Owczarek szkocki długowłosy (collie): charakter, pielęgnacja i zdrowie

Owczarek szkocki długowłosy, czyli collie rough, to elegancki, łagodny i bardzo inteligentny pies pasterski, którego cały świat zna z filmów o Lassie. Jest wyjątkowo przywiązany do rodziny, świetnie dogaduje się z dziećmi i chętnie się uczy. Potrzebuje jednak codziennego ruchu, kontaktu z człowiekiem i regularnej pielęgnacji bujnej szaty.

• Historia i pochodzenie
• Wygląd i wzorzec
• Charakter i temperament
• Dla kogo jest collie
• Wychowanie i szkolenie
• Pielęgnacja
• Żywienie
• Zdrowie i choroby rasy
• Ile kosztuje szczeniak

Historia i pochodzenie owczarka szkockiego

Dokładne pochodzenie rasy nie jest znane. Najczęściej przyjmuje się, że przodkami collie były psy pasterskie przywiezione na Wyspy Brytyjskie przez Rzymian, które krzyżowano z miejscowymi, odpornymi na chłód psami pilnującymi bydła. Powstało wiele lokalnych typów owczarków, a z nich wyodrębniły się m.in. collie długowłosy (rough), krótkowłosy (smooth), border collie i bearded collie.

Praca w szkockich górach wymagała psów samodzielnych, inteligentnych, odpornych na deszcz i wiatr, a także świetnie orientujących się w terenie. Dawne collie były niższe od współczesnych, miały krótszą i szerszą kufę oraz wyraźniejszy stop.

Od pastwiska do ekranu

Rasę pokazano na wystawie w Birmingham w 1860 roku. Ogromną popularność zawdzięcza królowej Wiktorii, która pokochała te psy podczas pobytów w Szkocji. Wkrótce collie trafiły do Stanów Zjednoczonych, a w XX wieku na cały świat, głównie dzięki filmowi „Lassie, wróć!”. Ciekawostka: suczkę Lassie w filmach grały psy, a nie suki, bo samce są większe i mają bujniejszą szatę.

W Polsce pierwsze collie pojawiły się w okresie międzywojennym, ale hodowla na większą skalę rozwinęła się dopiero kilkadziesiąt lat później, m.in. dzięki importom z Czechosłowacji.

Wygląd i wzorzec

Owczarek szkocki długowłosy to pies elegancki i dobrze wyważony, nigdy ciężki ani krępy. Sylwetka jest lekko prostokątna. We wzorcu ogromne znaczenie ma wyraz pyska, wynikający z proporcji czaszki i kufy, kształtu i koloru oczu oraz noszenia uszu.

Głowa

Głowa ma kształt tępego klina z czystym obrysem, zwężającego się od uszu do czarnego nosa. Górne linie czaszki i kufy są równoległe i równej długości, a stop jest delikatnie zaznaczony. Zgryz nożycowy. Oczy średniej wielkości, migdałowe, ustawione lekko skośnie, ciemne. U psów blue merle jedno lub oba oczy mogą być w całości lub częściowo niebieskie. Uszy są małe, w spoczynku odłożone do tyłu, przy czujności postawione na dwie trzecie z opadającymi do przodu końcami.

Tułów, ruch i ogon

Szyja jest mocna i łukowato wysklepiona, grzbiet mocny, klatka piersiowa głęboka. Kończyny proste, łapy owalne z wysklepionymi palcami. Ogon długi, sięgający co najmniej stawu skokowego, noszony nisko z lekko podgiętym końcem. Ruch jest lekki, swobodny i sprawia wrażenie zupełnie niewymagającego wysiłku.

Szata i umaszczenie

Szata jest bardzo gęsta. Włos okrywowy prosty i szorstki w dotyku, podszerstek miękki i tak gęsty, że trudno dojrzeć skórę. Collie ma obfitą grzywę i kryzę, frędzle na przednich łapach, „portki” na tylnych i bogato owłosiony ogon. Na pysku włos jest krótki i gładki.

• Sobolowe (śniade) z białym: od jasnozłotego po mahoniowe.
• Trójbarwne: czarne z rudym podpalaniem na głowie i łapach oraz białymi znaczeniami.
• Blue merle: srebrzystoniebieskie tło z czarnymi plamkami.

Przy każdym umaszczeniu pożądane są białe znaczenia: kołnierz, skarpetki, koniec ogona, czasem strzałka na głowie. Więcej o tej odmianie barwnej przeczytasz w artykule o owczarku szkockim blue merle.

Owczarek szkocki długowłosy: charakter i temperament

Collie jest z natury łagodny, wesoły i bardzo związany z rodziną. Uwielbia spędzać czas z opiekunem, chętnie współpracuje i szybko się uczy. Wobec obcych bywa zdystansowany, ale nie powinien być agresywny. Dobrze adaptuje się do nowych warunków i może żyć zarówno na wsi, jak i w mieście.

