Owczarek anatolijski: charakter, wygląd i wymagania

Owczarek anatolijski (anatolian shepherd dog, po turecku çoban köpeği) to potężny turecki pies stróżujący stada, wyhodowany do samodzielnej obrony owiec i kóz przed wilkami. Jest spokojny, lojalny wobec rodziny i bardzo niezależny, a wobec obcych zdecydowanie czujny. Jeśli rozważasz tę rasę, sprawdź najpierw, czy możesz zapewnić jej przestrzeń, doświadczenie i spełnić polskie wymogi prawne.

Historia i pochodzenie owczarka anatolijskiego

Psy tego typu od tysięcy lat towarzyszyły pasterzom i koczownikom Anatolii, czyli azjatyckiej części Turcji. Dlatego musiały znosić upalne lata i mroźne zimy, wędrować ze stadami i samodzielnie bronić ich przed wilkami, niedźwiedziami czy szakalami. W efekcie powstał pies wytrzymały, oszczędny w ruchach i zdolny do szybkiej reakcji.

W latach 70. XX wieku pierwsze psy trafiły do Wielkiej Brytanii, a później do Stanów Zjednoczonych, gdzie farmerzy cenią je w ochronie zwierząt gospodarskich. Ponadto anatoliany pracują także w programach ochrony dzikich zwierząt, na przykład w Namibii, gdzie pilnując kóz, ograniczają konflikty rolników z gepardami. Więcej o tym przeczytasz w artykule Namibia, anatoliany i gepardy.

Owczarek anatolijski a kangal

Relacja między anatolianem a kangalem bywa źródłem sporów. Niektóre organizacje kynologiczne prowadzą obie rasy osobno, natomiast FCI uznaje obecnie wzorzec tureckiego psa stróżującego pod nazwą kangal. W praktyce oba typy wywodzą się z tych samych korzeni i mają podobny charakter. Porównaj je, czytając profil kangala, a wzorce sprawdzisz na stronie Międzynarodowej Federacji Kynologicznej FCI.

Jak wygląda owczarek anatolijski?

To duży, muskularny pies o mocnej, ale nie przesadnie ciężkiej budowie. Przede wszystkim głowa jest szeroka i masywna, u samców wyraźnie mocniejsza niż u suk. Z kolei nos jest czarny, uszy trójkątne i zwisające, oczy stosunkowo niewielkie. Natomiast szyja jest gruba i umięśniona, chroniona gęstą sierścią. Także ogon jest długi, w pobudzeniu uniesiony i zawinięty, w spoczynku opuszczony.

Ponadto sierść jest gęsta i podwójna, krótka lub półdługa. Dopuszczalne są różne umaszczenia, choć często spotyka się płowe z ciemną maską oraz kremowe i białe. W efekcie gruba szata sprawia, że pies wygląda na cięższego, niż jest w rzeczywistości. Psy mierzą zatem orientacyjnie 74 do 81 cm, suki 71 do 79 cm, a masa wynosi od około 40 do 65 kg.

Jaki charakter ma owczarek anatolijski?

Anatolian jest spokojny, lojalny i bardzo przywiązany do swojej rodziny i „swojego” stada. Jednocześnie to pies niezależny, który od pokoleń podejmował decyzje bez udziału człowieka. Dlatego bywa uparty, a polecenia wykonuje wtedy, gdy uzna je za sensowne. To nie kwestia złośliwości, lecz sposobu pracy, do którego go wyhodowano.

Jednak wobec obcych ludzi i zwierząt na swoim terenie zachowuje dystans i czujność, a w razie zagrożenia reaguje zdecydowanie. Z doświadczenia opiekunów wynika, że dobrze socjalizowany pies jest łagodny wobec domowników, dzieci z rodziny i zwierząt, z którymi dorastał. Co więcej, rasa dojrzewa powoli, często dopiero około drugiego, trzeciego roku życia, więc młody pies długo zachowuje się jak nastolatek.

Dla kogo jest owczarek anatolijski?

