Gończy polski: charakter, wygląd, pielęgnacja i cena

Gończy polski to rodzima, średniej wielkości rasa psów myśliwskich: lekki, wytrwały tropowiec o czarno podpalanej szacie, czuły w domu i niestrudzony w lesie. Dziś coraz częściej trafia też do aktywnych rodzin, ale wciąż potrzebuje dużo ruchu i zajęcia dla nosa. Sprawdź, jaki ma charakter, dla kogo się nadaje i jak o niego dbać.

• Historia i pochodzenie
• Wygląd i wzorzec
• Charakter i temperament
• Gończy polski na polowaniu
• Dla kogo jest ta rasa
• Wychowanie i szkolenie
• Pielęgnacja i żywienie
• Zdrowie
• Ile kosztuje szczeniak

Gończy polski: historia i pochodzenie rasy

Psy gończe towarzyszyły polskim myśliwym od średniowiecza, a polowania z gońcami na dziki, jelenie, lisy i zające były ważną częścią szlacheckiej tradycji. Po II wojnie światowej populacja tych psów była niewielka i rozproszona, głównie w południowej Polsce: w Bieszczadach, Beskidach, Pieninach i na Podhalu.

W latach 50. XX wieku odbudową psów gończych zajęli się dwaj myśliwi i kynolodzy: płk Piotr Kartawik oraz płk Józef Pawłusiewicz. Kartawik hodował psy większe i cięższe, o maści czaprakowej, Pawłusiewicz lżejsze i bardziej ruchliwe, przeważnie czarne podpalane. Obie odmiany wpisano początkowo jako ogara polskiego, ale wzorzec ostatecznie oparto na typie cięższym. Tak powstał współczesny ogar polski.

Lżejsze psy Pawłusiewicza nadal miały wielu zwolenników wśród myśliwych. W 1983 roku Związek Kynologiczny w Polsce założył dla nich osobną księgę wstępną pod nazwą gończy polski, a w 2006 roku rasę uznała FCI. Gończy polski dołączył w ten sposób do grona polskich ras psów uznawanych na świecie. W klasyfikacji FCI należy do grupy VI (psy gończe i posokowce), sekcji 1.2 (psy gończe średnie).

Wygląd i wzorzec

Gończy polski to pies średniej wielkości o lekkiej, zwartej i sprężystej budowie. Ma cieńszy kościec niż ogar polski, a jego sylwetka jest prostokątna: tułów jest nieco dłuższy niż wysokość w kłębie. Grzbiet jest prosty i umięśniony, klatka piersiowa głęboka, sięgająca łokci, a brzuch łagodnie podkasany.

Głowa i uszy

Głowa jest szlachetna i proporcjonalna, z kufą równej długości co mózgoczaszka i słabo zaznaczonym stopem. Nos jest czarny, z szeroko otwartymi nozdrzami, a wargi dobrze przykrywają zęby. Średniej wielkości, wyraźnie skośne, ciemnobrązowe oczy mają łagodny wyraz. Uszy są zwisające, średniej wielkości, osadzone nisko, zaokrąglone na końcach i pokryte krótką, jedwabistą sierścią.

Szata, umaszczenie i wymiary

Włos na tułowiu jest krótki, twardy i dobrze przylegający, z gęstym podszerstkiem, który zimą jest wyraźnie obfitszy. Na głowie i uszach sierść jest krótsza i delikatniejsza. Najczęstsze umaszczenie to czarne z wyraźnie odgraniczonym, rudobrązowym podpalaniem nad oczami, na kufie, piersi, kończynach i pod ogonem. Spotyka się też psy czekoladowe podpalane. Małe białe znaczenia na palcach i piersi nie są wadą. Ogon sięga stawu skokowego i w spoczynku jest noszony nisko, szablasto.

Psy osiągają 55 do 59 cm w kłębie, suki 50 do 55 cm. Masa ciała wynosi zwykle ok. 20 do 26 kg.

Charakter i temperament gończego polskiego

Gończy polski to pies żywy, odważny i bardzo wytrwały. W domu jest czuły, a nawet wylewny, mocno przywiązuje się do całej rodziny i lubi być blisko ludzi. Wobec obcych zachowuje rezerwę i nieufność, dlatego dobrze sprawdza się jako czujny stróż: nie ujada bez powodu, ale zawsze zaalarmuje o gościu.

To pies samodzielny i bystry, bo w lesie musiał sam podejmować decyzje, prowadząc trop nawet kilka kilometrów od myśliwego. Ta samodzielność oznacza, że przy słabej motywacji potrafi „wyłączyć słuch” i pójść za zapachem. Niewybiegany i znudzony gończy szybko znajduje sobie zajęcie, na przykład niszczenie przedmiotów lub głośne oznajmianie swojej frustracji. Psy, zwłaszcza samce, bywają bardziej uparte, więc rasę poleca się raczej opiekunom z pewnym doświadczeniem.

