Bernardyn: charakter, wielkość, pielęgnacja i zdrowie rasy

Bernardyn to jedna z największych ras psów świata: łagodny, spokojny olbrzym ze szwajcarskich Alp, słynący z ratowania wędrowców na przełęczy św. Bernarda. Dziś jest przede wszystkim cierpliwym psem rodzinnym i stróżem, który potrzebuje przestrzeni, rozsądnego żywienia i opiekuna przygotowanego na ślinę, sierść i koszty utrzymania dużego psa. Sprawdź, czy ta rasa jest dla Ciebie.

• Historia i pochodzenie
• Wygląd i wzorzec
• Charakter i temperament
• Dla kogo jest bernardyn
• Wychowanie i szkolenie
• Pielęgnacja
• Żywienie
• Zdrowie i choroby rasy
• Ile kosztuje szczeniak

Historia i pochodzenie bernardyna

Nazwa rasy pochodzi od hospicjum na Wielkiej Przełęczy św. Bernarda w Alpach, na granicy Szwajcarii i Włoch. Schronisko dla podróżnych i pielgrzymów założył tam w XI wieku św. Bernard z Menthon, a prowadzili je kanonicy regularni. Bernardyn jest uznawany za narodową rasę Szwajcarii, a w krajach niemieckojęzycznych nazywa się go St. Bernhardshund lub Bernhardiner.

Dokładne pochodzenie rasy nie jest znane. Najczęściej przyjmuje się, że przodkami były masywne psy typu molosowatego, które dotarły w Alpy w czasach rzymskich i krzyżowały się z lokalnymi psami. Psy przy hospicjum pojawiają się na obrazach z końca XVII wieku, a pierwsze klasztorne wzmianki pochodzą z początku XVIII wieku. Początkowo pełniły rolę stróżów i psów pociągowych.

Psy ratownicze z przełęczy

Z czasem psy zaczęły towarzyszyć mnichom w poszukiwaniach wędrowców zabłąkanych we mgle i śniegu. Miały świetną orientację w terenie i potrafiły przecierać szlak w głębokim śniegu. Najsłynniejszym z nich był Barry, żyjący na początku XIX wieku, któremu przypisuje się uratowanie około 40 osób. Jego wypreparowane ciało można dziś oglądać w Muzeum Historii Naturalnej w Bernie. Słynna beczułka z alkoholem przy obroży to natomiast wymysł malarzy, a nie element pracy ratowniczej.

W XIX wieku populacja psów z hospicjum mocno się przerzedziła. Do rasy dolewano krew nowofundlanda, co według przyjętej wersji historii dało początek odmianie długowłosej. Od drugiej połowy XIX wieku prowadzono uporządkowaną hodowlę i księgi rodowodowe, a pierwszy wzorzec rasy przyjęto w 1887 roku. Wojny XX wieku ponownie przetrzebiły populację, ale rasa przetrwała. Bernardyn posłużył też jako jedna z ras wyjściowych przy tworzeniu moskiewskiego stróżującego. Dziś w ratownictwie górskim zastąpiły go lżejsze i szybsze psy, np. owczarki. Szerzej opisujemy to w tekście historia bernardynów.

Wygląd i wzorzec bernardyna

Bernardyn to pies potężny, wysoki i muskularny, o masywnym kośćcu i harmonijnej budowie. Według wzorca FCI psy mierzą 70 do 90 cm w kłębie, a suki 65 do 80 cm. Masy wzorzec nie określa. W praktyce dorosłe psy ważą zwykle 65 do 90 kg, a duże samce przekraczają czasem 100 kg. Dawne psy z hospicjum były wyraźnie mniejsze i lżejsze.

• Głowa: duża, masywna, z wyraźnym stopem i szeroką kufą. Wargi luźne, z widocznym kącikiem dolnej wargi.
• Oczy: średniej wielkości, ciemnobrązowe do orzechowych, o łagodnym wyrazie.
• Uszy: trójkątne, miękkie, zwisające.
• Tułów: mocny, z szeroką, głęboką klatką piersiową i prostym grzbietem.
• Ogon: długi, ciężki, noszony nisko, w ruchu lekko uniesiony, ale nie powyżej linii grzbietu.
• Ruch: spokojny, zamaszysty, płynny, z napędem z kończyn tylnych.

