Krycie suki: kiedy, jak przygotować sukę i wyznaczyć owulację

Krycie suki planuje się na podstawie badań wyznaczających owulację, a nie samego kalendarza cieczki. Najlepsze wyniki daje krycie w ciągu kilku dni po owulacji, gdy komórki jajowe dojrzeją. Suka powinna być dojrzała, zdrowa, odrobaczona i zaszczepiona, a reproduktor przebadany. Jeśli przygotowujesz się do pierwszego krycia, poniżej znajdziesz cały proces krok po kroku, od wyboru terminu po sztuczną inseminację.

Kiedy można pierwszy raz kryć sukę?

Pierwsza cieczka pojawia się u suk orientacyjnie między szóstym a dwunastym miesiącem życia, a u ras olbrzymich nawet później. Kolejne występują zwykle co kilka miesięcy. Pierwszej cieczki nie przeznacza się do krycia, ponieważ suka rośnie i dojrzewa jeszcze psychicznie, a ciąża i karmienie szczeniąt bardzo obciążają organizm.

Wielu lekarzy weterynarii i hodowców przyjmuje, że rozsądny moment to dopiero trzecia cieczka lub pełna dojrzałość fizyczna, która w dużych rasach następuje później niż w małych. W hodowli rodowodowej minimalny wiek suki do krycia określa także regulamin hodowlany. O całym cyklu rozrodczym, od dojrzewania po ciążę, przeczytasz w artykule rozród psów w pigułce.

Jak przygotować sukę do krycia?

Przygotowanie zaczyna się na kilka tygodni przed spodziewaną cieczką. W praktyce obejmuje kilka elementów:

• Wizyta kontrolna u lekarza weterynarii z oceną ogólnego stanu zdrowia i narządów rodnych.
• Odrobaczenie i zabezpieczenie przeciw pasożytom zewnętrznym, wykonane z wyprzedzeniem, zgodnie z zaleceniem lekarza.
• Aktualne szczepienia, ponieważ odporność matki przechodzi częściowo na szczenięta.
• Odpowiednia kondycja: suka nie powinna być ani zbyt chuda, ani otyła. Nadwaga obniża płodność i utrudnia poród.
• Badania w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową, takich jak bruceloza czy opryszczka psów, zwłaszcza gdy reproduktor kryje wiele suk.

Karmienie w tym okresie nie wymaga rewolucji. Wystarczy pełnowartościowa karma dopasowana do wieku i aktywności. Zmiany diety omów z lekarzem, a zwiększanie porcji zostaw na drugą połowę ciąży.

Jak wyznaczyć najlepszy dzień krycia suki?

To najważniejszy etap, bo od trafienia w okres płodny zależy powodzenie krycia. U suki jest on nietypowy: komórki jajowe uwalniane w czasie owulacji nie są od razu gotowe do zapłodnienia. Dojrzewają jeszcze orientacyjnie przez około dwie doby. Dlatego najlepszy czas na krycie to zazwyczaj kilka dni po owulacji, a nie sama owulacja.

Ponieważ długość cieczki bywa różna u poszczególnych suk, a nawet u tej samej suki w kolejnych cyklach, „liczenie dni” często zawodzi. Lekarz weterynarii łączy zwykle kilka metod:

1. Najpierw obserwacja suki i jej zachowania wobec psa oraz wyglądu sromu.
2. Następnie cytologia pochwy, czyli ocena komórek nabłonka pod mikroskopem.
3. Pomiar poziomu progesteronu we krwi, który pozwala dość precyzyjnie wskazać owulację.
4. W razie potrzeby USG jajników oraz wziernikowanie pochwy.

Badania powtarza się co kilka dni, aż lekarz wskaże optymalny termin. Więcej o samych metodach przeczytasz w tekście jak wyznaczyć okres płodności u suki.

Jak przebiega krycie suki?

Krycie zwykle odbywa się na terenie reproduktora. Suka na własnym terytorium częściej broni się przed obcym psem, natomiast w nowym miejscu bywa bardziej uległa. Zwierzętom daje się chwilę na zapoznanie, a cały proces przebiega w spokojnym, czystym i bezpiecznym miejscu. Charakterystycznym elementem jest tak zwany zamek, czyli połączenie, które trwa od kilku do kilkudziesięciu minut. W tym czasie psów nie wolno rozdzielać, ponieważ grozi to urazami.

