Test Campbella: 5 prób temperamentu szczeniaka

7 min czytania

Test Campbella to zestaw pięciu prostych prób, którymi ocenia się temperament szczeniąt w wieku około 7 tygodni. Pomaga zobaczyć, które szczenię z miotu jest śmiałe, które spokojne, a które bardziej lękliwe, i dobrać psa do stylu życia przyszłego opiekuna. Wyjaśniamy, jak wygląda każda próba, jak czytać wyniki i dlaczego nie należy traktować ich jak wyroczni.

W skrócie:

Test Campbella przeprowadza się u szczeniąt w wieku około 6 do 8 tygodni.
Składa się z 5 prób: przywołanie, podążanie, przytrzymanie na plecach, głaskanie i uniesienie.
Wynik pokazuje bieżący temperament szczenięcia: śmiałość, kontaktowość, wrażliwość na dotyk.
Test nie przesądza o charakterze dorosłego psa, ogromną rolę odgrywa socjalizacja i wychowanie.
Próby muszą być łagodne, a test przerywa się, gdy szczenię wpada w panikę.

Czym jest test Campbella
Jak przygotować test
Test Campbella: 5 prób krok po kroku
Jak interpretować wyniki
Na ile test jest wiarygodny
Jak wykorzystać wynik przy wyborze szczeniaka

Test Campbella dla szczeniąt, szczeniak boksera podczas oceny temperamentu — Szczenię boksera w wieku kilku tygodni

Spis treści

Czym jest test Campbella

Test opracował w latach 70. XX wieku amerykański behawiorysta William Campbell. Jego celem było szybkie ocenienie, jak szczenię reaguje na kontakt z obcym człowiekiem, na ograniczenie swobody i na dotyk. Na tej podstawie hodowca łatwiej dobiera szczenięta do nowych domów, a opiekun dowiaduje się, na co zwrócić uwagę w wychowaniu.

W dawnych opisach testu sporo mówiło się o „dominacji” szczenięcia. Dziś behawioryści odchodzą od tego pojęcia w odniesieniu do relacji pies i człowiek. Uczciwiej jest mówić o pewności siebie, kontaktowości, tolerancji dotyku i odporności na stres. Właśnie w ten sposób warto czytać wyniki.

Test Campbella to jedno z kilku narzędzi oceny szczeniąt. Szerzej o obserwowaniu zachowania szczeniąt piszemy w artykule ocena cech psychicznych i charakteru szczeniaka.

Jak przygotować test

Wiarygodność testu zależy od warunków. Kilka zasad:

Wiek: najlepiej 7 tydzień życia, gdy szczenię jest już ruchliwe, ale ma za sobą niewiele doświadczeń.
Miejsce: ciche pomieszczenie lub fragment ogrodu, który szczenię zna słabo lub wcale.
Osoba testująca: ktoś obcy dla szczenięcia, spokojny, mówiący łagodnie, bez nagród i bez zabawek.
Pora: szczenię wyspane, nie tuż po jedzeniu, zdrowe, nie dzień po szczepieniu.
Pojedynczo: każde szczenię testuje się samodzielnie, bez rodzeństwa i matki.
Notatki: zapisuj reakcje od razu po każdej próbie.

Jeśli to możliwe, poproś hodowcę o przeprowadzenie testu przy Tobie albo o udostępnienie wyników. Dobry hodowca obserwuje miot od urodzenia i jego opinia jest cennym uzupełnieniem testu.

Test Campbella: 5 prób krok po kroku

Próba 1: przywołanie (kontaktowość)

Postaw szczenię na środku pomieszczenia, odejdź kilka kroków, przykucnij i zachęcaj je łagodnym głosem oraz klaskaniem. Obserwujesz, czy podchodzi szybko z merdającym ogonem, czy podchodzi niepewnie, czy ignoruje człowieka albo się oddala. Próba pokazuje, na ile szczenię szuka kontaktu z obcą osobą.

