Owczarek podhalański: charakter, wygląd, pielęgnacja i cena

Owczarek podhalański to duży, biały pies pasterski z polskich Tatr, od wieków broniący owiec przed wilkami i niedźwiedziami. Jest spokojny, mądry i bardzo przywiązany do rodziny, ale też niezależny i nieufny wobec obcych. Sprawdź, czy ta polska rasa pasuje do Twojego stylu życia, jak ją wychowywać i o czym pamiętać, kupując szczeniaka.

• Historia i pochodzenie
• Wygląd i wzorzec
• Charakter i temperament
• Dla kogo jest owczarek podhalański
• Wychowanie i szkolenie
• Pielęgnacja
• Żywienie
• Zdrowie i choroby rasy
• Ile kosztuje szczeniak

Historia i pochodzenie owczarka podhalańskiego

Przodkowie podhalana należą do rodziny dużych, białych psów pasterskich Europy. Najczęściej łączy się ich z wędrówkami pasterskiego ludu Wołochów, którzy przez Karpaty przemieszczali się ze stadami owiec. W Beskidach i Tatrach osiedlali się mniej więcej od XIV do XVI wieku i przyprowadzili ze sobą swoje psy. Dlatego podhalan jest blisko spokrewniony z kuvaszem, czuwaczem słowackim, owczarkiem maremmano i pirenejskim psem górskim.

Pasterze cenili psy białe z praktycznych powodów. Biały pies wtapiał się w stado jasnych owiec, a jednocześnie łatwo było go odróżnić od wilka czy niedźwiedzia, szczególnie o zmroku. Podhalan nie był psem zaganiającym. Jego zadaniem była obrona stada i szałasu, więc selekcjonowano psy silne, odważne, odporne na surowy klimat i zrównoważone.

W latach 30. XX wieku rasa przeżyła modę pod hasłem „w polskim domu polski pies”. Masowo rozmnażano wtedy psy duże, kudłate i białe, nie dbając o czystość rasy. Druga wojna światowa mocno przerzedziła populację, a uporządkowanie hodowli zajęło kolejne dziesięciolecia. Współczesny wzorzec FCI nosi numer 252, a rasa nie podlega próbom pracy. Więcej szczegółów znajdziesz w artykule historia rasy owczarek podhalański.

Podhalany na halach

Wśród górali krąży wiele opowieści o pracy podhalanów. Jedna z nich mówi o psie, który sam odnalazł poturbowane jagnię pod skałą i nosem popychał je do szałasu, nie reagując nawet na wołanie bacy. Inna opisuje psa, który w czasie burzy szczekaniem zawrócił setki owiec znad wezbranej rzeki. To dobrze pokazuje, czym podhalan jest z natury: samodzielnym opiekunem stada.

Ciekawostka: w ramach programów ochrony przyrody owczarki podhalańskie wracają na hale, by chronić owce przed wilkami bez konieczności odstrzału drapieżników. Przeczytasz o tym w tekście owczarek podhalański trafi na tatrzańskie hale dzięki WWF.

Wygląd i wzorzec rasy

Owczarek podhalański to pies o mocnej, zwartej budowie, ale nie ciężki ani ociężały. Sylwetka jest lekko prostokątna. Według wzorca psy mierzą 65 do 70 cm w kłębie, a suki 60 do 65 cm. Wzorzec nie określa masy, w praktyce psy ważą zwykle 45 do 60 kg, suki 40 do 50 kg.

• Głowa: sucha, proporcjonalna, z lekko wypukłą mózgoczaszką i mocną kufą. Nos zawsze czarny, wargi ciemno obrzeżone, zgryz nożycowy.
• Oczy: średniej wielkości, lekko skośne, ciemnobrązowe.
• Uszy: trójkątne, średniej długości, osadzone na wysokości zewnętrznego kącika oka, zwisające.
• Tułów: masywny, z wyraźnym kłębem i głęboką klatką piersiową. Szyja muskularna, bez podgardla.
• Ogon: puszysty, sięga stawu skokowego, nie powinien być zakręcony nad grzbietem.
• Łapy: mocne, owalne, z twardymi, ciemnymi opuszkami.

Szata jest obfita i gęsta, prosta lub lekko falista, z gęstym podszerstkiem. Na szyi tworzy bogatą kryzę, a na udach portki. Krótsza jest na głowie, kufie i przedniej stronie kończyn. Jedynym dopuszczalnym umaszczeniem jest biel. Pełny opis znajdziesz w tekście wzorzec owczarka podhalańskiego (FCI nr 252).

Charakter i temperament owczarka podhalańskiego

Podhalan jest inteligentny, czujny i zrównoważony. W domu bywa spokojny, wręcz leniwy, ale zawsze obserwuje otoczenie. Jest bardzo wierny i przywiązany do całej rodziny, a wobec swoich domowników, również dzieci, zwykle łagodny i cierpliwy.

Wobec obcych jest nieufny i zdystansowany. Nie podchodzi pierwszy, a na terenie, który uważa za swój, zachowuje się jak stróż: ostrzega szczekaniem i staje między intruzem a rodziną. Dobrze prowadzony nie jest agresywny bez powodu, ale jego instynkt ochronny jest silny.

Najważniejsza cecha, o której musisz wiedzieć: podhalan był hodowany do samodzielnej pracy, bez nadzoru człowieka. Podejmuje decyzje sam i nie wykonuje poleceń bezrefleksyjnie. To nie jest pies „podporządkowany”, tylko partner, który współpracuje, gdy rozumie sens zadania i ufa opiekunowi. Więcej przeczytasz w tekście owczarek podhalański: zachowanie i charakter.

