Grupa I FCI: owczarki i psy do bydła, sekcje i rasy

Grupa I FCI obejmuje owczarki i psy do bydła, z wyjątkiem szwajcarskich psów do bydła, które trafiły do grupy II. To psy wyhodowane do zaganiania, prowadzenia i pilnowania stad, dlatego łączy je inteligencja, wrażliwość na człowieka i duża potrzeba pracy. Jeśli zastanawiasz się, czy pies pasterski odnajdzie się w Twoim domu, tu znajdziesz przegląd sekcji i ras.

Czym jest grupa I FCI?

Międzynarodowa Federacja Kynologiczna dzieli uznane rasy na dziesięć części według pochodzenia i pierwotnej funkcji. Pierwsza z nich zbiera psy, które od wieków pomagały pasterzom. Ich główne zadanie polegało na zbieraniu zwierząt, kierowaniu ich w wybrane miejsce i pilnowaniu, by żadna owca nie odłączyła się od stada.

Często myli się psy pasterskie z psami stróżującymi stada. Te drugie, duże i masywne, broniły trzody przed wilkami, a wiele z nich trafiło wśród molosów. Przykładem jest mastif hiszpański, który pilnuje owiec, ale formalnie nie jest owczarkiem w rozumieniu FCI. Wśród owczarków znajdziesz jednak także kilka ras stróżujących, na przykład owczarka podhalańskiego czy komondora. Zasady klasyfikacji opisujemy w artykule grupy ras psów FCI.

Jakie sekcje ma grupa I FCI?

Podział na sekcje odzwierciedla rodzaj pracy, do której rasy powstały. W tej części klasyfikacji są tylko dwie sekcje:

• Sekcja 1, owczarki: psy do pracy przy owcach, od zwinnego border collie, przez owczarki belgijskie i niemieckie, po kudłate rasy węgierskie i polskie.
• Sekcja 2, psy do bydła (z wyjątkiem szwajcarskich): rasy prowadzące krowy i woły, na przykład australian cattle dog czy bouvier des Flandres.

Co więcej, w obu sekcjach znajdują się rasy z próbą pracy i bez niej. Próba pracy oznacza, że w części krajów pies musi zaliczyć egzamin użytkowy, aby zdobyć tytuł championa międzynarodowego.

Sekcja 1: owczarki

To najliczniejsza sekcja. Rasy różnią się wielkością, szatą i stylem pracy, jednak łączy je chęć współpracy z człowiekiem. Poniżej kilka przykładów z profilami na naszym portalu:

Owczarki z Wysp Brytyjskich

Border collie uchodzi za mistrza zaganiania i jest jedną z najbardziej pracowitych ras. Mniejszy owczarek szetlandzki łączy pasterskie zdolności z rozmiarem psa rodzinnego, a owczarek staroangielski zachwyca obfitą szatą, która wymaga sporo czesania.

Owczarki kontynentalne

Owczarek niemiecki to jedna z najbardziej rozpoznawalnych ras świata, opisujemy go w artykule owczarek niemiecki: charakter i wymagania. Z kolei Belgia dała cztery odmiany owczarka belgijskiego, w tym groenendaela i tervuerena. Francja to między innymi briard, a Węgry słyną z ras o sznurowej szacie: puli i komondora.

Polskie owczarki

Polska ma tu dwóch przedstawicieli: polskiego owczarka nizinnego oraz owczarka podhalańskiego. Pierwszy jest średni, kudłaty i bardzo kontaktowy, drugi duży, biały i niezależny. Więcej o rodzimych rasach przeczytasz w przeglądzie polskie rasy psów.

Sekcja 2: psy do bydła

Praca przy bydle wymaga innego temperamentu niż przy owcach. Krowa nie ucieka tak łatwo jak owca, dlatego psy tej sekcji są odważniejsze, bardziej zdecydowane i nie boją się kontaktu z dużym zwierzęciem. Niektóre z nich podszczypują bydło w pęciny, aby je ruszyć.

Najbardziej znanym przykładem jest australian cattle dog, wytrzymały pies z Australii, stworzony do pracy w upale na ogromnych farmach. Do tej sekcji należy też bouvier des Flandres, masywny pies z Flandrii o szorstkiej szacie.

Grupa I FCI: lista ras w obu sekcjach

Poniższe zestawienie obejmuje rasy najczęściej spotykane w tym wykazie. Pełną, aktualną listę wraz z wzorcami znajdziesz na stronie federacji, ponieważ jej władze co jakiś czas uznaje nowe rasy lub zmienia podział odmian.

