Chart rosyjski borzoj: charakter, wygląd, zdrowie i cena

Chart rosyjski borzoj to wysoki, smukły chart o jedwabistej, falistej szacie, wyhodowany przez rosyjską arystokrację do polowań na wilki, lisy i zające. W domu jest cichy, spokojny i dystyngowany, a na otwartej przestrzeni zamienia się w błyskawicznego sprintera. To pies dla cierpliwego opiekuna, który zapewni mu bezpieczny galop, mądre szkolenie i zaakceptuje charcią niezależność.

• Historia i pochodzenie
• Wygląd i wzorzec
• Charakter i temperament
• Dla kogo jest borzoj
• Wychowanie i szkolenie
• Pielęgnacja i ruch
• Żywienie
• Zdrowie i choroby rasy
• Ile kosztuje szczeniak

Chart rosyjski borzoj: historia i pochodzenie

Charty polowały na ziemiach dzisiejszej Rosji już w średniowieczu, ale borzoj w kształcie zbliżonym do obecnego wykształcił się około XVI wieku. Nazwa pochodzi od dawnego rosyjskiego słowa oznaczającego szybkość, a pełna rosyjska nazwa rasy to russkaja psowaja borzaja. Pierwsze opisy psów bardzo podobnych do współczesnych pochodzą z XVII wieku.

Przez stulecia, aż do zniesienia poddaństwa chłopów w 1861 roku, borzoje należały niemal wyłącznie do szlachty i dworu. Polowano z nimi na zające, lisy i przede wszystkim na wilki. Na wilka wypuszczano zwykle dwa lub trzy charty naraz: psy doganiały drapieżnika i przytrzymywały go do przybycia myśliwego. Najlepsze psy były warte fortunę, a według przekazów wymieniano je nawet na ziemię lub chłopów pańszczyźnianych. Wielkie polowanie z chartami opisał Lew Tołstoj w „Wojnie i pokoju”.

W 1873 roku w Moskwie powstało Cesarskie Towarzystwo Prawidłowego Myślistwa, które dbało o czystość i typ rasy. Słynęła hodowla wielkiego księcia Mikołaja Mikołajewicza Romanowa w Pierczinie, w której rodziło się kilkadziesiąt szczeniąt rocznie. Rewolucja i lata 30. XX wieku niemal zniszczyły rosyjskie hodowle, a po II wojnie światowej przetrwało ich niewiele. Rasę ocaliły w dużej mierze psy wywiezione wcześniej na Zachód, zwłaszcza do Wielkiej Brytanii, Niemiec i USA. Dziś borzoj jest uznawany przez FCI w grupie X (charty), sekcji 1, obejmującej charty długowłose i z frędzlami. Jego bliskim krewnym jest chortaj, rosyjski chart krótkowłosy. Więcej o całej grupie przeczytasz w tekście charty, najstarsza grupa ras psa.

Wygląd i wzorzec rasy

Borzoj to pies arystokratyczny w każdym calu: wysoki, suchy, mocny, o wydłużonych proporcjach. Sylwetka jest zbliżona do kwadratu lub nieco dłuższa, a suki bywają dłuższe od psów. Głęboka klatka piersiowa sięga mniej więcej do łokci, brzuch jest mocno podkasany, a grzbiet z lędźwiami tworzy łagodny, sprężysty łuk. Taka budowa daje ogromną szybkość i zwrotność na krótkim dystansie.

Głowa, oczy i uszy

Głowa jest długa, wąska i sucha, z bardzo słabo zaznaczonym stopem. Kufa jest równa długości czaszki lub nieco dłuższa, a grzbiet nosa tworzy lekki garbonos. Nos jest duży i wysunięty przed szczękę, a brzegi warg, powiek i nos są czarne niezależnie od umaszczenia. Duże, migdałowe, ciemnobrązowe oczy są osadzone lekko skośnie. Małe, cienkie uszy pies nosi złożone do tyłu przy potylicy, a w napięciu unosi je wyżej.

Ciało, kończyny i ogon

Szyja jest długa, sucha i umięśniona, kłąb niezaznaczony. Kończyny są długie, proste i suche, tylne nieco szerzej rozstawione niż przednie, z mocnymi kątowaniami. Łapy mają kształt wydłużonego owalu, czyli tak zwanej łapy zajęczej. Długi, nisko osadzony ogon ma kształt sierpa lub szabli i jest ozdobiony obfitym piórem.

