Rasy psów obronnych: 16 ras ze zdjęciami i opisem

Pies obronny to nie tylko groźny wygląd. To przede wszystkim zrównoważony charakter, czujność i gotowość do współpracy z opiekunem. Dlatego poniżej opisujemy rasy psów obronnych, łącznie 16 ras ze zdjęciami, krótką historią i opisem charakteru, a także podpowiedzi, jak wybrać psa do ochrony domu i rodziny oraz o czym pamiętać zgodnie z przepisami.

Psy obronne a psy stróżujące: czym się różnią?

Te dwa pojęcia często są mylone. Pies stróżujący przede wszystkim pilnuje posesji: obserwuje teren, szczeka na obcych i odstrasza samą obecnością. Pies obronny idzie krok dalej, bo potrafi aktywnie stanąć w obronie opiekuna lub rodziny, gdy ktoś im zagraża. Jednak wiele ras łączy obie cechy, ale o tym, jak pies zachowa się w trudnej sytuacji, decyduje przede wszystkim wychowanie i szkolenie, a nie sama rasa.

Rasy psów obronnych: 16 ras ze zdjęciami

Airedale Terrier

Rasa została wyhodowana w XIX wieku na skutek skrzyżowania otterhounda, collie oraz wymarłego już czarnego i podpalanego teriera. Następnie psy były nazywane waterside terierami, później bingley terierami, aż w końcu FCI zatwierdziło współczesną nazwę rasy (od doliny rzeki Aire w hrabstwie Yorkshire).

Airedale terriery były niegdyś wykorzystywane w czasie polowań na wydry, niemniej dzięki swej wszechstronności szybko zyskały status uniwersalnego psa myśliwskiego. Podczas obu wojen światowych Airedale terrier pracował jako pies sanitarny i łącznościowy; obecnie spełnia rolę psa policyjnego. Ponadto czworonogi doskonale sprawdzają się w psich sportach, mogą być szkolone na przewodników dla niewidomych oraz spełniać rolę psów obronnych i stróżujących.

Amerykański staffordshire terrier

Amerykański staffordshire terrier (amstaf) to typowy pies obronny, który budzi respekt już samym wyglądem. Przy tym amstafy wywodzą się prawdopodobnie od bulterierów, psów wyhodowanych do walki z bykami. Jednak obecnie pełnią funkcję psów rodzinnych. Mimo to rasy psów obronnych nadal obejmują amstafa.

Bokser

Bezpośrednim przodkiem boksera jest prawdopodobnie brabancki bullenbeisser, rasa hodowana przez myśliwych polujących na niedźwiedzie, wilki i dziki. Przy tym zadaniem bullenbeissera było przechwycenie osaczonej przez psy naganiające zwierzyny i przytrzymanie jej do momentu przybycia myśliwego. Dlatego psy musiały mieć szeroko rozstawione zęby i równie szeroką kufę. Ponadto przodkiem boksera może być również buldog angielski. Pierwsze wzmianki o bokserze sięgają końca XIX wieku.

Bokser to typowy pies obronny, nieufny wobec obcych i łatwy w wyszkoleniu. Ponadto boksery wykorzystywane są także w ratownictwie, w dogoterapii oraz jako psy policyjne.

Bouvier des Flandres

Przodkami rasy Bouvier des Flandres były psy zaganiające żyjące we Flandrii znane pod nazwą „vuilbaard” (z fr. „brudna broda”) lub „koehond” (pies do krów). Te czworonogi występowały powszechnie między Lys a wybrzeżem Morza Północnego. Jednak różniły się wysokością w kłębie i szczegółami anatomicznymi, handlarze bydłem woleli, np. mniejsze psy, które lepiej wyłapywały pasożyty. W 1910 roku, w czasie wystawy w Brukseli, zaprezentowano dwa osobniki tej rasy, a w 1922 roku utworzono Klub Flandryjskich Psów Zaganiających. Następnie po II wojnie światowej, kiedy liczebność populacji niemal sięgnęła zera, hodowcy skrzyżowali ocalałe osobniki z owczarkami pikardyjskimi.

Jednak pomimo pierwotnie pełnionych funkcji Bouvier des Flandres został zaklasyfikowany do grupy psów obronnych i stróżujących.

