Komórki macierzyste u psów: czy pomagają na zwyrodnienie stawów

Komórki macierzyste u psów stosuje się głównie jako uzupełniające leczenie zwyrodnienia stawów: lekarz pobiera tkankę tłuszczową psa, izoluje z niej komórki i wstrzykuje je do chorego stawu. Celem jest złagodzenie stanu zapalnego i bólu, a nie wyleczenie choroby. Wielu opiekunów słyszy o tej metodzie jako o „ostatniej szansy” i nie wie, czego realnie się spodziewać.

Czym są komórki macierzyste i jak działają u psów?

Komórki macierzyste to komórki, które mogą się dzielić i przekształcać w różne typy tkanek. W weterynarii wykorzystuje się głównie tak zwane mezenchymalne komórki macierzyste. W organizmie psa występują one m.in. w tkance tłuszczowej i szpiku kostnym.

Dawniej mówiło się, że takie komórki „same odnajdują uszkodzenie i odbudowują chrząstkę”. Obecna wiedza jest ostrożniejsza. Przede wszystkim przypisuje się im działanie przeciwzapalne i modulujące odporność, ponieważ wydzielają substancje sygnałowe wpływające na otaczające tkanki. W praktyce oznacza to, że mogą zmniejszać ból i sztywność, natomiast nie tworzą nowego, zdrowego stawu.

Jak rozpoznać zwyrodnienie stawów u psa?

Choroba zwyrodnieniowa stawów rozwija się powoli i często jest skutkiem dysplazji, urazów, zerwania więzadła krzyżowego lub nadwagi. Ponieważ psy dobrze maskują ból, opiekunowie zauważają ją zwykle dopiero przy wyraźnych objawach. Zwróć uwagę na następujące sygnały:

• Sztywność po wstaniu z legowiska, która mija po kilku minutach ruchu.
• Niechęć do wskakiwania na kanapę, do auta lub do chodzenia po schodach.
• Krótsze spacery, siadanie w trakcie i wolniejsze tempo.
• Kulawizna nasilająca się po wysiłku lub w chłodne, wilgotne dni.
• Wylizywanie okolicy stawu i rozdrażnienie przy dotyku.

Każdy z tych objawów to sygnał, by umówić wizytę u lekarza weterynarii. Szczegółowo o przyczynach przeczytasz w tekstach choroby stawów u psów oraz dysplazja stawu biodrowego u psa.

Jak wygląda leczenie komórkami macierzystymi u psów krok po kroku?

Szczegóły zależą od lecznicy, jednak przebieg zwykle wygląda podobnie:

1. Kwalifikacja: badanie ortopedyczne, zdjęcia RTG, badania krwi, czasem USG, aby wykluczyć m.in. nowotwór lub zakażenie.
2. Pobranie: w znieczuleniu lekarz pobiera niewielki fragment tkanki tłuszczowej lub próbkę szpiku.
3. Przygotowanie: komórki są izolowane, a w niektórych metodach namnażane w laboratorium przez kilka tygodni.
4. Podanie: komórki wstrzykuje się do chorego stawu, czasem razem z osoczem bogatopłytkowym.
5. Kontrola: ocena efektów po kilku tygodniach i dalsze leczenie wspomagające.

Ponieważ zabieg wymaga znieczulenia, lekarz ocenia również ogólny stan zdrowia psa, w tym pracę serca i nerek.

Kiedy terapia komórkowa może pomóc, a kiedy nie?

Najwięcej doniesień dotyczy psów z przewlekłym zwyrodnieniem stawów biodrowych, łokciowych i kolanowych, u których standardowe leczenie nie przynosi wystarczającej ulgi. Bada się też zastosowanie przy urazach ścięgien i więzadeł oraz trudno gojących się ranach, jednak to wciąż obszar rozwijający się.

Natomiast terapia zwykle nie jest wskazana, gdy pies ma chorobę nowotworową, aktywne zakażenie albo bardzo zaawansowane zmiany z niestabilnością stawu wymagającą operacji. Z kolei przy zerwanym więzadle krzyżowym podstawą pozostaje leczenie chirurgiczne, a komórki mogą być co najwyżej uzupełnieniem.

Czego realnie spodziewać się po leczeniu komórkami macierzystymi?

Część opiekunów zauważa po kilku tygodniach, że pies chętniej chodzi na spacery i łatwiej wstaje. U innych psów poprawa jest niewielka albo nie pojawia się wcale. Efekt może też słabnąć z czasem, dlatego niektóre lecznice proponują powtórne podanie.

Starsze artykuły opisywały tę metodę jako „niezawodną” i gwarantującą pełny powrót do zdrowia. Takie obietnice nie mają oparcia w obecnej wiedzy. Zwyrodnienie stawów jest chorobą przewlekłą, a komórki macierzyste są jednym z narzędzi łagodzenia objawów, nie lekarstwem. Rzetelny lekarz przedstawi Ci zarówno możliwe korzyści, jak i ryzyko oraz koszty.

O co zapytać lekarza przed decyzją?

• Jakie są alternatywy i dlaczego proponuje Pan lub Pani właśnie tę metodę?
• Skąd będą pobrane komórki i jak będą przygotowane?
• Ile podań może być potrzebnych i kiedy ocenimy efekt?
• Jakie są ryzyka znieczulenia u mojego psa?
• Jaki jest łączny koszt kwalifikacji, zabiegu i kontroli?

Jeżeli koszty leczenia przekraczają Twoje możliwości, zapytaj w lecznicy o rozłożenie płatności lub poszukaj wsparcia fundacji pomagających zwierzętom. Listę lecznic w Twojej okolicy znajdziesz w katalogu weterynarzy.

Jak wspierać stawy psa niezależnie od terapii?

Niezależnie od tego, czy pies przejdzie leczenie komórkowe, codzienna opieka ma ogromne znaczenie. Najważniejsza jest szczupła sylwetka, ponieważ każdy nadmiarowy kilogram dodatkowo obciąża chore stawy. Pomagają też regularne, spokojne spacery zamiast gwałtownych sprintów, antypoślizgowe dywaniki w domu i wygodne, ortopedyczne legowisko.

O tym, które suplementy mają sens i jakich błędów unikać, przeczytasz w poradniku suplementy na stawy dla psa. Aktualne informacje o przepisach weterynaryjnych i dobrostanie zwierząt publikuje Główny Inspektorat Weterynarii.

Podsumowanie

Terapia komórkowa to obiecująca, ale wciąż rozwijająca się metoda, która u części psów łagodzi ból związany ze zwyrodnieniem stawów. Nie zastępuje diagnostyki, kontroli wagi ani rehabilitacji i nie daje gwarancji efektu. Najlepszą decyzję podejmiesz razem z lekarzem weterynarii, znając alternatywy i koszty. Jeśli dopiero zauważasz pierwsze objawy, zacznij od lektury o chorobach stawów u psów i umów wizytę kontrolną.