Odmiany i umaszczenie

Wyróżnia się dwie odmiany. Bernardyn krótkowłosy ma gęsty, przylegający włos z obfitym podszerstkiem. Bernardyn długowłosy ma włos średniej długości, prosty lub lekko falisty, z portkami na udach i puszystym ogonem. Dziś częściej spotkasz odmianę długowłosą. O krótkowłosej przeczytasz w tekście bernardyn krótkowłosy.

Umaszczenie jest białe z czerwono-rudymi łatami różnej wielkości albo z czerwono-rudym płaszczem na grzbiecie i bokach, także przerywanym bielą. Dopuszczalne jest rude pręgowanie i odcień brązowo-żółty. Białe powinny być m.in. pierś, łapy, koniec ogona, kryza i strzałka na głowie, a pożądana jest ciemna maska. Szczegóły znajdziesz w tekście wzorzec bernardyna (FCI nr 61).

Charakter i temperament bernardyna

Bernardyn to łagodny olbrzym. Jest spokojny, przyjazny, opanowany i bardzo przywiązany do rodziny. Uwielbia być w centrum uwagi i blisko domowników, źle znosi samotność i życie w kojcu. Wobec innych psów i zwierząt jest zwykle tolerancyjny, szczególnie gdy dorasta razem z nimi.

Do obcych podchodzi z rezerwą. Rzadko bywa agresywny, ale samą sylwetką skutecznie odstrasza nieproszonych gości, a w sytuacji zagrożenia potrafi stanąć w obronie rodziny. Jest inteligentny i chętny do współpracy, choć bywa niespieszny i uparty, gdy nie widzi sensu w poleceniu. Zachowuje się jak szczeniak dłużej niż mniejsze rasy, a pełną dojrzałość psychiczną osiąga zwykle około 2 do 3 roku życia.

Bernardyn a dzieci

Bernardyny słyną z cierpliwości wobec dzieci. Ze względu na ogromną masę mogą jednak niechcący przewrócić malucha, na przykład witając się radośnie albo ocierając o niego. Dlatego zabawy psa z małymi dziećmi zawsze nadzoruj, a dzieci ucz, by nie wspinały się na psa i dawały mu spokój podczas odpoczynku i jedzenia.

Dla kogo jest bernardyn

Bernardyn będzie dobrym wyborem, jeśli:

• Masz dom z ogrodem i chłodnym, zacienionym miejscem do odpoczynku.
• Szukasz spokojnego psa rodzinnego, a nie sportowego towarzysza do biegania.
• Akceptujesz ślinę, sierść w domu i ślady wielkich łap.
• Jesteś gotowy na wyższe koszty: karma, leki i zabiegi dla psa ważącego 80 kg kosztują więcej.
• Masz siłę i czas, by wychować psa, który dorosły będzie ważył tyle co człowiek.

Bernardyn nie jest dla osób mieszkających w bloku, szukających psa do intensywnych sportów ani dla tych, którzy całe dnie spędzają poza domem. Nie sprawdzi się też w gorącym, nasłonecznionym mieszkaniu bez możliwości schłodzenia.

Wychowanie i szkolenie

Szkolenie zacznij od pierwszych dni w domu, bo szczeniak bardzo szybko rośnie. Zachowanie, które bawi u 10-kilogramowego malucha, na przykład skakanie na ludzi czy ciągnięcie smyczy, u dorosłego psa staje się niebezpieczne.

• Pracuj metodami pozytywnymi: nagrody, pochwała, spokój. Bernardyn jest wrażliwy i źle reaguje na krzyk i kary.
• Priorytetem są chodzenie na luźnej smyczy, przywołanie, komenda „zostaw” i spokojne witanie gości bez skakania.
• Dbaj o socjalizację z ludźmi, dziećmi, psami i różnymi miejscami.
• Ćwicz krótko, bernardyn szybko się męczy i nudzi.

