Kształt głowy psa: czaszka, oczy i nos w kynologii

Kształt głowy psa opisuje się w kynologii kilkoma ścisłymi terminami: głowa może być jabłkowata, klinowata, lisia czy kanciasta, a czaszka brachycefaliczna, mezocefaliczna lub dolichocefaliczna. Do opisu głowy należą też oczy, ich wyraz i nos. Jeśli czytasz wzorzec rasy i nie wiesz, czym różni się głowa sucha od wyważonej, ten słownik Ci to wyjaśni.

Jak zbudowana jest czaszka psa?

Podstawę czaszki tworzy kość potyliczna, która łączy się z pierwszym kręgiem szyjnym. U części ras wyraźnie widać guz potyliczny, czyli kostny grzebień z tyłu głowy. Przed nim leży ciemię, które przykrywa puszkę mózgową i po bokach przechodzi w skronie. Z przodu znajduje się czoło, a pod oczami kość jarzmowa chroniąca oczodół od dołu.

Przed puszką mózgową leży druga komora, czyli jama nosowa. Jej dach tworzy kość nosowa, a dno kość międzyszczękowa i szczęka. Od pojemności jamy nosowej w dużej mierze zależy węch psa, dlatego u ras myśliwskich i tropiących kufa jest zwykle długa i głęboka. Ogólny opis budowy głowy znajdziesz także w artykule budowa głowy psa.

Jakie są typy czaszki u psów?

Kynologia wyróżnia trzy podstawowe typy czaszki. Różnią się przede wszystkim stosunkiem długości kufy do mózgoczaszki:

• Czaszka brachycefaliczna ma mocno skróconą kufę, jak u mopsa, buldoga francuskiego i pekińczyka.
• Czaszka mezocefaliczna ma proporcje pośrednie i występuje u większości ras, na przykład u spanieli i wyżłów.
• Czaszka dolichocefaliczna jest bardzo wydłużona, a skrajnym przykładem jest chart rosyjski.

Niektóre rasy, jak lhasa apso, mają kufę krótką, ale nie płaską, więc określa się je jako częściowo brachycefaliczne. W praktyce typ czaszki ma znaczenie także dla zdrowia. Psy brachycefaliczne częściej mają kłopoty z oddychaniem i przegrzewaniem, ponieważ ich drogi oddechowe są skrócone.

Kształt głowy psa: słownik terminów

Patrząc na głowę z góry i z boku, sędzia ocenia jej zarys, proporcje i harmonię z resztą ciała, porównując je z opisem w oficjalnych wzorcach ras FCI. Ponadto bierze pod uwagę policzki, wargi, stop i bruzdę czołową.

Głowa jabłkowata, wysklepiona i kopulasta

Głowa jabłkowata ma kulistą mózgoczaszkę, zaokrągloną z góry i po bokach. Skrajnym przykładem jest chihuahua. Głowa wysklepiona jest do niej zbliżona, ale łagodniejsza. Czaszka kopulasta jest z kolei równomiernie zaokrąglona po bokach, z przodu i z tyłu.

Głowa klinowata, lisia i gruszkowata

Głowa klinowata, nazywana też stożkowatą, ma zarys trójkąta zarówno z boku, jak i z góry, co dobrze widać u jamnika. Głowa lisia jest wydłużona i trójkątna, a kufa wyraźnie węższa od mózgoczaszki, dlatego kojarzy się ze szpicami. Głowa gruszkowata to natomiast opis, który wzorzec przypisuje bedlington terierowi.

Głowa długa, kanciasta i w kształcie cegły

Głowa długa zwęża się ku nosowi, a stop jest słaby albo niewidoczny, tak jak u charta rosyjskiego. Głowa kanciasta ma kufę jednakowo głęboką na całej długości, typową dla pointera. Kształt cegły oznacza, że mózgoczaszka i kufa mają podobną szerokość; u foksteriera szorstkowłosego dodatkowo podkreśla go trymowanie.

Głowa sucha, wyważona, jajowata i krótka

Głowa sucha nie ma fałd ani wypukłości, a skóra ściśle przylega, jak u owczarka belgijskiego. Głowa wyważona ma mózgoczaszkę i kufę tej samej długości, na przykład u setera szkockiego. Jajowata głowa to znak rozpoznawczy bulteriera. Głowa krótka, czyli okrągła, ma szeroką mózgoczaszkę i płaską, skróconą kufę, typową dla buldoga francuskiego.