Bullmastiff

Bullmastiff to stosunkowo młoda rasa wyhodowana w XX wieku w Wielkiej Brytanii w wyniku skrzyżowania buldoga angielskiego z mastiffem. Początkowo psy były wykorzystywane w czasie polowań; przydawały się także do gonienia i tropienia kłusowników. W efekcie dzięki selektywnej hodowli współczesny bull posiada wszystkie pozytywne cechy buldoga i mastiffa, czyli opanowanie oraz czujność.

Bullmastiff jest typowym psem obronnym, który wymaga odpowiedniego przeszkolenia i konsekwentnego prowadzenia. Przy tym jest odporny na ból i zrównoważony, dlatego nadaje się dla rodzin z małymi dziećmi. Jednak bywa nieufny wobec obcych zwierząt i ludzi, dlatego wymaga wczesnej socjalizacji.

Bulterier

Pierwsza oficjalna prezentacja rasy miała miejsce w 1862 roku w Londynie. Za twórcą rasy uznawany jest niejaki James Hinks, chociaż niektórzy historycy twierdzą, że rasa została wyhodowana znacznie wcześniej. Natomiast współczesne bulteriery powstały na skutek skrzyżowania bulterierów ze staroangielskimi białymi terierami. W niektórych przekazach źródłowych wspomina się także o chartach angielskich (greyhoundach), dalmatyńczykach, pointerach, bedlington terrierach i staffordshire bulterierach.

Początkowo bulteriery były hodowane jako szczurołapy; później zaczęły być wykorzystywane do walk psów oraz polowań na niedźwiedzie. Jednak obecnie spełniają rolę psów rodzinnych i obronnych. Ponadto dobrze czują się w psich sportach; chętnie poddają się szkoleniom.

Czarny terier rosyjski

Czarny Terier Rosyjski to młoda rasa wyhodowana w ZSRR tuż po II wojnie światowej. Po 1945 roku władze radzieckie podjęły próby wyhodowania uniwersalnej rasy psa, która mogłaby pełnić różnorodne funkcje w skrajnie odmiennych strefach klimatycznych. Ponieważ prace hodowlane rozpoczęły się za czasów panowania Stalina, rasa jest nieoficjalnie nazywana „psami Stalina”.

Przede wszystkim największy wkład w powstanie nowej rasy wniosły Sznaucery olbrzymie, Rottweilery oraz Airedale Terriery, przy czym za protoplastę uznaje się Sznaucera olbrzyma.

Czarne Teriery Rosyjskie są odważne, inteligentne, silne, nieufne wobec obcych z szybką reakcją obronną. Dlatego to urodzeni obrońcy.

Doberman

Rasa wywodzi się z Niemiec, a jej nazwa pochodzi od nazwiska Fryderyka Ludwika Dobermanna, pierwszego hodowcy, który był również znanym właścicielem zakładu przerobu odpadów rzeźnianych, hyclem i poborcą podatkowym. Historycy przypuszczają, że Dobermann krzyżował „najostrzejsze” wyłapane psy z osławionymi psami rzeźnickimi, dzięki czemu otrzymał zrównoważone, silne i czujne czworonogi, które znalazły zatrudnienie w służbach państwowych i były powszechnie wykorzystywane jako psy obronne. W czasie II wojny światowej zyskały nawet przydomek „psów żandarmów”.

Dog niemiecki

Przypuszcza się, że przodkami współczesnego doga były niemieckie bullenbeissery i „Hatz und Saurüden” (psy tropiące i polujące na dzika). Dogi były niegdyś wykorzystywane do polowań na grubego zwierza. Następnie, wraz ze spadkiem liczebności m.in. dzików na terenie Niemiec, ograniczano ich hodowle. Natomiast w XIX wieku dog znalazł uznanie jako pies do towarzystwa wśród wyższych warstw społecznych.

Dogi, zważywszy na swoje potężne rozmiary i groźny wygląd, mogą z powodzeniem spełniać funkcje psów obronnych. Jednak z natury są łagodne i opiekuńcze. Dlatego nadają się do rodzin z małymi dziećmi.