Szata i umaszczenie

Włos jest jedwabisty, miękki i sprężysty, falisty lub skręcony w luźne pierścienie, nigdy w drobne, zwarte loczki. Na głowie, uszach i przodach kończyn jest krótki i przylegający, na tułowiu dłuższy, a na szyi tworzy obfity kołnierz. Frędzle, portki i pióro na ogonie są dłuższe i zwykle jaśniejsze od reszty szaty. Dopuszczalne są różne kolory i ich połączenia, jednolite lub łaciate (często białe z plamami), ale nie niebieskie, czekoladowe i ich pochodne. Przy umaszczeniach z nalotem typowa jest czarna maska.

Wzorzec podaje wysokość w kłębie od 75 do 85 cm u psów i od 68 do 78 cm u suk. Masa ciała nie jest ściśle określona, w praktyce wynosi zwykle od ok. 35 do 48 kg, a suki są wyraźnie lżejsze.

Charakter i temperament

W domu borzoj jest zaskakująco spokojny, wręcz flegmatyczny. Większość dnia przesypia na miękkim legowisku, rzadko szczeka i nie lubi hałasu ani zamieszania. Jest bardzo przywiązany do swoich ludzi, ale uczucia okazuje subtelnie: nie narzuca się i nie oczekuje ciągłej uwagi. Wobec obcych zachowuje rezerwę i dystans, choć zwykle nie jest agresywny.

Na zewnątrz budzi się w nim myśliwy. Borzoj poluje wzrokiem: zauważa ruch z daleka i rusza za zającem, kotem czy sarną, zanim zdążysz zareagować. W takiej chwili przywołanie zwykle nie działa, a pies osiąga prędkość, przy której łatwo o wypadek. Jest też wrażliwy i źle znosi szorstkie traktowanie. To pies odważny, który sprowokowany potrafi się bronić, ale nie jest typowym psem stróżującym. Dobrze znosi chłód i niepogodę, za to w upale trzeba uważać na przegrzanie.

Dla kogo jest chart rosyjski borzoj

Borzoj sprawdzi się u spokojnej, zrównoważonej osoby lub rodziny, która lubi długie spacery i ma dostęp do bezpiecznie ogrodzonego terenu, na którym pies może się wybiegać. Z dziećmi zwykle jest łagodny i cierpliwy, ale nie lubi szarpania i hałaśliwych zabaw, więc lepiej pasuje do domu ze starszymi, spokojnymi dziećmi. Z innymi psami, zwłaszcza dużymi, zwykle się dogaduje. Małe psy, koty i króliki mogą budzić w nim instynkt łowiecki, choć borzoj wychowany z kotem od szczeniaka często akceptuje domownika.

Wychowanie i szkolenie

Borzoj jest inteligentny, ale niezależny i nie ma w sobie chęci wykonywania poleceń za wszelką cenę. Najlepiej działa szkolenie oparte na nagrodach, krótkie sesje i dużo cierpliwości. Kary fizyczne i krzyk są nie tylko niehumanitarne, ale u tak wrażliwego psa niszczą zaufanie i pogarszają współpracę. Konsekwencja jest ważna: jasne, stałe zasady w domu dają psu poczucie bezpieczeństwa.

• Od pierwszych tygodni ucz chodzenia na luźnej smyczy, bo dorosły borzoj ma dużą siłę.
• Pracuj nad przywołaniem i skupieniem na Tobie, ale nie licz na to, że zatrzyma psa w pogoni.
• Socjalizuj szczeniaka z ludźmi, psami, miastem i dźwiękami, aby nie stał się nadmiernie płochliwy.
• Ucz spokoju przy małych zwierzętach, nagradzając odwracanie uwagi od bodźca.

Praktyczne ćwiczenia pomagające panować nad pogonią znajdziesz w poradniku jak opanować instynkt łowiecki u psa.

Pielęgnacja i ruch

Szata borzoja jest piękna, ale wbrew pozorom nie jest bardzo trudna w utrzymaniu. Wystarczy dokładne czesanie 1 do 2 razy w tygodniu szczotką z długimi szpilkami i grzebieniem, ze szczególnym uwzględnieniem kołnierza, portek i okolic za uszami, gdzie najłatwiej tworzą się kołtuny. W okresie linienia, zwykle wiosną i jesienią, czesz psa częściej. Kąpiel wystarczy co kilka miesięcy lub po mocnym zabrudzeniu.

