Psy gończe: rasy, charakter i czy nadają się do domu

Psy gończe to rasy myśliwskie, które tropią zwierzynę węchem i głośno ją gonią, oznajmiając myśliwym, gdzie się znajduje. W klasyfikacji FCI tworzą grupę VI razem z posokowcami i rasami pokrewnymi. Są wytrwałe, towarzyskie i bardzo „nosowe”, ale niezależne. Jeśli zastanawiasz się nad beaglem, ogarem polskim czy bassetem, ten przegląd pomoże Ci zrozumieć, czym różnią się ogary od innych psów myśliwskich i czego potrzebują w domu.

Czym są psy gończe i jak pracują?

Ogar ma za zadanie odnaleźć trop zwierzyny, podjąć go i wytrwale za nim podążać, głośno szczekając. Ten głos to dla myśliwego sygnał, gdzie trwa pogoń i w którą stronę zmierza zwierzę. Dlatego ogary ceniono za dźwięczny, niski i daleko niosący się głos. W odróżnieniu od chartów, które polują wzrokiem i chwytają zdobycz po krótkim sprincie, ogary nie muszą widzieć zwierzyny. Liczy się wytrzymałość, a nie szybkość.

Niektóre rasy pracują w sforach, inne pojedynczo lub w parach, a jeszcze inne w ścisłej współpracy z myśliwym. Szerszy podział wszystkich psów łowieckich, od wyżłów po norowce, opisujemy w artykule psy myśliwskie: podział i rodzaje. Tu skupiamy się wyłącznie na ogarach.

Dlaczego ogary mają tak dobry węch?

Budowa ogara jest podporządkowana pracy nosem. Ma on obszerną jamę nosową z ogromną powierzchnią nabłonka węchowego. Ponadto u wielu ras długie, opadające uszy ocierają się o ziemię i, jak się przypuszcza, pomagają zbierać zapach w pobliżu nosa. Luźne fafle i wilgotny nos ułatwiają z kolei wychwytywanie cząsteczek zapachowych.

W praktyce najlepsze tropowce potrafią podjąć trop nawet po wielu godzinach, a posokowce i bloodhoundy wykorzystywane przez służby radzą sobie ze śladami sprzed dłuższego czasu. Co więcej, dobry ogar nie gubi tropu po przekroczeniu strumienia czy zmianie podłoża, tylko cierpliwie szuka, aż znów go złapie.

Jakie są rasy psów gończych? Podział według FCI

Grupa VI FCI obejmuje kilkadziesiąt ras. Dzieli się na trzy sekcje, które warto znać, wybierając psa:

• Sekcja 1: psy gończe. To największa część grupy, z podziałem na rasy duże (na przykład foxhound angielski, ogar polski, francuski trójkolorowy), średnie (na przykład beagle-harrier, gończy polski, szwajcarski i słowacki) i małe lub krótkonożne (na przykład beagle, basset hound, petit basset griffon vendéen, drever).
• Sekcja 2: posokowce. To specjaliści od pracy na tropie postrzałowej zwierzyny, czyli po krwi (posoce). Należą tu posokowiec bawarski, posokowiec hanowerski i rasa alpejska krótkonożna.
• Sekcja 3: rasy pokrewne. Tu FCI umieściło dalmatyńczyka i rhodesian ridgebacka, które mają wspólne korzenie lub cechy użytkowe z tą grupą.

Dobrym przykładem tej grupy jest bloodhound, czyli pies św. Huberta, uważany za mistrza tropienia. Pełny profil przeczytasz w artykule bloodhound: charakter i zdrowie. Polskich miłośników ucieszy, że do grupy należą też dwie rodzime rasy: ogar polski oraz jego młodszy krewniak z grupy VI. Opis pierwszej z nich znajdziesz w tekście ogar polski: charakter i wychowanie.

Ogary, posokowce i charty: czym się różnią?

Różnica w stylu pracy przekłada się na zachowanie w domu. Chart chętnie ruszy za tym, co zobaczy, natomiast ogar za tym, co poczuje, nawet jeśli zwierzyny dawno już nie ma w pobliżu.

