Nosówka u psa: objawy, postacie, leczenie i szczepienia

Nosówka u psa to groźna, bardzo zaraźliwa choroba wirusowa, która atakuje układ oddechowy, pokarmowy i nerwowy, a najczęściej dotyka niezaszczepione szczenięta. Nie ma leku działającego na samego wirusa, dlatego leczenie jest objawowe, a najskuteczniejszą ochroną pozostaje pełny cykl szczepień. Opiekunowie zwykle pytają, jak rozpoznać pierwsze objawy i czy pies może wyzdrowieć.

Co to jest nosówka i jak pies się zaraża?

Chorobę wywołuje wirus CDV z rodziny paramyksowirusów, bliski krewny wirusa odry u ludzi. Chorobę opisał szczegółowo na początku XX wieku francuski lekarz weterynarii Henri Carré, a skuteczne szczepionki pojawiły się w połowie stulecia. Mimo to choroba wciąż występuje, ponieważ nie wszystkie psy są szczepione, a wirus krąży też wśród dzikich zwierząt.

Do zakażenia dochodzi przede wszystkim drogą kropelkową, czyli przez wdychanie wirusa wydalanego przy kaszlu i kichaniu. Źródłem są też ślina, wydzielina z nosa i oczu oraz mocz chorego zwierzęcia. Wirusa przenoszą nie tylko psy, ale także lisy, jenoty, kuny, tchórze czy fretki. Wirus jest stosunkowo mało odporny w środowisku zewnętrznym, natomiast chore zwierzę może go wydalać przez wiele tygodni.

Po wniknięciu do organizmu wirus namnaża się najpierw w migdałkach i węzłach chłonnych, a potem w ciągu kilku dni rozprzestrzenia się z krwią do wielu narządów. Uszkadza przy tym układ odpornościowy, dlatego tak często dochodzi do wtórnych zakażeń bakteryjnych.

Które psy chorują najczęściej?

Najbardziej narażone są szczenięta w wieku od około 3 do 6 miesięcy, gdy przeciwciała otrzymane od matki już wygasają, a odporność po szczepieniu jeszcze się nie wytworzyła albo szczenię nie dostało wszystkich dawek. Chorują też dorosłe psy, które nigdy nie były szczepione lub nie były doszczepiane, a także psy bezdomne. Ponadto ryzyko rośnie w schroniskach, pseudohodowlach i wszędzie tam, gdzie wiele zwierząt przebywa razem.

Wirus CDV jest groźny również dla dzikiej przyrody. Wirus wywoływał masowe zgony fok, a w latach 90. XX wieku przyczynił się do śmierci wielu lwów w parku Serengeti. Dlatego szczepienie psów chroni nie tylko je same, lecz także dzikie zwierzęta.

Jakie są objawy nosówki u psa?

Okres wylęgania trwa zwykle od kilku dni do około dwóch tygodni. Przebieg choroby zależy od odporności psa i zjadliwości wirusa, a postacie często następują po sobie. Opiekun może samodzielnie zauważyć następujące objawy:

• Wysoka gorączka, nawet około 40°C, często w dwóch falach, z apatią i brakiem apetytu.
• Ropny wypływ z oczu i nosa oraz zapalenie spojówek.
• Kaszel, przyspieszony oddech, a przy powikłaniach zapalenie płuc.
• Wymioty i biegunka, prowadzące do odwodnienia i spadku masy ciała.
• Pęcherzyki i krosty na skórze brzucha.
• Pogrubienie i stwardnienie opuszek łap oraz nosa.
• Drżenie mięśni, rytmiczne skurcze, kłapanie szczękami, drgawki i zaburzenia równowagi.

Postacie choroby: oddechowa, pokarmowa, nerwowa i skórna

Postać oddechowa

Zwykle pojawia się jako pierwsza. Zaczyna się od gorączki, powiększenia węzłów chłonnych i zmian w gardle, a po kilku dniach dołączają katar, zapalenie spojówek i kaszel. Ponieważ wirus osłabia odporność, łatwo dochodzi do bakteryjnego zapalenia płuc.

Postać pokarmowa

Często rozwija się równolegle z oddechową albo kilka dni po niej. Objawia się wymiotami, biegunką, czasem z krwią, oraz utratą apetytu. U szczeniąt szybko prowadzi do groźnego odwodnienia.

