Choroby układu rozrodczego u psów: objawy i leczenie

7 min czytania

Choroby układu rozrodczego u psów to grupa schorzeń prostaty, jąder i napletka u samców oraz pochwy, macicy i listwy mlecznej u suk. Najgroźniejsze z nich, jak ropomacicze czy nowotwory, rozwijają się podstępnie i często dotyczą psów niekastrowanych w średnim lub starszym wieku. Dowiedz się, jakie objawy powinny Cię zaniepokoić i kiedy jechać do weterynarza.

W skrócie:

U niekastrowanych samców najczęstszy jest łagodny przerost prostaty, a także zapalenie gruczołu i nowotwory jąder.
U suk największym zagrożeniem jest ropomacicze, które często pojawia się kilka tygodni po cieczce.
Guzki na listwie mlecznej u suki zawsze wymagają badania przez lekarza.
Kastracja i sterylizacja znacznie zmniejszają ryzyko wielu z tych chorób.
Wzmożone pragnienie, apatia i wypływ z pochwy u suki to sygnał do pilnej wizyty.

Spis treści

Dlaczego psy chorują na choroby układu rozrodczego?

Narządy rozrodcze pracują pod stałym wpływem hormonów płciowych. U samców testosteron przez lata pobudza wzrost prostaty, a u suk każda cieczka przygotowuje macicę na ewentualną ciążę, co sprzyja zmianom w błonie śluzowej. Z tego powodu wiele schorzeń narasta z wiekiem i dotyczy przede wszystkim zwierząt niekastrowanych.

Dodatkowo znaczenie mają zakażenia bakteryjne, urazy w czasie krycia lub porodu, zaburzenia hormonalne, a także predyspozycje rasowe. Spadek odporności, złe warunki utrzymania czy przewlekłe choroby ułatwiają bakteriom namnażanie się w drogach rodnych.

Jakie choroby układu rozrodczego występują u samców?

U psów najczęściej chorują prostata i jądra. Poniżej znajdziesz schorzenia, które typowo obserwuje się w gabinetach weterynaryjnych:

Łagodny przerost prostaty: powiększenie gruczołu pod wpływem hormonów, bardzo częste u starszych niekastrowanych psów.
Zapalenie prostaty: zwykle bakteryjne, może przebiegać ostro z gorączką i bólem albo przewlekle.
Torbiele i ropnie prostaty: zbiorniki płynu lub ropy w obrębie gruczołu, wymagające leczenia specjalistycznego.
Nowotwory jąder: częstsze u starszych psów i u samców z wnętrostwem, czyli niezstąpionym jądrem.
Zapalenie napletka: wypływ i lizanie okolicy, zwykle łagodne, ale czasem nawracające.
Nowotwory prostaty: rzadsze, ale zwykle złośliwe i trudne w leczeniu.

Jakie są objawy chorej prostaty u psa?

Powiększona prostata uciska jelito i cewkę moczową, dlatego objawy dotyczą głównie wypróżniania i oddawania moczu. Pies długo przyjmuje pozycję do defekacji, kał jest spłaszczony jak taśma, a w moczu bywa krew. Ponadto pojawiają się częste infekcje dróg moczowych, a przy zapaleniu gorączka, osłabienie i bolesność okolicy odbytu.

Lekarz rozpoznaje problem na podstawie badania przez odbyt, badania USG, a także analizy moczu i wydzieliny prostaty. W przypadku łagodnego przerostu najskuteczniejszym leczeniem jest zwykle kastracja, po której gruczoł stopniowo się zmniejsza. Zakażenia leczy się antybiotykiem dobranym na podstawie posiewu. Szerzej opisujemy to w artykule prostata i problemy jąder u psów.

Jakie choroby układu rozrodczego występują u suk?

U suk choroby dotyczą przede wszystkim pochwy, macicy i gruczołu mlekowego. Ich przebieg bywa bardzo różny, od łagodnych stanów zapalnych po zagrażające życiu zakażenia.