To pies wrażliwy: źle reaguje na krzyk, napięcie w domu i długą samotność. Zostawiany sam na wiele godzin może szczekać, niszczyć lub popadać w stany lękowe. Jako dawny pies pasterski bywa też skłonny do zaganiania domowników, np. podszczypywania kostek biegających dzieci. To zachowanie da się łatwo przekierować odpowiednim szkoleniem i zabawą.

Dla kogo jest collie

• Dla rodzin z dziećmi: to jedna z najbardziej cierpliwych i łagodnych ras.
• Dla aktywnych: lubi długie spacery, aport, frisbee i psie sporty.
• Dla początkujących: tak, o ile opiekun zapewni ruch i konsekwentne, łagodne szkolenie.
• Nie dla osób rzadko bywających w domu, nielubiących sierści w mieszkaniu lub szukających cichego psa, bo collie chętnie szczeka.

Wychowanie i szkolenie

Collie należy do najłatwiej szkolących się ras. Kluczowa jest wczesna socjalizacja: od szczenięcia zabieraj psa w różne miejsca, pokazuj ludzi, dźwięki, inne zwierzęta i środki transportu. Pies, który ma za mało bodźców w okresie szczenięcym, może później być lękliwy i nerwowy.

Ze względu na wrażliwość stosuj wyłącznie metody oparte na nagrodach. Podniesiony głos i kary szybko zniechęcają collie do pracy. Dobrze sprawdzają się agility, obedience, rally-o, sztuczki i zabawy węchowe. Przegląd dyscyplin znajdziesz w tekście jakie są psie sporty.

Pielęgnacja szaty

Wbrew pozorom szata collie nie wymaga skomplikowanych zabiegów. Poza okresem linienia wystarczy dokładne czesanie raz lub dwa razy w tygodniu, z rozczesaniem miejsc skłonnych do kołtunów: za uszami, pod pachami i na portkach. Przed czesaniem warto zwilżyć włos spryskiwaczem z wodą lub odżywką, aby się nie elektryzował i nie łamał.

Wiosną i jesienią collie gubi duże ilości podszerstka. Wtedy czesz psa codziennie lub co drugi dzień, aby usunąć martwy włos. Collie nie strzyże się, można jedynie podciąć włos między opuszkami i wyrównać łapy. Szczegółowy poradnik, krok po kroku, znajdziesz w artykule o pielęgnacji owczarka szkockiego collie, a o samym zrzucaniu sierści w tekście linienie u psa.

Żywienie

Collie zwykle nie ma wygórowanych wymagań żywieniowych. Wybieraj pełnoporcjową karmę z dobrym źródłem białka, dopasowaną do wieku i aktywności. Dorosłego psa karm dwa razy dziennie, mniejszymi porcjami, i nie pozwalaj na intensywny ruch tuż po jedzeniu, co u psów o głębokiej klatce piersiowej zmniejsza ryzyko skrętu żołądka.

Pod gęstą sierścią łatwo przeoczyć nadwagę, dlatego regularnie sprawdzaj żebra dotykiem, a nie tylko wzrokiem.

Zdrowie i choroby rasy

Collie to rasa ogólnie zdrowa i długowieczna, ale ma kilka znanych predyspozycji:

• Mutacja MDR1: nadwrażliwość na iwermektynę i niektóre inne leki. Dotyczy dużej części populacji. Test genetyczny z wymazu lub krwi pozwala bezpiecznie dobierać leczenie.
• CEA (anomalia oka collie): wrodzona wada rozwojowa oka o różnym nasileniu.
• PRA: postępujący zanik siatkówki prowadzący do utraty wzroku.
• Dysplazja stawów biodrowych: występuje rzadziej niż u wielu dużych ras, ale warto pytać o wyniki badań rodziców.
• Problemy skórne: m.in. stany zapalne skóry i dermatomyositis.

Ile kosztuje szczeniak i jak wybrać hodowlę

Szczeniak z rodowodem z hodowli zrzeszonej w ZKwP kosztuje zwykle kilka tysięcy złotych. Na cenę wpływają linie hodowlane, wyniki badań i osiągnięcia rodziców oraz przeznaczenie psa. Oferty dużo tańsze od średniej najczęściej pochodzą z pseudohodowli, gdzie rodzice nie są badani.

• Zapytaj o test MDR1 rodziców i wyniki badań oczu.
• Zobacz matkę szczeniąt i warunki, w jakich dorastają.
• Wybierz szczeniaka ciekawego, ale nie lękliwego.
• Szczeniak powinien mieć metrykę, książeczkę zdrowia, szczepienia i chip.

Podsumowanie

Owczarek szkocki długowłosy to rodzinny pies dla osób, które mają czas na spacery, szkolenie i czesanie. W zamian dostajesz mądrego, łagodnego i niezwykle oddanego przyjaciela. Jeśli wolisz mniej pielęgnacji przy tym samym charakterze, przeczytaj o jego krewnym, owczarku szkockim krótkowłosym, albo przejrzyj inne rasy psów.