Owczarki belgijskie

Owczarki belgijskie to grupa blisko ze sobą spokrewnionych ras psów pasterskich uzyskanych w drodze selekcji hodowlanej, powszechnie wykorzystywanych do strzeżenia stad do końca XIX wieku. Kluby hodowlane wyróżniają cztery odmiany owczarków (ze względu na długość włosa i kolor umaszczenia):

• groenendael (zwany również owczarkiem belgijskim albo belgijskim psem pasterskim, odmiana długowłosa czarna),
• tervueren (owczarek długowłosy, odmiana długowłosa płowa i szara),
• laekenois (owczarek szorstkowłosy, odmiana szorstkowłosa płowa),
• malinois (odmiana krótkowłosa płowa).

Owczarki są psami bardzo inteligentnymi, które wymagają jednak konsekwentnego szkolenia. Dlatego nie nadają się dla początkujących właścicieli, ponieważ łatwo przejmują inicjatywę.

Owczarek francuski briard

Briardy są starofrancuską rasą psów pasterskich wykorzystywaną dawniej do stróżowania i opieki nad stadem. W czasie wojen sprawdzały się w pracach ratowniczych, wyszukiwały rannych spośród poległych na polu walki, oraz do ratowania tonących. Natomiast obecnie pełnią funkcję psów do towarzystwa. Jednak raczej nie nadają się do życia w bloku. Ponadto mają silnie rozwinięty instynkt obronny.

Owczarek kaukaski

Owczarek kaukaski to stara rasa psów pasterskich wywodzących się z Kaukazu i przez długie lata hodowanych w izolacji. Następnie pierwsze osobniki trafiły do Europy w końcu lat sześćdziesiątych, gdzie od razu zyskały status psów służbowych. W Niemczech Wschodnich były wykorzystywane jako psy patrolujące do pilnowania granic, zwłaszcza Muru Berlińskiego.

Owczarki kaukaskie były niegdyś wykorzystywane do strzeżenia owiec. Natomiast obecnie spełniają się także w roli psów obronnych.

Sznaucer olbrzym

Przodkiem sznaucera olbrzymiego była przypuszczalnie stara górnobawarska odmiana psa wiejskiego, używanego do zaganiania i stróżowania. W latach 20. XX wieku niemiecki hodowca Calaminus, aby uzyskać odpowiednie umaszczenie i uszlachetnić sylwetkę, skrzyżował sznaucery z czarnymi dogami niemieckimi. Możliwe, że do ukształtowania rasy przyczyniły się również pudle duże.

Z początku psy były hodowane wyłącznie na terenach wiejskich, gdzie pilnowały gospodarstw i wozów browarskich (stąd dawna nazwa sznaucer piwny). Natomiast współczesne psy spełniają funkcje psów obronnych i do towarzystwa.

Owczarek niemiecki

Jeden z pierwszych opisów rasy głosi, że pies był ucieleśnieniem marzeń każdego hodowcy: Był to pies, jak na te czasy, duży (61 cm), o potężnej budowie, pięknych liniach i szlachetnej głowie. Był silny i sprężysty, jak stalowy drut. Jego wspaniałej budowie odpowiadał charakter (…) Miał naturę gentlemana, połączoną z nieograniczoną pasją życia i pracy. Mimo że nie przeszedł gruntownej tresury w młodym wieku, był przy boku swego pana uważny na jego najmniejsze skinienie. Pozostawiony sam sobie, stawał się skończonym rozrabiaką i niepoprawnym prowokatorem bójek. Zawsze dobrze usposobiony wobec spokojnych ludzi, nieufny, ale nieulękły wobec obcych, uwielbiał dzieci.

Co ważne, usposobienie psów nie uległo zmianie. Dlatego po dziś dzień są wykorzystywane jako obrońcy domu i przy odpowiedniej tresurze staną się najlepszymi przyjaciółmi człowieka.

Owczarek podhalański

Wzmianki o białych psach pasterskich występujących w rejonie Podhala pojawiają się w XVII-wiecznym traktacie „Oeconomia ruralis et domestica” autorstwa Kohlera. Co ciekawe, dawne psy nie pełniły funkcji pasterskich, a były trzymane do obrony stada przed wilkami i złodziejami.