Zapalenie pochwy u suki

Zapalenie pochwy może pojawić się już u młodych, niedojrzałych płciowo suczek, a także po kryciu, trudnym porodzie lub przy innych chorobach. Typowe objawy to wydzielina na wargach sromowych, częste lizanie okolicy, „saneczkowanie” i większe zainteresowanie ze strony samców. U szczeniąt łagodne zapalenie często mija samoistnie po pierwszej cieczce, jednak zawsze warto skonsultować je z lekarzem, który zdecyduje o ewentualnym leczeniu.

Ropomacicze: najgroźniejsza choroba macicy

Ropomacicze to nagromadzenie ropy w macicy, które rozwija się zwykle w ciągu kilku tygodni po cieczce. Najczęściej dotyczy suk w średnim i starszym wieku, chociaż zdarza się także u młodszych. W postaci otwartej z pochwy wypływa ropna lub krwisto-brązowa wydzielina, którą opiekunowie mylą czasem z przedłużającą się cieczką. Postać zamknięta jest groźniejsza, ponieważ ropa nie ma ujścia, a toksyny bakteryjne szybko uszkadzają nerki, wątrobę i inne narządy.

Charakterystyczne objawy to wzmożone pragnienie i oddawanie dużej ilości moczu, apatia, brak apetytu, wymioty i powiększony brzuch. Leczenie polega najczęściej na pilnym zabiegu usunięcia macicy i jajników. Szczegóły opisuje artykuł ropomacicze u suk.

Poporodowe zapalenie macicy

Ten stan rozwija się w pierwszych dniach po porodzie, zwłaszcza po bardzo licznym miocie, długim porodzie, interwencji położniczej czy zatrzymaniu łożyska. Suka ma cuchnący, krwisty lub ropny wypływ, gorączkę, jest osowiała i nie chce jeść. Ponieważ toksyny mogą przechodzić do mleka, lekarz czasem zaleca odstawienie szczeniąt i karmienie ich mlekiem zastępczym dla psów. Więcej o powikłaniach porodowych przeczytasz w artykule o tym, czym grozi zatrzymanie łożyska u suki.

Guzy listwy mlecznej i ciąża urojona

Nowotwory gruczołu mlekowego należą do najczęstszych guzów u niesterylizowanych suk. Część z nich jest łagodna, a część złośliwa, dlatego każdy wyczuwalny guzek wymaga badania. Z kolei ciąża urojona to stan hormonalny, w którym suka po cieczce zachowuje się jak przed porodem: buduje gniazdo, „adoptuje” zabawki, a listwa mleczna nabrzmiewa. Zwykle mija samoistnie, jednak nawracające epizody warto omówić z lekarzem.

Objawy chorób układu rozrodczego u psów: kiedy do weterynarza?

Część objawów łatwo przeoczyć albo przypisać zwykłej cieczce czy starości. Z doświadczenia opiekunów najczęściej bagatelizowane są te sygnały:

Objaw	Możliwa przyczyna	Pilność
Wypływ z pochwy kilka tygodni po cieczce, wzmożone pragnienie	ropomacicze	pilna wizyta w ciągu godzin
Parcie na kał, kał w kształcie taśmy, krew w moczu	choroba prostaty	wizyta w ciągu kilku dni
Jądro powiększone, twarde lub asymetryczne	nowotwór jądra, zapalenie	wizyta w ciągu kilku dni
Guzek na listwie mlecznej	nowotwór gruczołu mlekowego	wizyta bez zwłoki
Cuchnący wypływ i gorączka po porodzie	poporodowe zapalenie macicy	pilna wizyta
Lizanie okolicy, niewielka wydzielina	zapalenie pochwy lub napletka	konsultacja planowa

Jeśli suka po cieczce dużo pije, jest osowiała, wymiotuje albo ma powiększony brzuch, nie czekaj, tylko jak najszybciej jedź do lecznicy, bo ropomacicze może zagrażać życiu. Nie podawaj psu antybiotyków ani leków hormonalnych na własną rękę. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje badania przez lekarza weterynarii.