Postać nerwowa

Jest najcięższa i może pojawić się nawet kilka tygodni po ustąpieniu pierwszych objawów, gdy opiekun myśli, że pies wyzdrowiał. Typowe są mimowolne, rytmiczne skurcze mięśni, na przykład kończyny lub głowy, ruchy szczęk przypominające żucie gumy, ślinotok, drgawki, niezborność ruchów, nadwrażliwość na dotyk, a w ciężkich przypadkach niedowłady i ślepota. Ślinotok i drgawki sprawiają, że postać nerwową dawniej mylono z wścieklizną.

Postać skórna

Na skórze brzucha mogą pojawić się pęcherzyki i krosty. Charakterystyczna jest też tak zwana choroba twardej łapy, czyli zgrubienie i stwardnienie opuszek oraz nosa. Ta postać często zapowiada zajęcie układu nerwowego.

Jak wygląda diagnoza i leczenie?

Lekarz weterynarii stawia wstępne rozpoznanie na podstawie objawów, wieku psa i historii szczepień. Rozpoznanie potwierdzają badania, na przykład test PCR z wymazu ze spojówek, nosa lub z krwi, a także szybkie testy wykrywające antygen wirusa. Badania krwi pomagają ocenić stan organizmu i nasilenie infekcji.

Nie istnieje lek, który zabija tego wirusa. Leczenie polega więc na wspieraniu organizmu, aby sam pokonał infekcję. Lekarz zwykle stosuje nawadnianie dożylne, leki przeciwgorączkowe i przeciwwymiotne, antybiotyki przeciw wtórnym zakażeniom bakteryjnym oraz, w razie potrzeby, leki przeciwdrgawkowe. Wybór leków i dawek należy wyłącznie do weterynarza. Ciężko chore psy wymagają hospitalizacji w izolatce, a czasem żywienia dojelitowego lub pozajelitowego.

Leczenie trwa często kilka tygodni. Nawet po ustąpieniu objawów pies potrzebuje spokoju, dobrej diety i obserwacji, ponieważ objawy nerwowe mogą pojawić się z opóźnieniem. Dawniej stosowano surowicę odpornościową po kontakcie z chorym zwierzęciem. Jej skuteczność jest jednak ograniczona do wczesnego okresu zakażenia, a o takim postępowaniu zawsze decyduje lekarz.

Powikłania po nosówce

Rokowanie zależy od postaci choroby i wieku psa. Psy z łagodną postacią oddechową lub pokarmową często całkowicie wracają do zdrowia. Natomiast po postaci nerwowej mogą pozostać trwałe następstwa:

• Przewlekłe tiki, czyli rytmiczne drgania mięśni, często do końca życia.
• Napady padaczkowe, które wymagają stałego leczenia.
• Zaburzenia równowagi, słuchu lub wzroku.
• Niedorozwój i przebarwienia szkliwa zębów stałych, jeśli szczenię chorowało w czasie wymiany zębów.
• Stwardnienie opuszek łap.

Postępowanie przy napadach drgawek opisujemy we wpisie padaczka u psa. Inne groźne choroby zakaźne szczeniąt omówiliśmy w artykule parwowiroza u psa.

Jak chronić psa przed nosówką? Szczepienia krok po kroku

Najskuteczniejszą ochroną jest szczepienie. W praktyce wygląda to następująco:

1. Szczenię dostaje pierwszą szczepionkę skojarzoną, która obejmuje także tę chorobę, zwykle około 6 do 8 tygodnia życia.
2. Kolejne dawki podaje się co 3 do 4 tygodnie, do ukończenia mniej więcej 16 tygodni, ponieważ przeciwciała matki mogą osłabiać działanie pierwszych dawek.
3. Po około roku wykonuje się szczepienie przypominające.
4. Dorosłego psa doszczepia się według zaleceń lekarza i producenta szczepionki.

Do czasu zakończenia cyklu szczepień nie zabieraj szczenięcia w miejsca, gdzie przebywa wiele nieznanych psów. Jednocześnie zadbaj o socjalizację w bezpiecznych warunkach, na przykład z zaszczepionymi psami znajomych. Szczegółowy kalendarz znajdziesz we wpisie kiedy i na co szczepić psa, a informacje o obowiązkowych szczepieniach i chorobach zakaźnych zwierząt publikuje Główny Inspektorat Weterynarii.

Podsumowanie

Ta choroba wciąż zabija szczenięta, choć łatwo jej zapobiec. Pełny cykl szczepień, doszczepianie dorosłych psów i ostrożność do czasu uzyskania odporności to najlepsza ochrona. Gdy pojawią się gorączka, ropny katar czy drgawki, liczy się szybka wizyta u weterynarza. Więcej o chorobach zakaźnych przeczytasz w dziale choroby psów.