Owczarek południoworosyjski (jużak): charakter, wymiary, cena

Owczarek południoworosyjski, czyli jużak, to duży, kosmaty stróż stad z południa dawnego Imperium Rosyjskiego, który dziś pilnuje domów i rodzin. Jest odważny, samodzielny i bardzo nieufny wobec obcych, dlatego wymaga doświadczonego opiekuna, mądrej socjalizacji i regularnego czesania. Poznaj jego historię, charakter, wymiary, pielęgnację i zdrowie.

• Historia i pochodzenie
• Wygląd i wzorzec
• Charakter i temperament
• Dla kogo jest jużak
• Wychowanie i szkolenie
• Pielęgnacja i żywienie
• Zdrowie i choroby
• Ile kosztuje szczeniak

Historia i pochodzenie owczarka południoworosyjskiego

Rasa ukształtowała się na stepach południowej Ukrainy i Krymu, gdzie w XIX wieku rozwijały się wielkie hodowle owiec merynosów. Według najczęściej powtarzanej wersji razem z owcami z Hiszpanii przybyły psy pasterskie, które krzyżowano z miejscowymi, dużymi psami stróżującymi pochodzenia azjatyckiego. Selekcja szła w stronę psów dużych, odpornych, odważnych i jasno umaszczonych, które w nocy łatwo było odróżnić od wilka.

Ważnym ośrodkiem hodowli był majątek Askania-Nowa, gdzie przez dziesięciolecia utrzymywano duże grupy tych psów. Na przełomie XIX i XX wieku jużaki pokazywano na wystawach, w tym na Wystawie Światowej w Paryżu. Rewolucja, wojna domowa i II wojna światowa niemal doprowadziły do wyginięcia rasy. Odtwarzano ją w ZSRR z nielicznych ocalałych psów, m.in. w hodowlach wojskowych i resortowych. FCI uznaje owczarka południoworosyjskiego w grupie I (psy pasterskie), sekcji 1 (owczarki), wzorzec nr 326. Więcej ras z tego regionu poznasz w artykule rosyjskie rasy psów uznane przez FCI.

Wygląd i wzorzec rasy

Jużak to pies duży, mocny, o masywnym kośćcu i dobrze rozwiniętych mięśniach, z sylwetką nieco dłuższą niż wysoka. Głowa jest wydłużona, z ledwie zaznaczonym stopem i dużym, czarnym nosem. Oczy są owalne i ciemne, uszy małe, trójkątne i wiszące, ukryte pod włosem. Grzbiet jest mocny i prosty, lędźwie krótkie i lekko wysklepione.

Szata i umaszczenie

Włos ma 10 do 15 cm długości i jest gruby, gęsty, kosmaty, lekko falisty, z obfitym podszerstkiem. Pokrywa całe ciało równomiernie, także głowę, przez co oczy są schowane pod grzywką. Najczęściej spotyka się psy białe, białe z żółtawym lub szarym nalotem, jasnopłowe, szare w różnych odcieniach oraz białe z szarymi lub płowymi łatami.

Charakter i temperament jużaka

Owczarek południoworosyjski jest odważny, pewny siebie, czujny i bardzo przywiązany do swojej rodziny, zarówno ludzi, jak i zwierząt, z którymi mieszka. Obcych traktuje z dużą podejrzliwością, nie spoufala się z nimi i nie lubi, gdy ktoś bez zaproszenia wchodzi na jego teren. Najpierw ostrzega głośnym szczekaniem, a w razie realnego zagrożenia potrafi zdecydowanie bronić.

W przeciwieństwie do psów wpatrzonych w przewodnika, jak owczarek niemiecki, jużak często podejmuje decyzje samodzielnie. To cecha psa, który przez wieki sam pilnował stada. Złą sławę „niebezpiecznej rasy” zawdzięcza głównie źle prowadzonym osobnikom. Hodowcy podkreślają, że dobrze socjalizowane jużaki są wobec domowników łagodne, a przy tym pozostają niezawodnymi stróżami. Pies nie znosi krzyku ani przemocy: reaguje na nie nieufnością lub oporem.