Niedoświadczonym zwierzętom opiekunowie mogą delikatnie pomóc, na przykład przytrzymując sukę. Nie wolno jednak niczego robić na siłę. Często hodowcy planują dwa krycia w odstępie jednego lub dwóch dni, co zwiększa szansę na zapłodnienie.

Dlaczego suka nie chce dać się pokryć?

Odmowa ma zwykle konkretną przyczynę. Najczęstsze z nich to:

• Zły termin, czyli krycie zbyt wcześnie albo zbyt późno w stosunku do owulacji.
• Brak akceptacji konkretnego psa, mimo że innego suka przyjęłaby bez problemu.
• Obrona własnego terenu, gdy krycie odbywa się w domu suki.
• Brak doświadczenia obu stron. Młodą sukę najlepiej kryć doświadczonym reproduktorem.
• Przeszkody anatomiczne, takie jak zwężenie pochwy lub przegroda w pochwie, które wymagają badania lekarskiego.

Na czym polega sztuczna inseminacja suki?

Sztuczne unasiennianie stosuje się, gdy naturalne krycie jest niemożliwe lub ryzykowne, na przykład przy problemach anatomicznych, dużej odległości między psami albo wykorzystaniu nasienia reproduktora z zagranicy. Zabieg przeprowadza lekarz weterynarii.

W praktyce wyróżnia się trzy rodzaje nasienia. Świeże nasienie podaje się zaraz po pobraniu. Nasienie schłodzone może być transportowane i użyte orientacyjnie w ciągu kilku dni, zależnie od sposobu przechowywania. Nasienie mrożone można przechowywać latami, jednak plemniki po rozmrożeniu żyją krótko. Dlatego termin owulacji trzeba wyznaczyć bardzo precyzyjnie, a nasienie zwykle umieszcza się bezpośrednio w macicy, co wymaga specjalnego sprzętu, a czasem zabiegu chirurgicznego.

Wyróżnia się dwie metody podania: dopochwową, stosowaną głównie przy nasieniu świeżym i schłodzonym, oraz domaciczną, którą wykorzystuje się przede wszystkim przy nasieniu mrożonym. Skuteczność inseminacji mrożonym nasieniem jest niższa, a koszt wyższy niż przy kryciu naturalnym.

Co dalej po kryciu?

Po udanym kryciu suka wraca do normalnego trybu życia, choć warto przez kilka dni ograniczyć intensywny wysiłek. Ciążę potwierdza się badaniem USG orientacyjnie od około czwartego tygodnia, a później także badaniem RTG pod koniec ciąży, które pozwala policzyć szczenięta. Termin porodu policzysz w kalkulatorze ciąży suki, a przebieg kolejnych tygodni opisujemy w artykule jak długo trwa ciąża u psów.

Zdarza się, że ciąża zostaje potwierdzona, a do porodu nie dochodzi, ponieważ zarodki zostały wchłonięte lub doszło do poronienia. Takie sytuacje wymagają diagnostyki, bo przyczyną mogą być infekcje, zaburzenia hormonalne lub choroby przenoszone drogą płciową, opisane w tekście choroby układu rozrodczego u psów.

Czy suka musi mieć szczenięta? Popularne mity

Często słychać, że suka „dla zdrowia” powinna choć raz urodzić. To mit, który nie ma podstaw medycznych. Suka, która nigdy nie rodziła, nie jest przez to mniej zdrowa ani szczęśliwa. Jeśli nie planujesz hodowli, rozważ z lekarzem weterynarii sterylizację, która zapobiega niechcianym ciążom, a także ropomaciczu. Z kolei w hodowli liczba miotów i odstępy między nimi określa regulamin hodowlany, a odpowiedzialni hodowcy dają suce czas na regenerację. Informacje o zasadach hodowli rodowodowej publikuje Związek Kynologiczny w Polsce.

Podsumowanie

Udane krycie to przede wszystkim dobrze wybrany moment, wyznaczony badaniami, a nie kalendarzem. Do tego dochodzą zdrowa, dojrzała suka, przebadany reproduktor i spokojne warunki. Gdy natura zawodzi, pomocą bywa sztuczna inseminacja. Zanim jednak wybierzesz partnera dla suki, przeczytaj nasz tekst o tym, jak wygląda dobór hodowlany psa i suki do rozrodu.