Owczarki podhalańskie są z reguły opanowane, czujne, inteligentne i odważne. Ponadto w razie potrzeby potrafią stanąć w obronie właściciela. Broniąc swojego stada, terytorium czy opiekuna, nieustraszone.

Rottweiler: pies obronny dla rodziny

Rottweilery były niegdyś wykorzystywane do pilnowania obozów rzymskich w Germanii. Przy tym psy pilnowały bydła, które stanowiło zapasy żywnościowe legionów, oraz ciągnęły wozy z żywnością i amunicją. Współczesne Rotty, podobnie jak przodkowie, dobrze dogadują się z ludźmi i chętnie z nimi współpracują. Następnie w 1910 roku zyskały status psów policyjnych. Współcześnie pełnią przede wszystkim funkcje obronne.

Rasy psów obronnych: jak wybrać psa obronnego?

• Doświadczenie opiekuna. Owczarki belgijskie, czarny terier rosyjski czy owczarek kaukaski nie są dla początkujących. Natomiast na pierwszego psa lepiej sprawdzi się bokser albo owczarek niemiecki z dobrej hodowli.
• Warunki mieszkaniowe. Duże rasy psów obronnych, zwłaszcza pasterskie (owczarek podhalański, kaukaski, briard) potrzebują przestrzeni i najlepiej czują się w domu z ogrodem.
• Czas na szkolenie. Pies obronny musi mieć za sobą socjalizację i podstawowe posłuszeństwo. Ponadto szkolenie obronne powinien prowadzić doświadczony instruktor.
• Rodzina z dziećmi. Wśród ras psów obronnych bullmastiff, dog niemiecki i bokser zwykle świetnie dogadują się z dziećmi, jeśli są dobrze wychowane.
• Pewna hodowla. Wybieraj hodowle zarejestrowane w Związku Kynologicznym w Polsce (FCI), gdzie rodzice są sprawdzeni pod kątem charakteru i zdrowia.

Psy obronne a rasy uznawane za agresywne: zezwolenie

W Polsce utrzymanie psa rasy uznanej za agresywną wymaga zezwolenia wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Na liście z rozporządzenia z 2003 roku znajdują się m.in. rottweiler i owczarek kaukaski, a także amerykański pit bull terier, buldog amerykański, dog argentyński, pies kanaryjski, tosa inu, pies z Majorki, akbash dog, anatolian karabash i moskiewski stróżujący. Dlatego zanim kupisz takiego psa, sprawdź aktualne wymagania w swoim urzędzie gminy.

Rasy psów obronnych: molosy, psy pasterskie i owczarki

Psy predysponowane do obrony i stróżowania można luźno podzielić na trzy typy, które różnią się sposobem działania i wymaganiami wobec opiekuna.

• Molosy, czyli psy w typie mastifa i doga: masywne, silne, odporne na ból i spokojne na co dzień, np. mastif neapolitański, mastif angielski, bullmastiff, dog kanaryjski, tosa inu czy rottweiler. Przy tym są samodzielne i wymagają konsekwentnego wychowania.
• Psy pasterskie strzegące stad, np. owczarek kaukaski, mastif tybetański, mastif hiszpański, komondor czy hovawart. Zazwyczaj samodzielnie pilnują terenu, są nieufne wobec obcych i trudniej się podporządkowują.
• Owczarki i psy użytkowe, np. owczarek niemiecki, owczarki belgijskie, bouvier des flandres czy briard. Przede wszystkim najchętniej współpracują z człowiekiem, są pojętne i najłatwiej je szkolić, dlatego często pracują w policji i wojsku.

Część ras z tych grup figuruje w polskim wykazie ras uznawanych za agresywne i wymaga zezwolenia gminy. Natomiast pełną listę znajdziesz w artykule lista ras psów agresywnych w Polsce.

Podsumowanie: rasy psów obronnych

Rasy psów obronnych łączy czujność, odwaga i silna więź z opiekunem. Dlatego niezależnie od tego, czy wybierzesz owczarka niemieckiego, rottweilera czy boksera, kluczem jest wczesna socjalizacja, konsekwentne szkolenie i odpowiedzialne prowadzenie. Dzięki temu pies obronny będzie nie tylko ochroną, ale i oddanym członkiem rodziny. Ponadto więcej o poszczególnych rasach znajdziesz w dziale Rasy psów.