Wychowanie szczeniaka: poradnik na pierwsze miesiące krok po kroku

Wychowanie szczeniaka zaczyna się w dniu, w którym maluch przekracza próg Twojego domu, i to pierwsze miesiące w największym stopniu decydują o tym, jakim psem będzie przez kolejne lata. Szczenię w wieku 8 do 16 tygodni chłonie wszystko jak gąbka: uczy się czystości, zasad domowych, kontaktu z ludźmi i psami. Dowiesz się, jak mądrze wykorzystać ten czas, krok po kroku i bez przestarzałych metod opartych na karaniu.

• Wychowanie szczeniaka: od czego zacząć
• Socjalizacja, czyli oswajanie ze światem
• Nauka czystości
• Gryzienie, zabawa i hamowanie siły ugryzienia
• Jak nauczyć szczeniaka zostawania samemu
• Pierwsze komendy i chodzenie na smyczy
• Zasady domowe zamiast „dominacji”
• Najczęstsze błędy w wychowaniu szczeniaka

Wychowanie szczeniaka: od czego zacząć

Szczenięta trafiają do nowych domów zwykle w wieku 8 do 10 tygodni. Mają już za sobą ważną lekcję od matki i rodzeństwa: wiedzą, jak komunikować się z innymi psami i że zbyt mocne ugryzienie kończy zabawę. Od teraz to Ty stajesz się dla psa głównym punktem odniesienia i źródłem bezpieczeństwa.

Zanim zaczniesz uczyć komend, zadbaj o podstawy:

• Przygotuj szczeniakowi własne, spokojne miejsce do spania, z dala od przejścia i przeciągów.
• Zabezpiecz kable, buty, rośliny i drobne przedmioty, które maluch mógłby połknąć.
• Wybierz imię i używaj go zawsze w miłym kontekście, żeby kojarzyło się z czymś dobrym.
• Umów wizytę u lekarza weterynarii i zaplanuj szczepienia oraz odrobaczanie zgodnie z jego zaleceniami.
• Ustal z domownikami wspólne zasady: gdzie pies śpi, czy wchodzi na kanapę, jakie słowa oznaczają komendy.

Pierwsze dni to czas budowania więzi. Szczeniak potrzebuje dużo snu (nawet 18 do 20 godzin na dobę), spokoju i ciepłego kontaktu z opiekunem. Praktyczną listę rzeczy, o które trzeba zadbać na starcie, znajdziesz w poradniku jak zadbać o szczeniaka od pierwszego dnia.

Czy warto znać wynik testu Campbella?

Niektórzy hodowcy przeprowadzają u szczeniąt test Campbella, który ma pokazać skłonność do współpracy, pewność siebie i wrażliwość na dotyk. Wynik może być ciekawą wskazówką przy wyborze malucha z miotu, ale ma ograniczoną wartość: zachowanie psa w dużej mierze kształtuje późniejsze wychowanie i środowisko. Więcej przeczytasz w artykule o teście Campbella.

Socjalizacja, czyli oswajanie ze światem

Socjalizacja to najważniejszy element wychowania szczeniaka. Okres, w którym pies najłatwiej akceptuje nowe bodźce, trwa mniej więcej do 12 do 16 tygodnia życia. To, czego maluch nie pozna w tym czasie, później może budzić w nim lęk lub agresję.

Pokaż szczeniakowi w spokojny, pozytywny sposób jak najwięcej z tego, co spotka w dorosłym życiu:

• Ludzi w różnym wieku, w czapkach, okularach, z parasolem, na rowerze.
• Dzieci, ale zawsze pod kontrolą dorosłego.
• Spokojne, zdrowe i zaszczepione psy oraz inne zwierzęta domowe.
• Dźwięki: odkurzacz, suszarkę, ruch uliczny, dzwonek do drzwi.
• Różne podłoża, schody, windę, samochód, krótką wizytę w lecznicy bez zabiegów.

O tym, jak zmieniają się potrzeby psa na kolejnych etapach rozwoju, piszemy w tekście etapy w życiu psa oraz socjalizacja.

Nauka czystości

Szczeniak nie potrafi jeszcze długo kontrolować pęcherza. Twoim zadaniem jest stwarzać mu jak najwięcej okazji do załatwienia się we właściwym miejscu i nagradzać za sukces.

• Wyprowadzaj psa zaraz po przebudzeniu, po każdym posiłku, po zabawie i co 1 do 2 godzin w ciągu dnia.
• Chodź w to samo miejsce i chwal spokojnie zaraz po załatwieniu się, najlepiej smakołykiem.
• Obserwuj sygnały: węszenie przy podłodze, kręcenie się w kółko, nagłe przerwanie zabawy.
• Wpadki sprzątaj bez komentarza środkiem enzymatycznym, który usuwa zapach. Karcenie po fakcie nic nie daje.