Próba 2: podążanie (gotowość do towarzyszenia)

Stań obok szczenięcia i odejdź spokojnym krokiem, nie wołając go. Patrzysz, czy idzie za Tobą chętnie, czy idzie z ociąganiem, czy zostaje na miejscu lub odchodzi w swoją stronę. To informacja o tym, jak bardzo szczenię jest zainteresowane człowiekiem.

Szczeniak jamnika podczas próby przywołania — Szczenię jamnika: obserwujemy chęć kontaktu z człowiekiem

Próba 3: przytrzymanie na plecach

Delikatnie połóż szczenię na plecach i przytrzymaj dłonią na klatce piersiowej przez około 30 sekund. Jedne szczenięta mocno się wyrywają i gryzą, inne wiercą się chwilę i uspokajają, jeszcze inne od razu nieruchomieją, odwracają wzrok lub liżą rękę. Próba pokazuje, jak szczenię znosi ograniczenie swobody. Nigdy nie dociskaj na siłę i nie przedłużaj próby, gdy szczenię jest w silnym stresie.

Próba 4: głaskanie (akceptacja dotyku)

Szczenię stoi lub siedzi obok Ciebie, a Ty spokojnie głaszczesz je od głowy wzdłuż grzbietu przez około 30 sekund. Obserwujesz, czy przytula się i szuka dłoni, czy się odsuwa, czy podgryza rękę. To dobry wskaźnik tego, jak pies będzie znosił pielęgnację i badania.

Próba 5: uniesienie nad ziemią

Podnieś szczenię oburącz, podkładając dłonie pod klatkę piersiową, i przytrzymaj kilka centymetrów nad ziemią przez około 30 sekund. Szczenię może się szamotać i gryźć, wiercić się krótko i uspokoić, albo zesztywnieć ze strachu. Próba pokazuje reakcję na sytuację, w której pies zupełnie nie ma kontroli.

Szczeniak cavaliera podczas próby głaskania w teście — Szczenię cavaliera: ocena akceptacji dotyku

Jak interpretować wyniki

W klasycznej wersji każdej reakcji przypisuje się kategorię, a z przewagi kategorii wynika ogólny profil szczenięcia. Poniższa tabela upraszcza to do czytelnych typów.

Typ reakcji w większości prób	Co może oznaczać	Dla kogo
Intensywna obrona, gryzienie, szarpanie	bardzo pewne siebie, pobudliwe szczenię, słabo znosi ograniczenia	doświadczony opiekun, sport, praca
Śmiałe, szybkie, z krótkim protestem	energiczne, pewne siebie, łatwo się ekscytuje	aktywna osoba z czasem na szkolenie
Chętny kontakt, krótki protest, szybkie uspokojenie	zrównoważone, kontaktowe szczenię	większość rodzin, także z dziećmi
Uległe, spokojne, mało protestów	łagodne, wrażliwe, może potrzebować łagodnego prowadzenia	spokojny dom, osoby starsze
Brak kontaktu, unikanie, zastyganie	szczenię lękliwe lub bardzo niezależne	doświadczony, cierpliwy opiekun

Najczęściej wyniki są mieszane, np. szczenię chętnie podchodzi, ale źle znosi przytrzymanie. Dlatego warto patrzeć na poszczególne próby, a nie tylko na ogólny „typ”.

Na ile test jest wiarygodny

Test Campbella jest prosty i popularny, ale ma wyraźne ograniczenia. Pokazuje zachowanie szczenięcia w jednym dniu i w jednej sytuacji. Na wynik wpływa zmęczenie, głód, nowe miejsce, a nawet zapach i sposób poruszania się osoby testującej. Badania nad testami szczeniąt sugerują, że ich zdolność przewidywania zachowania dorosłego psa jest ograniczona.

