Polski owczarek nizinny (PON): charakter, pielęgnacja i zdrowie

Polski owczarek nizinny (PON) to średniej wielkości, kudłaty pies pasterski z polskich wsi: inteligentny, czujny, gadatliwy i bardzo przywiązany do całej rodziny. Świetnie sprawdza się jako pies rodzinny i stróż, ale potrzebuje zajęcia, ruchu i regularnej pielęgnacji długiej sierści. Poznaj historię, charakter, potrzeby i zdrowie jednej z najbardziej znanych polskich ras.

Historia i pochodzenie polskiego owczarka nizinnego

Średniej wielkości, kudłate psy pasterskie towarzyszyły pasterzom na polskich nizinach od wieków. Dlatego uważa się, że PON wywodzi się od długowłosych psów pasterskich, które mogły przywędrować z Azji, i że jest spokrewniony z puli, holenderskim schapendoesem czy portugalskim psem z Serra de Aires. Ponadto często przytacza się historię z 1514 roku: gdański kupiec miał wymienić w Szkocji zboże na owce i zostawić tam kilka owczarków, które mogły wpłynąć na szkockie psy pasterskie. To ciekawa legenda, choć trudno ją dziś potwierdzić.

Wzmianki o niewielkich psach przy owczarniach można znaleźć w dawnych dokumentach, między innymi w aktach dóbr Zamoyskich, a przodka PON-a przedstawia drzeworyt Stanisława Masłowskiego z XIX wieku. Jednak gdy hodowla owiec podupadła, psów było coraz mniej. II wojna światowa niemal unicestwiła rasę. Następnie odbudowa rozpoczęła się po wojnie; kluczową rolę odegrała dr Danuta Hryniewicz i jej pies Smok, uważany za wzorcowego przodka rasy. FCI zatwierdziła wzorzec w 1959 roku. Obecnie PON-y są hodowane w wielu krajach Europy i w USA. Inne rodzime psy poznasz w tekście polskie rasy psów.

Wygląd i wzorzec

PON to pies średniej wielkości, krępy, muskularny, o lekko prostokątnej sylwetce (wysokość do długości jak 9 do 10). Przy tym psy mierzą 45 do 50 cm w kłębie, suki 42 do 47 cm. Natomiast wzorzec nie podaje masy ciała; w praktyce wynosi ona zwykle 14 do 20 kg.

Głowa

Głowa jest średniej wielkości, mocno owłosiona, z lekko wysklepioną czaszką i wyraźnym stopem. Ponadto włos opadający z czoła przysłania oczy, tworząc charakterystyczną grzywkę. Natomiast oczy owalne, orzechowe, o bystrym spojrzeniu. Z kolei uszy wiszące, sercowate, ruchliwe. Z kolei nos możliwie najciemniejszy w odniesieniu do umaszczenia.

Ogon

Wzorzec dopuszcza ogon krótki lub szczątkowy od urodzenia, a także ogon naturalnej długości, obficie owłosiony. Natomiast kopiowanie ogonów jest w Polsce zakazane.

Szata i umaszczenie

Całe ciało okrywa długa, gęsta, kosmata sierść z miękkim podszerstkiem. Przy tym włos jest prosty lub lekko falisty. Co więcej, dopuszczalne są wszystkie umaszczenia i znaczenia; najczęściej spotkasz psy biało-szare, biało-czarne, szare z białymi łatami, beżowe czy czekoladowe. Ponadto szczenięta często rodzą się ciemniejsze, a z wiekiem jaśnieją.

Charakter i temperament PON-a

PON zachował wiele cech psa pasterskiego. Dlatego jest czujny, pewny siebie, odważny i inteligentny, a wobec obcych zwykle nieufny, dzięki czemu świetnie pilnuje domu. Jednak nie jest psem jednej osoby: kocha całą rodzinę i bardzo dobrze dogaduje się z dziećmi, które często próbuje zaganiać i pilnować. Ponadto dobrze socjalizowany przyjaźni się z innymi psami, a nawet z kotami i innymi zwierzętami domowymi; więcej w tekście relacje psa ze zwierzętami.

PON jest gadatliwy: szczeka pod wpływem emocji, pomrukuje, popiskuje i wydaje cały repertuar dziwnych dźwięków. Ponadto jest indywidualistą o dobrej pamięci, który zanim wykona polecenie, potrafi się zastanowić, czy warto. Dlatego właściciele PON-ów podkreślają, że to pies stworzony do całodziennej pracy, więc bez zadań i ruchu łatwo się nudzi i wtedy wymyśla sobie zajęcia sam.

Dla kogo jest polski owczarek nizinny?