Szczegółowy plan krok po kroku opisujemy w artykule jak nauczyć szczeniaka czystości.

Gryzienie, zabawa i hamowanie siły ugryzienia

Gryzienie to dla szczeniaka naturalny sposób poznawania świata, a w okresie wymiany zębów mlecznych na stałe (mniej więcej od 3 do 6 miesiąca życia) także sposób na ulgę w swędzących dziąsłach. Nie chodzi o to, by pies przestał gryźć, ale by gryzł właściwe rzeczy i nauczył się kontrolować siłę szczęk.

• Zapewnij kilka rodzajów gryzaków o różnej fakturze i wymieniaj je, by nie nudziły się psu.
• Gdy ząbki dotkną skóry, przerwij zabawę na kilka sekund, a potem zaproponuj zabawkę.
• Nie baw się z psem gołymi rękami, używaj szarpaków i piłek.
• Pilnuj snu. Przemęczony szczeniak gryzie mocniej i trudniej się wycisza.

Jeśli problem narasta, przeczytaj poradnik pies gryzie wszystko, jak go oduczyć.

Jak nauczyć szczeniaka zostawania samemu

Pies jest zwierzęciem stadnym i samotność nie jest dla niego naturalna. Dlatego zostawania samemu trzeba uczyć stopniowo, zanim wrócisz do pracy na pełen etat. Zacznij od wyjścia do innego pokoju na kilka sekund, potem na minutę, kilka minut, aż do krótkiego wyjścia z domu.

• Wychodź, gdy szczeniak jest zmęczony po spacerze i najedzony.
• Zostaw mu bezpieczny gryzak lub zabawkę do wylizywania, by kojarzył Twoje wyjście z czymś przyjemnym.
• Nie rób z wyjść i powrotów wielkiego wydarzenia, pożegnania i powitania mają być spokojne.
• Wydłużaj czas tylko wtedy, gdy pies spokojnie znosi poprzedni etap.

Taki trening zmniejsza ryzyko, że rozwinie się lęk separacyjny u psa, który później trudno wyleczyć.

Pierwsze komendy i chodzenie na smyczy

Naukę komend zaczynaj od krótkich sesji po 3 do 5 minut, kilka razy dziennie, najlepiej przed posiłkiem, gdy pies chętnie pracuje za smakołyki. Na początek wystarczą:

• Reakcja na imię i przywołanie „do mnie”, ćwiczone najpierw w domu.
• „Siad” i „waruj”, uczone przez naprowadzanie smakołykiem.
• „Zostaw”, przydatne, gdy pies chce podnieść coś z ziemi.
• Spokojne chodzenie przy nodze, nagradzane wtedy, gdy smycz jest luźna.

Dobrym pomysłem jest zapisanie się do szkółki dla szczeniąt prowadzonej metodami pozytywnymi. Pies uczy się tam kontaktu z innymi psami, a Ty dostajesz wskazówki od trenera.

Zasady domowe zamiast „dominacji”

Dawniej radzono, by „pokazać psu, kto rządzi”, nie wpuszczać go na łóżko, jeść przed nim i trzymać go „żelazną ręką”. Współczesna wiedza o zachowaniu psów pokazuje, że teoria walki o dominację w relacji z człowiekiem jest uproszczeniem. Pies nie próbuje przejąć władzy w domu, tylko robi to, co mu się opłaca i co zostało utrwalone.

Zamiast hierarchii postaw na jasne i stałe zasady. Jeżeli nie chcesz, by dorosły pies spał w łóżku, nie pozwalaj na to szczeniakowi. Jeśli może wchodzić na kanapę, to zawsze, a nie raz tak, raz nie. Najważniejsze, by wszyscy domownicy postępowali tak samo. Pies, który rozumie reguły i wie, że za dobre zachowanie spotyka go nagroda, czuje się bezpiecznie i chętnie współpracuje.

Najczęstsze błędy w wychowaniu szczeniaka

• Bicie, krzyk i szarpanie smyczą. Uczą psa strachu i mogą prowadzić do agresji.
• Zbyt późna socjalizacja. Trzymanie szczeniaka w domu aż do końca szczepień bez żadnych bezpiecznych kontaktów ze światem.
• Brak konsekwencji, czyli inne zasady u każdego domownika.
• Za długie i za trudne treningi, po których pies jest zniechęcony.
• Nagradzanie niechcianych zachowań, na przykład głaskanie skaczącego na ludzi szczeniaka.
• Za mało snu i odpoczynku.

Podsumowanie

Dobre wychowanie szczeniaka opiera się na trzech filarach: mądrej socjalizacji, nagradzaniu pożądanych zachowań i konsekwencji całej rodziny. Czas i cierpliwość włożone w pierwsze miesiące zwracają się przez całe życie psa. Kolejne porady znajdziesz w kategorii wychowanie szczeniąt.