To pies dla wymagających warunków i doświadczonego opiekuna. Sprawdzi się, jeśli:

• Masz gospodarstwo, zwierzęta lub duży, solidnie ogrodzony teren.
• Masz doświadczenie z dużymi psami stróżującymi i spokojnie, konsekwentnie prowadzisz psa.
• Uzyskasz zezwolenie gminy, jeżeli jest wymagane dla psa tej rasy.
• Akceptujesz szczekanie w nocy i gęstą sierść w okresie linienia.
• Nie szukasz psa do miasta, mieszkania ani sportów posłuszeństwa.

Natomiast w bloku i małym ogródku anatolian szybko się frustruje i może stać się apatyczny albo trudny. Zasady utrzymywania ras uznanych za agresywne opisuje artykuł lista ras psów agresywnych w Polsce.

Wychowanie i socjalizacja anatoliana

Najlepsze efekty daje szkolenie oparte na nagrodach, spokoju i konsekwencji. Najpierw zadbaj o socjalizację: goście, dzieci, pojazdy, wizyty u weterynarza i zwierzęta, z którymi pies będzie żył. Następnie ucz podstaw, takich jak przywołanie, chodzenie na smyczy i zgoda na zabiegi pielęgnacyjne. Siłowe metody i krzyk szkodzą, ponieważ niezależny pies traci zaufanie i zaczyna stawiać opór.

Najczęstsze błędy opiekunów

Po pierwsze, wybór tej rasy jako psa do mieszkania. Po drugie, zaniedbanie socjalizacji w okresie szczenięcym. Po trzecie, trzymanie psa w izolacji lub na łańcuchu, co zwiększa frustrację. Wreszcie, oczekiwanie bezwarunkowego posłuszeństwa, którego ta rasa po prostu nie ma w naturze.

Pielęgnacja i żywienie

Szczotkuj psa raz lub dwa razy w tygodniu, a w okresie linienia codziennie, aby usunąć martwy podszerstek. W gęstej sierści łatwo ukrywają się kleszcze, więc po spacerach w terenie dokładnie ją przeglądaj. Poza tym pazury przycinaj regularnie, a uszy kontroluj raz w tygodniu.

Szczenię olbrzymiej rasy powinno rosnąć powoli. Dlatego wybieraj karmę dla dużych ras, unikaj suplementowania wapnia bez zalecenia lekarza weterynarii i pilnuj, by młody pies nie przytył. Orientacyjną porcję obliczysz w kalkulatorze, ile karmy dla psa. Czekolada, ksylitol, winogrona, rodzynki, cebula i czosnek są dla psów toksyczne.

Zdrowie i choroby rasy

Owczarek anatolijski uchodzi za odporną rasę, jednak jak każdy olbrzym bywa narażony na kilka problemów:

• Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych, widoczna jako sztywność i niechęć do wstawania.
• Entropium, czyli podwinięcie powieki, które podrażnia oko.
• Problemy skórne, w tym zmiany i torbiele skóry.
• Choroby serca i nowotwory, częstsze u starszych psów dużych ras.
• Skręt żołądka, stan nagły wymagający natychmiastowej pomocy.

Więcej o problemach stawowych przeczytasz w artykule o dysplazji stawu biodrowego u psa.

Ile kosztuje szczeniak i jak wybrać hodowlę?

W Polsce rasa jest rzadka, a ceny szczeniąt zmieniają się, dlatego nie podajemy konkretnej kwoty. Na cenę wpływają przede wszystkim pochodzenie, badania zdrowotne rodziców i dostępność miotów. Następnie zapytaj, w jakiej organizacji zarejestrowana jest hodowla i jaki dokument pochodzenia otrzymasz.

Najpierw poznaj rodziców, zobacz warunki, w jakich rosną szczenięta, i zapytaj o wyniki badań stawów. Rzetelne hodowle znajdziesz w katalogu hodowli.

Podsumowanie

Anatolian to cichy, lojalny strażnik, stworzony do samodzielnej pracy na rozległych pastwiskach. U doświadczonego opiekuna, na wsi i z zadaniem do wykonania, będzie niezastąpiony, natomiast w mieście i bez przestrzeni będzie nieszczęśliwy. Jeśli interesują Cię podobne rasy, poznaj także akbash doga.