Gończy polski na polowaniu

Rasa wciąż jest ceniona przez myśliwych, zwłaszcza w regionach górskich. Gończy polski pracuje głosem: tropiąc zwierzynę, oznajmia to charakterystycznym, melodyjnym gonieniem, dzięki czemu myśliwy wie, gdzie jest pies i zwierz. Sprawdza się przede wszystkim przy polowaniach na dziki, a także jako tropowiec przy szukaniu postrzałków. Bywa wykorzystywany również do płoszenia i aportowania. Szerszy przegląd ras użytkowych znajdziesz w artykule najpopularniejsze rasy psów myśliwskich w Polsce.

Dla kogo jest gończy polski

To rasa dla ludzi aktywnych: biegaczy, rowerzystów, miłośników długich wędrówek, myśliwych i osób, które chcą trenować z psem nosework lub tropienie. Najlepiej czuje się w domu z ogrodem, blisko lasu i pól. Może mieszkać w mieście, ale tylko wtedy, gdy opiekun codziennie zapewni mu kilka godzin ruchu i zajęcie dla głowy. Z dziećmi w wieku szkolnym zwykle świetnie się bawi, a z innymi psami najczęściej żyje zgodnie, bo gońce tradycyjnie pracowały w sforach. Małe zwierzęta, na przykład kot czy króliki, mogą budzić w nim instynkt pogoni, choć pies wychowany z kotem od szczeniaka zwykle go akceptuje.

Wychowanie i szkolenie

Gończy polski jest inteligentny i chętnie się uczy, ale nie znosi przymusu. Najlepsze efekty daje szkolenie oparte na nagrodach, zabawie i budowaniu relacji. Kary fizyczne i siłowe metody nie tylko szkodzą psu, ale też psują współpracę z tą samodzielną rasą. Ważna jest konsekwencja i jasne zasady w domu.

• Socjalizuj szczeniaka z ludźmi, psami, miastem i dźwiękami, by nieufność wobec obcych nie przerodziła się w lękliwość.
• Od początku ćwicz przywołanie z bardzo atrakcyjną nagrodą.
• Ucz spokoju w domu: po spacerze pies powinien umieć odpocząć na legowisku.
• Daj mu zajęcie dla nosa: szukanie smakołyków, tropienie śladu, zabawy węchowe.

Pielęgnacja i żywienie

Krótka szata jest bardzo łatwa w utrzymaniu. Wystarczy przeczesać psa raz w tygodniu gumową rękawicą lub szczotką z naturalnego włosia, a w okresie linienia częściej. Kąpiel tylko w razie potrzeby. Więcej uwagi wymagają zwisające uszy, do których podczas spacerów w lesie dostają się trawy, kłosy i brud: sprawdzaj je po każdym wyjściu w teren i czyść preparatem dla psów. Kontroluj też opuszki, pazury i skórę pod kątem kleszczy.

Gończy polski powinien być szczupły i dobrze umięśniony. Karm go wysokiej jakości karmą dopasowaną do aktywności: pies myśliwski w sezonie potrzebuje więcej energii niż pies rodzinny zimą. Dorosłego psa karm dwa razy dziennie, a po posiłku daj mu odpocząć. Orientacyjną dzienną porcję policzysz w kalkulatorze ile karmy dla psa.

Zdrowie i długość życia

Gończy polski uchodzi za rasę odporną, bez szczególnie częstych chorób dziedzicznych. Jak u wielu psów średnich i dużych, warto jednak, by rodzice szczeniąt mieli zrobione prześwietlenie w kierunku dysplazji stawów biodrowych. Najczęstsze problemy u tej rasy wynikają z trybu życia: zapalenia uszu, urazy łap, skaleczenia w lesie i choroby przenoszone przez kleszcze, takie jak babeszjoza.

Przy dobrej opiece i regularnej profilaktyce przeciw pasożytom gończy polski żyje przeciętnie 12 do 14 lat.

Ile kosztuje szczeniak i jak wybrać hodowlę

Szczeniak z rodowodem kosztuje zwykle od ok. 2000 do kilku tysięcy złotych. Cena zależy od hodowli, linii, wyników wystaw i prób pracy rodziców. Rasa zdobywa też sukcesy wystawowe, o czym pisaliśmy w tekście gończy polski wygrywa międzynarodową wystawę.

• Wybieraj hodowle zarejestrowane w ZKwP.
• Zapytaj, czy rodzice mają badania stawów i jak pracują w terenie lub na próbach.
• Powiedz hodowcy, czy szukasz psa do polowań, czy do rodziny, bo charakter szczeniąt w miocie bywa różny.
• Odbieraj szczeniaka po ukończeniu 8 tygodni, zaszczepionego, odrobaczonego i z metryką.

Podsumowanie

Gończy polski to wytrwały, odważny i czuły pies, który odwdzięczy się lojalnością każdemu, kto zapewni mu ruch, zajęcie dla nosa i spokojne, konsekwentne prowadzenie. Nie jest psem dla kanapowca, ale w aktywnej rodzinie lub w rękach myśliwego będzie wspaniałym towarzyszem. Pozostałe rasy znajdziesz na alfabetycznej liście ras psów.