorii alfabetyczna lista ras.