Psy zaprzęgowe: rasy, cechy i sporty zaprzęgowe dla początkujących

Psy zaprzęgowe to psy wyhodowane i wykorzystywane do ciągnięcia sań, wózków lub ładunków, zwykle w zespole. Dawniej były podstawowym środkiem transportu w Arktyce i na Syberii, dziś najczęściej startują w sportach zaprzęgowych i towarzyszą aktywnym opiekunom. Poznaj najważniejsze rasy, ich cechy i to, jak zacząć przygodę z mushingiem.

Psy zaprzęgowe: czym są i skąd się wzięły?

Mowa o czworonogach, które przez setki lat pomagały ludom Północy przetrwać w ekstremalnym klimacie. Przede wszystkim ciągnęły sanie z ludźmi, upolowaną zwierzyną i zapasami, pomagały w polowaniach i pilnowały obozowisk. Ponadto jedna drużyna mogła liczyć od jednego do kilkunastu zwierząt.

W XX wieku psy pociągowe odegrały ważną rolę w wyprawach polarnych, m.in. w wyprawie Roalda Amundsena na biegun południowy. Z czasem zaczęto natomiast organizować wyścigi z saniami, najpierw na Alasce, a potem na całym świecie. W Polsce takie zawody odbywają się od lat 90. XX wieku. Więcej natomiast o pierwszych wyścigach przeczytasz w tekście All Alaskan Sweepstake.

W klasyfikacji Międzynarodowej Federacji Kynologicznej FCI klasyczne rasy pociągowe należą do grupy V (szpice i psy w typie pierwotnym), sekcja 1: północne psy zaprzęgowe. Dlatego szczegółowo opisujemy ją w artykule północne psy zaprzęgowe.

Cechy wspólne psów pociągowych

• Dwuwarstwowa szata: gęsty, miękki podszerstek i twardy włos okrywowy chronią przed mrozem i wiatrem.
• Zwarta budowa ograniczająca utratę ciepła.
• Ogromna wytrzymałość i szybka regeneracja po wysiłku.
• Oszczędna przemiana materii i dobre wykorzystanie pożywienia.
• Silna potrzeba biegu i działania w grupie.
• Niezależność i samodzielność, bo w trudnym terenie pies musiał sam podejmować decyzje.

Najważniejsze rasy psów zaprzęgowych

Siberian husky

Najmniejszy i najszybszy z klasycznych ras północnych. Wyhodowany przez ludy Syberii do ciągnięcia lekkich ładunków na dużych odległościach, na początku XX wieku trafił na Alaskę, gdzie zasłynął w wyścigach. Przy tym jest przyjazny, stadny, bardzo aktywny i niezależny, a jednocześnie znany z talentu do ucieczek. Więcej w profilu siberian husky.

Alaskan malamute

Jedna z najstarszych ras pociągowych, nazwana od plemienia Mahlemiut. Co więcej, jest większy, cięższy i silniejszy od husky. Dlatego służył do ciągnięcia ciężkich ładunków na długich trasach, a nie do sprintów. Jest przyjazny wobec ludzi i lubi dzieci, jednak ma silny instynkt łowiecki i nie znosi samotności oraz braku ruchu. Zobacz profil alaskan malamute.

Pies grenlandzki

Hodowany przez Inuitów na Grenlandii do polowań na foki i niedźwiedzie oraz do ciągnięcia sań. Ponadto jest bardzo wytrzymały i odporny, o żywiołowym temperamencie, w grupie bywa skłonny do konfliktów z innymi psami. Z tego powodu to pies dla doświadczonych opiekunów. Więcej w profilu pies grenlandzki.

Samojed

Średniej wielkości, biały szpic z Syberii, gdzie ciągnął sanie, pilnował reniferów i ogrzewał ludzi w namiotach. Dziś jest energiczny, inteligentny i bardzo kontaktowy, zwykle łagodny wobec dzieci. Jednak wymaga sporo pielęgnacji obfitej szaty.

Psy sportowe: alaskan husky, greyster, eurodog

W wyścigach najwyższe wyniki osiągają psy użytkowe, hodowane pod kątem szybkości i chęci do biegu, a nie wyglądu. Przy tym alaskan husky to typ psa, a nie rasa FCI. Z kolei greystery i eurodogi powstały w Skandynawii z krzyżowania psów typu husky z chartami, wyżłami i pointerami. Dzięki temu są niezwykle szybkie, przyjazne i bardzo energiczne.

Sporty zaprzęgowe: jak wygląda mushing?

Mushing to nazwa sportów i rekreacji z psami pociągowymi. Najpopularniejsze dyscypliny to:

• Zaprzęgi saniowe w różnych klasach, od 2 do kilkunastu psów.
• Zaprzęgi z wózkami na trasach bez śniegu.
• Bikejoring: pies ciągnie rowerzystę.
• Kickbike i hulajnoga: pies ciągnie hulajnogę.
• Canicross: bieg z psem przypiętym do pasa biegacza.
• Skijoring: pies ciągnie narciarza biegowego.

Do treningów potrzebny jest sprzęt dopasowany do psa: szelki typu zaprzęgowego, linka z amortyzatorem i pas lub sanie. O saniach przeczytasz w tekście sanie zaprzęgowe dla psów, a o bieganiu z psem po górach w artykule dogtrekking.

Czy pies zaprzęgowy jest dla Ciebie?

Te rasy są piękne, jednak wymagające. Zanim zdecydujesz się na jednego z nich, sprawdź, czy:

• Masz czas na 2 i więcej godzin aktywności dziennie przez cały rok.
• Masz szczelnie ogrodzony teren, także od dołu, bo psy te potrafią się podkopać.
• Akceptujesz obfite linienie i to, że pies może wyć zamiast szczekać.
• Jesteś gotów na psa niezależnego, który nie zawsze wraca na zawołanie.
• Nie masz w domu kotów lub małych zwierząt, na które pies mógłby polować.

Znudzony husky czy malamut szybko znajduje sobie zajęcia: niszczy, kopie i ucieka. Dlatego wychowanie powinno opierać się na konsekwencji i nagradzaniu, a nie na sile.

Zdrowie i żywienie psów do zaprzęgu

Sportowe czworonogi potrzebują karmy o wyższej zawartości energii i białka w sezonie startowym, a w okresie spokoju mniejszych porcji. Ponadto zawsze dbaj o dostęp do wody, także zimą. Również regularnie sprawdzaj łapy, bo lód, sól i kamienie mogą ranić opuszki, i używaj ochronnych butów lub maści.

Podsumowanie

Te czworonogi to wytrzymali, przyjaźni i niezależni towarzysze dla bardzo aktywnych ludzi. Zatem jeśli lubisz ruch na świeżym powietrzu i zimę, mushing może być wspaniałą pasją dla Ciebie i psa. Więcej o rasach z Północy przeczytasz w tekście psy ras północnych i w kategorii rasy psów.