Charakter psa kształtuje się latami. Geny dają pewne skłonności, ale ogromne znaczenie mają socjalizacja w okresie od 3 do 14 tygodnia życia, doświadczenia w nowym domu i sposób wychowania. Szczenię nieśmiałe w teście może wyrosnąć na pewnego siebie psa, a śmiałe, bez prowadzenia, na trudnego. Więcej o kolejnych okresach rozwoju przeczytasz w artykule etapy w życiu psa oraz socjalizacja.

Test nie może sprawiać szczenięciu cierpienia. Jeśli szczenię piszczy przeraźliwie, oddaje mocz ze strachu lub długo nie może się uspokoić, przerwij próbę. Silna, nieproporcjonalna reakcja lękowa to sygnał, by porozmawiać z hodowcą, a w razie potrzeby z lekarzem weterynarii lub behawiorystą.

Jak wykorzystać wynik przy wyborze szczeniaka

Najlepiej traktuj test jako jedną z kilku wskazówek. Połącz go z obserwacjami hodowcy, zachowaniem rodziców szczeniąt i własnymi potrzebami. Zastanów się, czego oczekujesz od psa: spokojnego towarzysza na kanapę, partnera do biegania, psa do sportu czy przyjaciela dla dzieci.

Rodzina z małymi dziećmi: szczenię zrównoważone, które chętnie podchodzi i dobrze znosi dotyk.
Pierwszy pies: unikaj skrajności, zarówno bardzo pobudliwego, jak i bardzo lękliwego szczenięcia.
Sport i praca: śmiałe, energiczne szczenię z dużą chęcią współpracy.
Spokojny dom: łagodne szczenię, które nie potrzebuje stałej stymulacji.

Po wyborze szczenięcia od pierwszego dnia zadbaj o mądrą socjalizację i szkolenie oparte na nagrodach. Pomocny będzie poradnik jakiego wybrać szczeniaka oraz nasz quiz o szczeniaku w domu.

Najczęściej zadawane pytania

W jakim wieku robi się test Campbella?

Test Campbella przeprowadza się zwykle u szczeniąt w wieku około 6 do 8 tygodni, najczęściej w 7 tygodniu życia. Młodsze szczenięta są jeszcze zbyt mało dojrzałe, a starsze mają już za sobą sporo doświadczeń, które zmieniają wynik.

Czy test Campbella dokładnie przewiduje charakter dorosłego psa?

Nie. Test pokazuje, jak szczenię zachowuje się w danym dniu, w obcej sytuacji. Badania nad testami szczeniąt wskazują, że ich wartość prognostyczna jest ograniczona, bo charakter dorosłego psa w dużym stopniu kształtują socjalizacja, wychowanie i środowisko.

Czy test Campbella mogę zrobić sam?

Możesz, ale najlepiej w porozumieniu z hodowcą i w miejscu nieznanym szczenięciu, przez osobę, której pies nie zna. Wszystkie próby muszą być łagodne, a jeśli szczenię wyraźnie panikuje, przerwij test.

Ile prób ma test Campbella?

Klasyczny test Campbella składa się z pięciu prób: przywołania, podążania za człowiekiem, przytrzymania na plecach, głaskania oraz uniesienia nad ziemią. Rozbudowaną wersją jest test Volhardów, który ma więcej prób, m.in. reakcję na dźwięk i aportowanie.

Jaki wynik testu Campbella jest najlepszy?

Nie ma jednego najlepszego wyniku. Dla rodziny z dziećmi zwykle najlepiej sprawdza się szczenię zrównoważone, które chętnie podchodzi do ludzi i szybko się uspokaja. Do sportu lub pracy hodowca może polecić psa bardziej śmiałego i energicznego.

Podsumowanie

Test Campbella to szybki sposób, by zajrzeć w temperament szczenięcia i lepiej dopasować psa do domu. Pięć prób mówi sporo o kontaktowości, śmiałości i tolerancji dotyku, ale nie przesądza o tym, jakim psem będzie dorosły czworonóg. O tym zdecydujesz w dużej mierze Ty, przez socjalizację i wychowanie. Więcej porad znajdziesz w dziale wychowanie szczeniąt.