• Sekcja 1, owczarki z Wysp Brytyjskich: bearded collie, border collie, owczarek szetlandzki, owczarek szkocki collie długowłosy i krótkowłosy, owczarek staroangielski bobtail, welsh corgi cardigan i welsh corgi pembroke.
• Sekcja 1, owczarki z Europy kontynentalnej: owczarek niemiecki, owczarek belgijski (groenendael, laekenois, malinois, tervueren), owczarki holenderskie, beauceron, briard, owczarek pikardyjski, owczarki pirenejskie, owczarek kataloński, owczarek z Majorki, owczarek portugalski, bergamasco, owczarek maremma, owczarek chorwacki, schipperke.
• Sekcja 1, owczarki z Europy Środkowej i Wschodniej: polski owczarek nizinny, polski owczarek podhalański, czuwacz słowacki, komondor, kuvasz, puli, pumi, mudi, owczarek południoworosyjski, wilczak czechosłowacki, wilczak saarlooski.
• Sekcja 1, owczarki spoza Europy: owczarek australijski, kelpie australijski, biały owczarek szwajcarski (formalnie z patronatem Szwajcarii).
• Sekcja 2, psy do bydła: australian cattle dog, bouvier des Ardennes i bouvier des Flandres.

Jak pracują psy pasterskie przy stadzie?

Każda rasa wykształciła własny styl pracy, który do dziś widać w jej zachowaniu w domu. Niskie psy do bydła, takie jak australian cattle dog i welsh corgi, podgryzają zwierzęta w pęciny i w ten sposób kierują je we właściwą stronę. Border collie pracuje inaczej: wychodzi przed stado, kładzie się i kontroluje owce intensywnym spojrzeniem, nazywanym „okiem”. Z kolei niektóre rasy zaganiają głównie głosem, a mocne szczekanie mobilizuje zwierzęta do trzymania się w grupie.

Selekcja hodowlana sprawiła, że instynkt łowiecki owczarków został przekierowany. Pies traktuje stado jak swoją grupę, więc zamiast polować na owce, pilnuje ich i odpędza zagrożenie. W praktyce opiekunowie zauważają echo tych zachowań w codzienności: corgi podszczypuje kostki biegających dzieci, a border collie „zagania” rowerzystów. Dlatego takim psom warto zapewnić zajęcia, które pozwalają rozładować ten naturalny instynkt, na przykład herding, agility lub zabawy węchowe.

Jaki charakter mają owczarki i psy do bydła?

Owczarki i psy pasterskie są inteligentne, uważne i bardzo czułe na sygnały opiekuna. Dzięki temu szybko się uczą i dobrze odnajdują w sportach kynologicznych, takich jak agility, obedience czy pasienie. Jednocześnie mają ogromne pokłady energii i potrzebę działania. Krótki spacer wokół bloku im nie wystarczy.

W praktyce wielu opiekunów zauważa, że niewykorzystany instynkt pasterski szuka ujścia: pies zagania dzieci, gryzie w kostki, goni rowery albo cienie. To nie złośliwość, lecz instynkt, który trzeba ukierunkować. Dlatego najlepiej sprawdza się codzienny ruch połączony z zadaniami dla głowy. Szkolenie warto opierać na pozytywnych metodach, ponieważ psy pasterskie są wrażliwe i źle reagują na presję.

Dla kogo jest pies pasterski?

Owczarek najlepiej pasuje do aktywnej osoby lub rodziny, która lubi spędzać czas na zewnątrz i chce z psem pracować. Zanim wybierzesz rasę, odpowiedz sobie na kilka pytań:

• Czy masz codziennie co najmniej półtorej godziny na ruch i zabawy węchowe?
• Czy chcesz uprawiać z psem sport albo regularnie go szkolić?
• Czy akceptujesz linienie i czesanie, które przy wielu rasach jest intensywne?
• Czy w domu nie ma sytuacji, które wyzwolą instynkt zaganiania, na przykład małych, biegających dzieci bez nadzoru?

Jeśli odpowiedzi są twierdzące, pies pasterski może być wspaniałym towarzyszem. Nie wiesz, którą rasę wybrać? Rozwiąż quiz: jaka rasa psa pasuje do Ciebie.

Co dalej w klasyfikacji FCI?

Owczarki otwierają klasyfikację. Kolejna, grupa II FCI, zbiera pinczery, sznaucery, molosy oraz szwajcarskie psy do bydła, a ostatnia, grupa X FCI, obejmuje charty. Aktualne listy ras i wzorce publikuje Międzynarodowa Federacja Kynologiczna FCI.

Podsumowanie

Grupa I FCI to rasy stworzone do współpracy z pasterzem: bystre, wrażliwe i niezmordowane. W dwóch sekcjach znajdziesz zarówno zwinne owczarki do owiec, jak i odważne psy do bydła. Takie psy dają ogromnie dużo radości, jeśli dostaną zadania i ruch. Aby poznać pozostałe części i zasady podziału, przeczytaj przewodnik grupy ras psów FCI.