PON jest dobrym wyborem dla aktywnej rodziny, także z dziećmi, która ma czas na codzienne spacery, zabawy i szkolenie oraz akceptuje regularne czesanie. Ponadto dobrze odnajduje się w domu z ogrodem, ale może też mieszkać w bloku, jeśli dostaje co najmniej 1,5 do 2 godzin ruchu dziennie i zadania dla głowy. Natomiast nie jest dobrym wyborem dla osób, które chcą psa bardzo cichego, ani dla tych, którzy nie lubią sierści i pielęgnacji. Świetnie sprawdza się w psich sportach: pasieniu, agility, obedience, a także w dogoterapii i ratownictwie.

Wychowanie i szkolenie

PON uczy się szybko, ale nie lubi monotonii. Dlatego ćwiczenia powinny być krótkie, urozmaicone i oparte na nagrodach. Bądź konsekwentny: PON szybko zauważa, kiedy zasady są stosowane wybiórczo, i chętnie to wykorzystuje. Ponadto od początku ucz spokoju przy gościach, kontroluj szczekanie, nagradzając ciszę, i wyciszaj skłonność do zaganiania ludzi czy szczypania w kostki. Również wczesna socjalizacja z ludźmi i psami sprawi, że naturalna nieufność nie zamieni się w lękliwość. Przydatne wskazówki znajdziesz w dziale wychowanie szczeniąt.

Pielęgnacja sierści PON-a

Martwy włos PON-a nie wypada sam, tylko zostaje w szacie i zbija się w kołtuny. Dlatego psa trzeba dokładnie, warstwami, wyczesywać aż do skóry co najmniej raz w tygodniu, co zajmuje zwykle około godziny. Przy tym co kilka dni sprawdzaj miejsca newralgiczne: za uszami, pod pachami, na policzkach, na łapach i między palcami. Najpierw przed czesaniem zwilż sierść spryskiwaczem z odżywką, bo czesanie na sucho łamie włos. Natomiast dwa razy w roku pies intensywnie linieje i wtedy czesanie potrzebne jest częściej.

Kąp PON-a okazjonalnie, a po kąpieli dokładnie go wysusz, najlepiej suszarką, inaczej sierść się sfilcuje. Ponadto czyść uszy i usuwaj z ich wnętrza nadmiar włosa, przycinaj włos między opuszkami i kontroluj oczy pod grzywką. Szczegóły znajdziesz w tekście pielęgnacja PON-a.

Żywienie

PON-y słyną z łakomstwa i łatwo tyją, zwłaszcza że pod gęstą sierścią nadwagę trudno zauważyć. Dlatego regularnie sprawdzaj dłonią, czy wyczuwasz żebra, licz smakołyki do dziennej porcji i nie dokarmiaj psa przy stole. Przykładowo dorosły PON o masie około 17 kg zjada zwykle 180 do 250 g karmy suchej dziennie, zależnie od aktywności. Porcję orientacyjnie przeliczysz w kalkulatorze ile karmy dla psa.

Zdrowie i choroby rasy

Polski owczarek nizinny to rasa ogólnie zdrowa i długowieczna, żyje zwykle 12 do 15 lat. W rasie zdarzają się:

• Dysplazja stawów biodrowych.
• Choroby oczu, w tym postępujący zanik siatkówki.
• Neuronalna lipofuscynoza ceroidowa (NCL): rzadka choroba neurologiczna, na którą istnieje test DNA.
• Zapalenia uszu i problemy skórne pod zaniedbaną sierścią.
• Niedoczynność tarczycy i nadwaga.

Ile kosztuje szczeniak PON-a i jak wybrać hodowlę?

Szczenięta z rodowodem ZKwP/FCI kosztowały kilka lat temu zwykle 5000 do 6000 zł, dziś bywają droższe. Dlatego wybierz hodowcę, który bada rodziców w kierunku dysplazji i chorób oczu oraz wykonuje test na NCL, pokaże Ci matkę szczeniąt i opowie o charakterze rodziców. Szczeniaka odbieraj nie wcześniej niż w wieku 8 tygodni. Hodowle zrzeszone w Związku Kynologicznym w Polsce wydają rodowody uznawane przez FCI, a zarejestrowane hodowle znajdziesz w katalogu hodowli.

Podsumowanie

Polski owczarek nizinny to inteligentny, czujny i rodzinny pies, który odwdzięczy się przywiązaniem aktywnym opiekunom gotowym na regularne czesanie i konsekwentne wychowanie. Inną polską rasę pasterską poznasz w opisie owczarka podhalańskiego, więcej rodzimych psów w tekście jakie znamy polskie rasy psów, a pozostałe profile w dziale rasy psów.