• Pazury skracaj regularnie, bo zbyt długie zmieniają ustawienie łap.
• Sprawdzaj opuszki i przestrzenie między palcami po bieganiu w terenie.
• Dbaj o zęby: szczotkowanie kilka razy w tygodniu zmniejsza ryzyko kamienia.
• Zapewnij gruby materac, bo chude charty łatwo nabawiają się odleżyn na łokciach.

Dorosły borzoj potrzebuje około 1,5 do 2 godzin aktywności dziennie, w tym przynajmniej jednego dłuższego spaceru. Kluczowe jest też regularne bieganie luzem na ogrodzonym terenie lub na torze dla chartów. Coursing i wyścigi chartów to świetny, bezpieczny sposób na spełnienie potrzeb rasy. Młodego psa nie przeciążaj do zakończenia wzrostu: unikaj długich biegów przy rowerze i skakania.

Żywienie

Borzoj ma szybki metabolizm, ale powinien być szczupły: przy dobrej kondycji wyczuwasz żebra pod palcami i widzisz zarys ostatnich żeber. Szczeniaka karm karmą dla ras dużych, która wspiera powolny, równomierny wzrost kości. Zbyt szybkie tycie w okresie wzrostu zwiększa ryzyko problemów ze stawami. Dorosłego psa karm dwa razy dziennie, a nie jednym dużym posiłkiem.

Orientacyjną dzienną porcję dla swojego psa obliczysz w kalkulatorze ile karmy dla psa. Po posiłku zapewnij psu co najmniej godzinę spokoju, bez biegania i zabawy.

Zdrowie i choroby rasy

Borzoj jest rasą stosunkowo zdrową, ale jak każdy duży pies o głębokiej klatce piersiowej ma swoje słabe punkty. Najgroźniejszy jest zespół rozszerzenia i skrętu żołądka, który bez szybkiej operacji kończy się śmiercią. Objawy i zasady zapobiegania opisaliśmy w artykule skręt żołądka u psa.

• Choroby serca, zwłaszcza kardiomiopatia rozstrzeniowa i zaburzenia rytmu, dlatego warto robić badania kardiologiczne.
• Choroby oczu, w tym postępujący zanik siatkówki i zaćma.
• Problemy rozwojowe kości u szybko rosnących młodych psów, na przykład osteochondroza.
• Niedoczynność tarczycy.
• Wrażliwość na niektóre środki znieczulające, typowa dla chartów, o której warto przypomnieć lekarzowi przed zabiegiem.

Borzoj żyje przeciętnie 10 do 12 lat. Przed zakupem szczeniaka zapytaj hodowcę o wyniki badań serca i oczu rodziców.

Ile kosztuje szczeniak borzoja i jak wybrać hodowlę

Szczeniak z rodowodem z zarejestrowanej hodowli kosztuje zwykle kilka tysięcy złotych. Cena zależy od renomy hodowli, linii, wyników badań rodziców, kosztu sprowadzenia reproduktora i tego, czy pies ma predyspozycje wystawowe lub do coursingu. Do kosztu zakupu doliczaj miesięczne wydatki na karmę dla dużego psa, profilaktykę, pielęgnację i duże legowisko.

• Wybieraj hodowle zarejestrowane w ZKwP lub innej organizacji należącej do FCI.
• Zobacz matkę, warunki, w jakich rosną szczenięta, i zapytaj o badania serca i oczu.
• Dobry hodowca wydaje szczeniaka po 8 tygodniach, zaszczepionego, odrobaczonego i z metryką.
• Unikaj ogłoszeń z bardzo niską ceną i bez rodowodu.

Podsumowanie

Chart rosyjski borzoj to elegancki, łagodny i cichy towarzysz, który w domu bywa niemal niewidoczny, ale na zewnątrz potrzebuje przestrzeni, galopu i rozsądnego zabezpieczenia przed pogonią. Jeśli zapewnisz mu ruch, miękkie posłanie, spokojne szkolenie i opiekę weterynaryjną, odwdzięczy się wierną przyjaźnią na lata. Inne charty, na przykład chart angielski greyhound, oraz pozostałe rasy znajdziesz na alfabetycznej liście ras psów.