Jaki charakter mają psy gończe?

Większość ogarów jest łagodna, pogodna i towarzyska. Psy pracujące w sforach przez pokolenia musiały dogadywać się z innymi psami, dlatego wiele z nich dobrze znosi towarzystwo psiego kolegi. Z doświadczenia opiekunów są też zwykle przyjazne wobec ludzi i dzieci, a do roli stróża raczej się nie nadają.

Jednocześnie to wybitni indywidualiści. Pies, który miał samodzielnie podejmować decyzje na tropie, nie zawsze rozumie, dlaczego ma natychmiast wracać na zawołanie. Silny instynkt łowiecki sprawia, że koty, króliki i inne małe zwierzęta mogą być dla niego celem pogoni, choć przy dobrej socjalizacji wiele ogarów żyje z kotem w zgodzie. Ponadto ogary lubią „mówić”: wyją, ujadają i głośno komentują to, co się dzieje.

Czy pies gończy nadaje się do domu?

Tak, pod warunkiem że opiekun rozumie jego potrzeby. Taki pies najlepiej czuje się u aktywnej osoby lub rodziny, która lubi długie spacery w terenie i ma cierpliwość do szkolenia. Do mieszkania w bloku lepiej nadają się rasy mniejsze, takie jak beagle, choć ich głos może przeszkadzać sąsiadom. Duże ogary potrzebują więcej przestrzeni i ruchu.

Ta grupa ras nie będzie dobrym wyborem, jeśli oczekujesz psa, który od razu chodzi bez smyczy przy nodze, albo jeśli w domu mieszkają małe zwierzęta, których nie da się bezpiecznie oddzielić. Jeśli się wahasz, sprawdź nasz quiz, jaka rasa psa pasuje do Ciebie.

Jak szkolić i zajmować psa gończego?

Najskuteczniejsze jest szkolenie oparte na nagrodach i współpracy, ponieważ ogary źle reagują na przymus. Kluczowe zadania wyglądają tak:

1. Najpierw ćwicz przywołanie w ogrodzonym miejscu, z bardzo atrakcyjną nagrodą, i stopniowo zwiększaj rozproszenia.
2. Następnie wprowadź długą linkę treningową, która daje psu swobodę, a Tobie kontrolę.
3. Codziennie dawaj psu pracę węchową: tropienie smakołyków, mantrailing, poszukiwanie przedmiotów.
4. Ucz spokojnego zachowania w domu i nagradzaj ciszę, zamiast karać za wycie.
5. Wreszcie pracuj nad kontrolą impulsów przy zapachach, korzystając ze wskazówek z artykułu jak opanować instynkt łowiecki u psa.

W lesie trzymaj ogara na smyczy lub lince. Psy biegające luzem płoszą dziką zwierzynę, a w okresie lęgowym i wychowu młodych mogą wyrządzić jej poważną szkodę. Zasady zachowania z psem w lesie opisują Lasy Państwowe.

Na co chorują ogary?

Długie, opadające uszy słabo się wietrzą, przez co ogary są skłonne do zapaleń przewodu słuchowego. Uszy trzeba więc oglądać i czyścić regularnie. U ras krótkonożnych, takich jak basset, pojawia się ryzyko problemów z kręgosłupem, a u dużych ras dysplazja stawów. Wiele ogarów ma też wielki apetyt i łatwo tyje, dlatego warto pilnować porcji, na przykład korzystając z kalkulatora ile karmy dla psa.

Podsumowanie

Ogary to psy stworzone do pracy nosem: wytrwałe, łagodne i głośne. W domu potrafią być wspaniałymi towarzyszami, jeśli dostaną ruch, zajęcia węchowe i cierpliwe szkolenie, a opiekun zaakceptuje ich niezależność i trudniejsze przywołanie. Zanim wybierzesz konkretną rasę, przeczytaj jej pełny profil. Na początek polecamy tekst o rasie beagle, najpopularniejszym małym ogarze.