Jak leczy się choroby układu rozrodczego u psów?

Leczenie zależy od rodzaju schorzenia. Najpierw lekarz przeprowadza badanie kliniczne, a następnie zwykle zleca USG, badania krwi, moczu, cytologię lub posiew. W przypadku zakażeń stosuje się antybiotyki dobrane do wykrytych bakterii, przy chorobach zależnych od hormonów często kastrację lub sterylizację, a przy nowotworach zabieg chirurgiczny, czasem uzupełniony innym leczeniem.

W wybranych sytuacjach dostępne są także metody farmakologiczne, na przykład u psów hodowlanych, które mają zachować zdolność rozrodu. Decyzję zawsze podejmuje lekarz po rozważeniu korzyści i ryzyka.

Jak zapobiegać chorobom układu rozrodczego?

Najskuteczniejszą profilaktyką jest kastracja samców i sterylizacja suk, które nie będą wykorzystywane w hodowli. Zabieg u suki praktycznie eliminuje ryzyko ropomacicza i zmniejsza ryzyko guzów listwy mlecznej, a u samca zapobiega przerostowi prostaty i nowotworom jąder. Optymalny termin warto omówić z lekarzem, ponieważ u niektórych ras ma on znaczenie dla stawów i innych narządów. Zalety i wady opisują artykuły sterylizacja suki oraz kastracja psa.

U psów niekastrowanych pomaga regularna kontrola: raz w roku badanie u weterynarza, u starszych samców ocena prostaty, a u suk samodzielne obmacywanie listwy mlecznej i obserwacja zachowania po każdej cieczce. Ponadto zapisuj daty cieczek, ponieważ ułatwia to lekarzowi ocenę objawów.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie są objawy ropomacicza u suki?

Najczęściej wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu, apatia, brak apetytu i wymioty, czasem ropny wypływ z pochwy. Objawy pojawiają się zwykle kilka tygodni po cieczce i wymagają pilnej wizyty u weterynarza.

Czy kastracja leczy powiększoną prostatę u psa?

W przypadku łagodnego przerostu prostaty kastracja jest zwykle najskuteczniejszą metodą, bo gruczoł stopniowo się zmniejsza po spadku testosteronu. Przy zakażeniu lub nowotworze potrzebne jest dodatkowe leczenie zalecone przez lekarza.

Czy wypływ z pochwy u suki jest normalny?

W czasie cieczki krwista wydzielina jest naturalna. Wypływ poza cieczką, zwłaszcza ropny, cuchnący lub połączony z apatią i pragnieniem, wymaga badania u lekarza weterynarii.

Czy wnętrostwo jest groźne dla psa?

Tak, niezstąpione jądro jest bardziej narażone na nowotwory i skręt. Dlatego lekarze zwykle zalecają jego usunięcie, a psa z wnętrostwem nie wykorzystuje się w hodowli.

Jak zapobiec chorobom układu rozrodczego u psów?

Najskuteczniejsza jest kastracja lub sterylizacja psów, które nie będą rozmnażane. U zwierząt niekastrowanych pomagają coroczne badania, obserwacja po cieczce i regularne sprawdzanie listwy mlecznej.

Podsumowanie

Schorzenia narządów rozrodczych łączy jedno: im wcześniej zostaną rozpoznane, tym prostsze i bezpieczniejsze leczenie. U samców zwracaj uwagę na wypróżnianie, mocz i wygląd jąder, a u suk na zachowanie i pragnienie po cieczce oraz na guzki listwy mlecznej. Jeśli nie planujesz hodowli, porozmawiaj z lekarzem o kastracji lub sterylizacji. Zaufanego specjalistę w okolicy znajdziesz w katalogu weterynarzy, a ogólne informacje o zdrowiu zwierząt publikuje Główny Inspektorat Weterynarii.