Dla kogo jest owczarek podhalański

To dobry wybór dla osoby lub rodziny, która:

• Mieszka w domu z ogrodzonym, solidnie zabezpieczonym ogrodem.
• Chce psa czujnego, który będzie pilnował posesji.
• Ma doświadczenie z dużymi, samodzielnymi psami albo jest gotowa skorzystać z pomocy trenera.
• Akceptuje sierść w domu i regularne szczotkowanie.
• Ma czas na codzienne spacery i kontakt z psem.

Podhalan nie sprawdzi się w małym mieszkaniu w bloku, u osoby oczekującej psa sportowego, który chętnie wykonuje polecenia, ani tam, gdzie pies miałby żyć samotnie przy budzie lub na łańcuchu. To pies rodzinny, który potrzebuje kontaktu z ludźmi. Wady i zalety rasy zebraliśmy w artykule wady i zalety owczarka podhalańskiego.

Wychowanie i szkolenie

Wychowanie zacznij od pierwszego dnia. Szczeniak szybko rośnie, a 50-kilogramowy pies, który nie zna podstawowych zasad, to realny problem. Kluczowa jest wczesna socjalizacja: poznawanie ludzi, dzieci, innych psów, dźwięków i miejsc, zanim pies skończy kilka miesięcy.

• Stosuj metody pozytywne: nagrody, spokój i konsekwencję. Podhalan źle znosi krzyk, szarpanie i kary fizyczne, które niszczą zaufanie.
• Ćwicz krótko i z sensem. Wielokrotne powtarzanie tego samego polecenia szybko go nudzi.
• Ustal jasne zasady w domu i pilnuj, by wszyscy domownicy ich przestrzegali.
• Najważniejsze polecenia to przywołanie, chodzenie na luźnej smyczy i spokojne zachowanie przy gościach.
• Pracuj nad tym, by pies akceptował gości wpuszczonych przez Ciebie do domu.

Pielęgnacja owczarka podhalańskiego

Gęsta biała szata jest odporna na brud i wodę, ale wymaga regularnej opieki. Poza okresem linienia szczotkuj psa 1 do 2 razy w tygodniu, docierając do podszerstka, by nie tworzyły się kołtuny. W czasie linienia, zwykle wiosną i jesienią, sierść wypada garściami i szczotkowanie przydaje się codziennie.

• Kąp psa rzadko, tylko gdy to naprawdę potrzebne. Częste kąpiele wysuszają skórę.
• Nie strzyż podhalana krótko na lato. Podwójna szata chroni go także przed przegrzaniem i słońcem.
• Kontroluj i czyść zwisające uszy preparatem dla psów.
• Przycinaj pazury, jeśli nie ścierają się same.
• Dbaj o zęby: szczotkowanie i regularne kontrole u lekarza weterynarii.

Żywienie

Szczeniak podhalana powinien dostawać pełnoporcjową karmę dla szczeniąt ras dużych. Taka karma ma kontrolowaną ilość energii, wapnia i fosforu, co ogranicza zbyt szybki wzrost i obciążenie stawów. Nie dodawaj suplementów wapnia bez zalecenia lekarza weterynarii.

Dorosły pies jest zwykle umiarkowanie aktywny i łatwo przybiera na wadze, jeśli dostaje za dużo. Dzienną porcję dziel na 2 posiłki i odmierzaj ją dokładnie. Orientacyjną ilość policzysz w kalkulatorze ile karmy dla psa. Po jedzeniu zapewnij psu odpoczynek, bez biegania i zabaw, co zmniejsza ryzyko skrętu żołądka.

Zdrowie i choroby rasy

Owczarek podhalański jest rasą odporną, przystosowaną do surowego górskiego klimatu. Jak inne duże psy ma jednak skłonność do kilku problemów:

• Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych: wada dziedziczna, dlatego rodzice szczeniąt powinni mieć wykonane prześwietlenia stawów.
• Skręt żołądka: nagły, zagrażający życiu stan typowy dla psów dużych z głęboką klatką piersiową.
• Wady powiek: podwinięcie (entropium) lub wywinięcie (ektropium), które czasem wymagają korekty chirurgicznej.
• Nadwaga: pogarsza stan stawów i skraca życie.

Ile kosztuje szczeniak i jak wybrać hodowlę

Szczeniak z rodowodem ZKwP kosztuje zwykle kilka tysięcy złotych. Na cenę wpływają renoma hodowli, osiągnięcia i badania rodziców oraz region. Pamiętaj też o kosztach utrzymania: karma dla dużego psa, profilaktyka weterynaryjna i akcesoria to wydatek kilkuset złotych miesięcznie.

Wybierając hodowlę, zwróć uwagę na kilka rzeczy:

• Hodowla jest zarejestrowana w Związku Kynologicznym w Polsce, a szczenię dostaje metrykę.
• Rodzice mają wyniki prześwietleń stawów biodrowych i łokciowych.
• Możesz poznać matkę szczeniąt i zobaczyć, w jakich warunkach dorastają.
• Hodowca zadaje Ci pytania o warunki i chętnie wspiera po zakupie.
• Szczeniak jest odrobaczony, zaszczepiony według wieku i zaczipowany.

Unikaj ogłoszeń bez rodowodu i ofert „podhalan bez papierów” w bardzo niskiej cenie. Zarejestrowane hodowle znajdziesz w naszym katalogu hodowli.

Podsumowanie

Owczarek podhalański to wspaniały, wierny i czujny pies dla rodziny z domem i ogrodem, która rozumie jego samodzielną naturę i ma czas na pielęgnację gęstej szaty. Dobrze zsocjalizowany i wychowany metodami pozytywnymi będzie spokojnym stróżem i oddanym przyjacielem przez wiele lat. Szczegółowe wymiary rasy znajdziesz w tekście owczarek podhalański: wzrost i waga, a inne rodzime rasy w artykule polskie rasy psów.