Psie zaprzęgi: dyscypliny, sprzęt i jak zacząć z psem

Psie zaprzęgi to grupa sportów, w których pies lub kilka psów ciągnie człowieka na saniach, nartach, rowerze, wózku albo podczas biegu. Do najpopularniejszych dyscyplin należą klasyczne wyścigi zaprzęgów, skijoring, pulka, bikejoring i canicross. Jeśli Twój pies uwielbia biegać i ciągnie na smyczy, ten przegląd pomoże Ci wybrać dyscyplinę i bezpiecznie zacząć.

Skąd wzięły się psie zaprzęgi?

Psy ciągnące sanie od wieków były podstawowym środkiem transportu na Dalekiej Północy, czyli na Syberii, Alasce, Grenlandii i w Skandynawii. Dzięki nim prowadzono wyprawy polarne, a w czasie gorączki złota na Alasce docierano do odległych osad z żywnością i lekami.

Sport zaprzęgowy narodził się na Alasce na początku XX wieku, gdy w Nome zorganizowano pierwsze wyścigi, o których przeczytasz w artykule All Alaska Sweepstakes. Jednak ogromny rozgłos przyniosła mu sztafeta z 1925 roku, kiedy zaprzęgi w śnieżycy i silnym mrozie dowiozły do Nome lek przeciw błonicy. W efekcie bohaterem tej historii stał się pies Balto. Natomiast w Polsce sporty zaprzęgowe rozwijają się od lat 90., a zawodników zrzeszają związki i kluby sportowe.

Jakie są dyscypliny zaprzęgowe?

Sporty zaprzęgowe różnią się liczbą psów, sprzętem i podłożem. Najczęściej spotykane dyscypliny to:

• Wyścigi zaprzęgów: co najmniej dwa psy ciągną sanie lub, bez śniegu, wózek, a kierujący, czyli musher, jedzie lub biegnie obok.
• Skijoring: narciarz biegowy połączony linką z jednym lub dwoma psami.
• Pulka: psy ciągną małe sanki na dyszlach, a narciarz jest przypięty do pulki.
• Bikejoring: rowerzysta połączony linką z amortyzatorem z jednym lub dwoma psami.
• Scooter: pies ciągnie zawodnika na hulajnodze zaprzęgowej.
• Canicross: pies ciągnie biegnącego człowieka, a zawodnik nie może go wyprzedzać.

Wyścigi zaprzęgów

To najstarsza dyscyplina. Rozgrywa się ją na dystansach sprinterskich, średnich i długich, a zespoły dzieli się na klasy według liczby psów, od dwóch do bardzo dużych zaprzęgów. Co więcej, psami kieruje się wyłącznie głosem, co wymaga doskonałej współpracy. Z kolei bez śniegu, w formule dryland, zamiast sań używa się wózków trzy- lub czterokołowych.

Skijoring i pulka

Skijoring wywodzi się ze Skandynawii i łączy narciarstwo biegowe z pracą psa. Dlatego wystarczy podstawowa umiejętność jazdy na nartach i średni lub duży pies, który lubi biegać. Z kolei pulka, wywodząca się z tradycji skandynawskich myśliwych, polega na ciągnięciu przez psy lekkich sanek, do których przypięty jest narciarz.

Canicross i bikejoring

To dyscypliny najbardziej dostępne, ponieważ wymagają tylko jednego psa i można je uprawiać przez większą część roku. Na przykład w canicrossie pies ciągnie biegacza, a w bikejoringu rowerzystę. Ponadto odmianą canicrossu jest rollpulka, w której pies ciągnie lekki wózek na dyszlach, a zawodnik biegnie za nim. Jeśli szukasz psa do biegania, przeczytaj artykuł rasy psów do joggingu.

Dyscypliny pokrewne: dogtrekking i weight pulling

Najpierw dogtrekking, czyli rekreacyjne wędrówki z psem na długich dystansach, często z mapą i punktami kontrolnymi. Natomiast weight pulling polega na przeciąganiu przez psa obciążonego wózka lub sań na krótkim odcinku, przy czym opiekun może jedynie dopingować go głosem. Jednak ta druga dyscyplina wymaga szczególnej ostrożności, rozsądnego obciążenia i doświadczonego trenera, aby nie przeciążyć stawów i kręgosłupa psa.

Jaki pies nadaje się do sportów zaprzęgowych?

Z zaprzęgami najbardziej kojarzone są rasy północne: siberian husky, alaskan malamute, samojed czy alaskan husky. Jednak w canicrossie i bikejoringu świetnie radzą sobie również wyżły, owczarki, mieszańce i inne energiczne psy średniej lub dużej wielkości. Przede wszystkim liczy się chęć do biegania, dobra kondycja i zdrowe stawy. Więcej o rasach przeczytasz w tekście psy zaprzęgowe: rasy i cechy.

Pies powinien być dorosły i po zakończeniu wzrostu, zanim zacznie ciągnąć. Natomiast u młodego psa możesz ćwiczyć komendy kierunkowe i spokojne bieganie w szelkach bez obciążenia. Poza tym przed startem sprawdź także jego zdrowie u lekarza weterynarii.

Jak zacząć przygodę z psim zaprzęgiem?

1. Najpierw dobierz szelki zaprzęgowe, które nie uciskają klatki piersiowej i barków.
2. Następnie kup linkę z amortyzatorem i pas biodrowy, a do bikejoringu specjalny wysięgnik do roweru.
3. Ucz psa podstawowych komend: start, stop, w prawo, w lewo, prosto.
4. Zaczynaj od krótkich dystansów na miękkim podłożu, stopniowo wydłużając trasę.
5. Unikaj treningów w ciepłe dni, bo psy szybko się przegrzewają. Dlatego zawsze miej wodę.
6. Wreszcie po treningu sprawdzaj łapy, opuszki i stawy psa.

Psie zaprzęgi a inne psie sporty

Jeśli Twój pies woli krótkie, dynamiczne zadania, spróbuj dog frisbee. Precyzję i współpracę rozwija obedience, a miłośnikom trików i muzyki spodoba się dog dancing. Przegląd wszystkich dyscyplin znajdziesz w artykule psie sporty: jak wybrać dyscyplinę.

Podsumowanie

Sport zaprzęgowy to nie tylko husky i śnieg. Dzięki canicrossowi i bikejoringowi spróbować może niemal każdy aktywny opiekun z energicznym psem. Dlatego kluczem są dobre szelki, linka z amortyzatorem, rozsądne dystanse i dbałość o zdrowie psa. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o rasach stworzonych do ciągnięcia, przeczytaj artykuł o północnych psach zaprzęgowych.