Czaszka szeroka, płaska, owalna i zaokrąglona

Czaszka szeroka dotyczy szerokości między uszami w stosunku do długości głowy, czego przykładem jest golden retriever. Czaszka płaska ma proste linie wierzchołka, jak u pointera czy bearded collie. Czaszka owalna jest delikatnie zaokrąglona między uszami, a czaszka zaokrąglona wyraźnie wysklepiona, choć mniej niż jabłkowata.

Oczy psa w terminologii kynologicznej: kształt i osadzenie

Oko ocenia się pod kątem kształtu, wielkości, osadzenia, rozstawu i barwy. Barwa tęczówki powinna harmonizować z umaszczeniem, a pigmentacja powiek zwykle ma być pełna. Co ważniejsze, oczy muszą być zdrowe, gdyż obwisłe powieki i łzawienie często wiążą się z zapaleniem spojówek albo niedrożnością kanalików łzowych.

• Oczy owalne to kształt najbardziej naturalny i najmniej narażony na urazy, spotykany na przykład u jamnika.
• Oczy migdałowe przypominają owalne, ale mają lekko zaostrzone kąciki, jak u owczarka niemieckiego.
• Oczy skośne mają zewnętrzny kącik wyżej niż wewnętrzny, co widać u alaskan malamute.
• Oczy okrągłe i kuliste są osadzone w okrągłych oczodołach; kuliste, lekko wypukłe ma mops.
• Oczy trójkątne są małe i typowe dla bulteriera.
• Oczy głęboko osadzone kryją się w oczodołach, jak u chow chow, i częściej sprzyjają problemom z powiekami.

Powieki, trzecia powieka i barwa oczu

Obwisła powieka odsłania czerwoną spojówkę i występuje u psów z luźną skórą głowy, na przykład u bloodhounda i basseta. Trzecia powieka to fałd spojówki w wewnętrznym kąciku, który zbiera zanieczyszczenia z powierzchni oka. Oko porcelanowe, zwane też marmurkowym, ma nierównomiernie rozłożony barwnik i spotyka się je u psów maści marmurkowej, takich jak collie.

Wyraz oczu i znaczenia wokół oczu

Wyraz trudno opisać słowami, jednak znawca rasy od razu dostrzega, gdy jest nietypowy. Wyraz orientalny ma chart afgański, mrukliwy bouvier des flandres, małpi gryfoniki, a zuchwały chihuahua. Pestki to małe podpalane plamki nad oczami, na przykład u dobermana i rottweilera. Okulary to jaśniejsza obwódka wokół oczu, a domino to odwrotność maski, czyli jaśniejsza kufa.

Nos psa: barwa, kształt i nozdrza

Nos ocenia się pod względem wielkości, kształtu i koloru. Barwa nosa powinna pasować do umaszczenia, a w niektórych rasach wadliwy kolor może nawet wykluczyć psa z hodowli.

Pełna pigmentacja nosa u szczeniąt może pojawiać się stopniowo, nawet przez kilkanaście miesięcy, więc nie oceniaj jej zbyt wcześnie. Ściśnięte nozdrza to natomiast nie tylko kwestia urody, ponieważ ograniczają przepływ powietrza.

Profil nosa: rzymski i orli

Nos rzymski jest na całej długości lekko wysklepiony i opada ku dołowi, co dobrze widać u bulteriera. Nos orli, nazywany też baranim, ma prostą linię kufy, a w dół opada jedynie chrząstka nosa, jak u deerhounda. O tym, jak działa sam narząd węchu, przeczytasz w artykule psi węch i budowa nosa psa.

Najczęstsze błędy przy ocenie głowy psa

1. Ocenianie barwy nosa i powiek u kilkutygodniowego szczeniaka, choć pigment często dojrzewa później.
2. Traktowanie obwisłych powiek i łzawienia jako uroku rasy, a nie potencjalnego problemu zdrowotnego.
3. Wybieranie psa z jak najkrótszą kufą, bo „wygląda słodko”, mimo ryzyka trudności z oddychaniem.
4. Porównywanie głowy psa z innymi rasami zamiast z wzorcem własnej rasy.

Podsumowanie

Głowa psa skupia najwięcej cech rasy: typ czaszki, zarys mózgoczaszki i kufy, kształt oczu, ich wyraz oraz barwę nosa. Znając te terminy, czytasz wzorzec ze zrozumieniem i szybciej zauważasz, kiedy przerysowana cecha może szkodzić zdrowiu. Słowniki opisujące pozostałe części ciała to rodzaje uszu u psów oraz rodzaje ogonów u psów.