Dla kogo jest jużak

To rasa dla doświadczonych właścicieli dużych psów stróżujących, którzy mają dom z solidnie ogrodzoną posesją i czas na wychowanie oraz pielęgnację. Jużak lubi przebywać na zewnątrz i dobrze znosi chłód, ale potrzebuje też codziennego kontaktu z rodziną. Nie jest psem do bloku ani do domu, w którym ciągle pojawiają się obcy ludzie.

W rodzinie z dziećmi może się sprawdzić, jeśli wychowuje się z nimi od szczenięcia, ale wymaga nadzoru, zwłaszcza gdy dzieci przyprowadzają kolegów. Szybkie bieganie, krzyki i przepychanki może wziąć za atak na „swoich”. Porównanie z innymi rasami do pilnowania znajdziesz w rankingu psy stróżujące: top rasy, a o podobnym, jeszcze potężniejszym stróżu przeczytasz w profilu owczarek kaukaski.

Wychowanie i szkolenie

Jużak jest inteligentny i szybko się uczy, ale nie wykonuje poleceń „dla zasady”. Potrzebuje spokojnego, konsekwentnego i sprawiedliwego opiekuna. Siła, bicie i krzyk są błędem: niszczą zaufanie i mogą wyzwolić agresję obronną. Najlepiej działa szkolenie oparte na nagrodach, jasne zasady w domu i dużo wspólnych zajęć.

• Intensywna socjalizacja do około 16 tygodnia życia i dalej przez cały okres dorastania: ludzie w różnym wieku, goście, inne psy, weterynarz, groomer.
• Nauka spokojnego zachowania przy furtce i w drzwiach, gdy przychodzą goście.
• Przyzwyczajenie do kagańca, czesania, dotykania łap i uszu.
• Szkolenie z doświadczonym trenerem, najlepiej znającym rasy stróżujące.

Pielęgnacja i żywienie

Sierść jużaka ma skłonność do filcowania, dlatego czesz go co najmniej 2 razy w tygodniu, metodycznie, warstwa po warstwie, aż do skóry. W czasie linienia podszerstek wychodzi masowo i trzeba czesać częściej. Zaniedbana szata zbija się w kołtuny przypominające watę, które często da się usunąć tylko strzyżeniem. Psy przebywające dużo na dworze mają włos, który po deszczu sam się w dużej mierze oczyszcza, więc kąpiel jest potrzebna rzadko.

• Przycinaj włos między opuszkami i wokół oczu, jeśli przeszkadza.
• Sprawdzaj uszy, bo pod gęstym włosem łatwo o stan zapalny.
• Skracaj pazury co kilka tygodni.

Jużak dobrze czuje się na pełnoporcjowej karmie dla dużych psów. Szczenię karm karmą dla ras dużych, by rosło równomiernie, bez przyspieszania wzrostu. Orientacyjnie dorosły pies 45 kg zjada 450 do 600 g suchej karmy dziennie, w 2 posiłkach, z odpoczynkiem przed i po wysiłku.

Zdrowie i choroby rasy

Owczarek południoworosyjski to rasa odporna, bez wielu typowych chorób dziedzicznych. Najważniejsze, na co warto zwrócić uwagę:

• Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych, typowa dla dużych psów. Więcej w artykule dysplazja stawu biodrowego u psa.
• Skręt żołądka, jak u innych dużych ras.
• Problemy skórne i zapalenia uszu przy zaniedbanej szacie.
• Podrażnienia oczu przez włos z grzywki.

Ile kosztuje szczeniak i jak wybrać hodowlę

Jużak jest w Polsce rasą rzadką, a hodowli jest niewiele, więc na szczeniaka zwykle trzeba poczekać. Cena szczenięcia z rodowodem FCI to najczęściej kilka tysięcy złotych. Wybieraj hodowlę, w której rodzice mają zbadane stawy, matka jest zrównoważona i daje się poznać, a szczenięta od początku są oswajane z ludźmi i dźwiękami. Dobry hodowca zapyta o Twoje doświadczenie z psami stróżującymi i warunki, w jakich pies będzie mieszkał.

Podsumowanie

Owczarek południoworosyjski to niezawodny stróż i oddany przyjaciel, ale tylko w rękach odpowiedzialnego, doświadczonego opiekuna, który zadba o socjalizację i szatę. Jeśli szukasz innych ras, zajrzyj do działu rasy psów.