Pielęgnacja bernardyna

Obie odmiany mają gęsty podszerstek i linieją obficie, zwłaszcza wiosną i jesienią. Poza linieniem wystarczy szczotkowanie 1 do 3 razy w tygodniu, u długowłosych częściej za uszami, na portkach i ogonie, gdzie łatwo tworzą się kołtuny. W okresie linienia szczotkuj psa codziennie.

• Ślina: większość bernardynów mocno się ślini, szczególnie po piciu i w upale. Wycieraj fałdy warg, by nie dochodziło do podrażnień.
• Oczy: kontroluj je codziennie i przemywaj, bo luźne powieki sprzyjają zapaleniu spojówek.
• Uszy: zwisające uszy czyść regularnie preparatem dla psów.
• Pazury i łapy: przycinaj pazury i kontroluj opuszki.
• Upał: latem spaceruj rano i wieczorem, zapewnij cień i wodę. Bernardyn łatwo się przegrzewa.

Żywienie bernardyna

Szczeniak bernardyna powinien jeść pełnoporcjową karmę dla szczeniąt ras olbrzymich. Kluczowe jest, by rósł powoli i był raczej szczupły. Zbyt kaloryczna dieta i dodatkowe witaminy czy wapń podawane bez zalecenia lekarza weterynarii przyspieszają wzrost i zwiększają ryzyko problemów ze stawami i kośćmi.

Dorosłego psa karm 2 razy dziennie, a dzienną porcję dokładnie odmierzaj. Bernardyny bywają łakome i łatwo tyją, a każdy zbędny kilogram obciąża stawy i serce. Po jedzeniu zapewnij psu co najmniej godzinę spokoju, bez biegania, co zmniejsza ryzyko skrętu żołądka. Szczegółowe porady znajdziesz w artykule karmienie psa bernardyna, a orientacyjną porcję policzysz w kalkulatorze ile karmy dla psa.

Zdrowie i choroby rasy

Większość problemów zdrowotnych bernardyna wynika z jego ogromnej masy i budowy. Najczęściej spotyka się:

• Dysplazję stawów biodrowych i łokciowych: rodzice szczeniąt powinni mieć wykonane prześwietlenia.
• Skręt żołądka: nagły stan zagrażający życiu, typowy dla psów olbrzymich.
• Wady powiek: podwinięcie (entropium) lub wywinięcie (ektropium) oraz częste zapalenia spojówek.
• Choroby serca: zwłaszcza kardiomiopatię rozstrzeniową.
• Nowotwory kości: rasy olbrzymie są bardziej narażone na kostniakomięsaka.
• Przegrzanie: bernardyn źle toleruje wysokie temperatury.

Ile kosztuje szczeniak bernardyna i jak wybrać hodowlę

Szczeniak bernardyna z rodowodem ZKwP kosztuje zwykle kilka tysięcy złotych, a ceny w dobrych hodowlach są wyraźnie wyższe niż w ogłoszeniach bez rodowodu. Na cenę wpływa renoma hodowli, osiągnięcia rodziców i wykonane badania. Licz się też z wysokimi kosztami utrzymania: dorosły bernardyn zjada dużo karmy, a leki i zabiegi dla psa tej wagi są droższe.

• Wybieraj hodowlę zarejestrowaną w ZKwP, szczenię powinno mieć metrykę.
• Pytaj o wyniki prześwietleń stawów biodrowych i łokciowych rodziców oraz badania serca i oczu.
• Poznaj matkę szczeniąt i zobacz warunki, w jakich dorastają.
• Zwróć uwagę, czy szczenięta są odrobaczone, zaszczepione według wieku i zaczipowane.
• Dobry hodowca pyta o Twoje warunki i wspiera Cię po zakupie.

Zarejestrowane hodowle w swojej okolicy znajdziesz w naszym katalogu hodowli.

Podsumowanie

Bernardyn to łagodny, oddany i cierpliwy pies rodzinny, który najlepiej czuje się w domu z ogrodem, blisko swoich ludzi. Wymaga rozsądnego żywienia, ochrony stawów w okresie wzrostu, regularnej pielęgnacji i opiekuna świadomego kosztów utrzymania olbrzyma. Jeśli rozważasz innego dużego, spokojnego psa, przeczytaj też o rasie nowofundland albo przejrzyj listę ras psów od A do Z.