Jedzenie psów w Azji: skąd zwyczaj i dlaczego dziś zanika

Jedzenie psów w Azji to praktyka obecna w przeszłości w części Chin, Korei, Wietnamu i niektórych regionach Azji Południowo-Wschodniej, ale dotycząca mniejszości mieszkańców i wyraźnie zanikająca. Coraz więcej krajów wprowadza zakazy, a największą rolę odgrywają sami Azjaci, którzy coraz częściej traktują psy jak członków rodziny. Poniżej wyjaśniamy, skąd wziął się ten zwyczaj, jak wyglądał na innych kontynentach i co zmienia się dziś.

Dlaczego w niektórych krajach Azji jedzono psy?

Przyczyny były różne i najczęściej praktyczne. W rolniczych społecznościach, w których mięso było drogie, pies był dostępnym źródłem białka. W latach wojen i głodu, na przykład w XX wieku na Półwyspie Koreańskim, sięgano po wszystko, co pozwalało przetrwać. Z czasem w niektórych regionach narosły też wierzenia, że psie mięso „rozgrzewa” albo dodaje sił w upalne dni, co jednak nie ma potwierdzenia w wiedzy medycznej.

Jednocześnie w tych samych krajach od wieków istniały rasy psów do towarzystwa, stróżujące i myśliwskie, otaczane troską. Pies w kulturze Azji pełnił bardzo różne role, o czym piszemy w tekście pies w kulturze Wschodu. Uogólnianie, że „w Azji je się psy”, jest więc krzywdzące dla większości mieszkańców tego kontynentu.

Jak wygląda jedzenie psów w Azji dziś?

Sytuacja szybko się zmienia, ponieważ rośnie liczba opiekunów psów, a młodsze pokolenia odrzucają ten zwyczaj. Oto najważniejsze kierunki zmian:

• Korea Południowa: w 2024 roku parlament przyjął ustawę zakazującą hodowli, uboju i sprzedaży psów na mięso, z okresem przejściowym na wygaszenie ferm.
• Chiny: władze uznały psy za zwierzęta towarzyszące, a nie gospodarskie, a niektóre miasta wprowadziły lokalne zakazy spożycia psów i kotów.
• Wietnam: władze części dużych miast apelowały do mieszkańców o rezygnację z psiego mięsa, między innymi ze względu na ryzyko wścieklizny.
• Indonezja i inne kraje regionu: pojawiają się lokalne zakazy handlu psim mięsem, wspierane przez lokalne organizacje prozwierzęce.

W praktyce największą siłą zmian okazują się nie naciski z zewnątrz, lecz lokalne społeczeństwa: fundacje, schroniska i opiekunowie, którzy ratują psy z ferm i transportów.

Dobrostan zwierząt i zdrowie: dlaczego handel psim mięsem budzi sprzeciw?

Najpoważniejsze zarzuty dotyczą nie samego faktu spożycia, lecz tego, jak wyglądał handel. Psy często pochodziły z kradzieży, przewożono je w ciasnych klatkach na duże odległości, bez wody i opieki weterynaryjnej. Ponadto przemieszczanie zwierząt o nieznanym statusie zdrowotnym sprzyjało szerzeniu się chorób, w tym wścieklizny, która jest groźna dla ludzi. Dlatego w kampaniach przeciwko temu handlowi argumenty etyczne łączą się ze zdrowiem publicznym. Ogólne zasady ochrony zdrowia zwierząt i zwalczania wścieklizny omawia Główny Inspektorat Weterynarii.

Czy w Europie też jedzono psy?

Tak, chociaż dziś rzadko się o tym pamięta. Już w starożytności spór na ten temat toczyli filozofowie, a Pitagorejczycy sprzeciwiali się zabijaniu zwierząt. W średniowieczu pies uchodził raczej za zwierzę nieczyste, więc sięgano po niego głównie w czasie głodu. W epoce nowożytnej psie mięso pojawiało się w biednych dzielnicach miast, podczas oblężeń i klęsk nieurodzaju. Na przykład w czasie oblężenia Paryża w latach 1870 i 1871 głodujący mieszkańcy jedli konie, psy, koty, a nawet zwierzęta z ogrodu zoologicznego.

Z kolei w niektórych regionach Niemiec jeszcze na przełomie XIX i XX wieku psie mięso było przedmiotem handlu, a psi tłuszcz uchodził za ludowy środek na choroby płuc. Z czasem, wraz z poprawą warunków życia i zmianą stosunku do zwierząt, zwyczaj zanikł, a większość państw europejskich wprowadziła zakazy.

Psie mięso w kulturach Afryki i Ameryki

Również poza Azją i Europą relacje podróżników opisywały bardzo różne podejścia. W części społeczności Afryki Zachodniej psy były przedmiotem handlu i bywały spożywane, natomiast inne grupy uważały to za całkowicie nie do przyjęcia, bo psy pilnowały stad, domostw i ludzi. Niektóre ludy rdzennej Ameryki Północnej spożywały psie mięso podczas rytualnych uczt, na przykład przed wyprawą wojenną lub na znak gościnności, ponieważ ofiarowanie gościom tak cennego zwierzęcia było wyrazem szacunku. Natomiast na wyspach Oceanii psy hodowano obok świń jako zwierzęta gospodarskie. Te przykłady pokazują, że stosunek do psa zawsze zależał od warunków życia, a nie od „natury” danego narodu.

Jedzenie psów a polskie prawo

W Polsce ubój psów i kotów na mięso jest zabroniony przepisami o ochronie zwierząt, a pies ma status zwierzęcia domowego. Przepisy chronią też psy przed znęcaniem się i porzuceniem. Więcej o tym przeczytasz w tekście prawa zwierząt: polskie przepisy i prawa psa. Jeśli chcesz realnie pomóc psom, wesprzyj lokalne schronisko, o czym piszemy w artykule schronisko dla zwierząt: jak pomóc.

Podsumowanie

Jedzenie psów w Azji to temat złożony: miało źródła w biedzie, wojnie i lokalnych wierzeniach, ale nigdy nie dotyczyło większości mieszkańców i dziś szybko zanika dzięki nowym przepisom i zmianie postaw. Podobne praktyki znała też Europa, co pokazuje, że relacja z psem zależy od warunków życia. Jeśli interesuje Cię historia tej relacji, zajrzyj do tekstu historia psa domowego.